China, klimaat en cyber security

Neuzen weer dezelfde kant op tijdens NAVO-top: 'Opluchting nu Trump weg is'

14 juni 2021 13:16 Aangepast: 14 juni 2021 14:05
Rutte bij de NAVO-top Beeld © AFP

President Donald Trump dreigde de stekker eruit te trekken en president Emmanuel Macron noemde de NAVO 'hersendood'. Maar de sfeer rond de NAVO-top lijkt weer een stuk beter, nu Amerika als belangrijkste bondgenoot van president is gewisseld. Vijf vragen over de top die vandaag plaatsvindt.

1. Wat gebeurt er tijdens de NAVO-top?

De dertig landen van het militaire bondgenootschap komen vandaag bij elkaar in Brussel. Daar bespreken ze de belangrijkste, internationale veiligheidsthema's en dreigingen.

Vanuit Nederland zijn premier Mark Rutte, minister Sigrid Kaag (Buitenlandse Zaken) en minister Ank Bijleveld (Defensie) aanwezig. De landen komen met een gezamenlijk statement, waarbij ze een toekomstplan voor 2030 presenteren.

2. Er heerst weer optimisme bij de NAVO-landen, hoe zit dat?

De houding en toon van de Verenigde Staten is compleet veranderd nu Joe Biden president is. Hij wil weer samenwerken met de landen van de NAVO. Tijdens de NAVO-bijeenkomsten met Trump was er altijd sprake van spanning. Zou Trump dreigen om het bondgenootschap te verlaten? Zou hij de Europese landen bestraffend toespreken?

"Je merkt bij Europese diplomaten opluchting en meer zelfvertrouwen, nu Trump het toneel heeft verlaten", vertelt politiek verslaggever Fons Lambie vanuit Brussel. Biden noemde de NAVO eerder 'ijzersterk' en een 'heilige verplichting'. Daarmee wil hij leiderschap tonen en de banden met de andere landen weer versterken.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Deze vijf dingen eist Joe Biden tijdens zijn bezoek aan Europa

3. Is de inhoud van de gesprekken ook anders?

Nee, de inhoud is veelal hetzelfde gebleven. Zo benadrukt Amerika nog steeds dat alle landen zich aan de afspraak moeten houden om meer geld uit te geven aan defensie en de lasten van de NAVO eerlijker verdeeld moeten worden.

De landen hebben afgesproken om elk 2 procent van hun bbp aan defensie uit te geven, uiterlijk in 2024. Nederland geeft zo'n 1,3 procent uit en bungelt daarmee onderaan het lijstje van Europese NAVO-leden.

Volgens Fons Lambie moet Nederland nu gaan leveren. "Nederland zit aan de verkeerde kant van de streep. Daar zal het nieuwe kabinet straks echt iets mee moeten doen."

4. Verder staat China hoog op de agenda, waarom is dat?

Steeds meer landen raken ervan doordrongen dat China niet meer alleen een goede handelspartner is waar je van kunt profiteren, maar dat het ook een bedreiging vormt. Onder andere op het gebied van cyberspionage en economische spionage.

De VS wil één lijn trekken met de bondgenoten om te voorkomen dat China nog meer invloed krijgt. "China komt dichterbij. We moeten samen, als alliantie antwoorden", zei NAVO-chef Jens Stoltenberg aan het begin van de top.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

President Xi wil voortaan een 'liever' China zien en meer vrienden maken

De G7, de club van rijke landen, kwam gisteren al met een statement naar buiten. Daarin roept het China onder andere op om de mensenrechten en fundamentele vrijheden, zeker in de regio Xinjiang, te respecteren. Xianjiang is de regio waar China hard optreedt tegen het Oeigoerse volk, een moslimminderheid die door de Chinese overheid als gevaarlijk wordt gezien.

Samen met de NAVO hoopt de VS nu een nog grotere vuist te maken. "Maar het is nog maar de vraag of andere Europese leden van de NAVO ook zo'n harde toon willen aanslaan", zegt Fons Lambie. Vooral de Duitsers zijn bang dat hun handel in gevaar komt. Ook Nederland is voorzichtig kritisch.

5. Wat zijn verder belangrijke thema's?

Ook Rusland blijft een belangrijk onderwerp van gesprek. De betrekkingen met het land zijn volgens NAVO-chef Stoltenberg niet meer zo slecht geweest sinds de Koude Oorlog. Onder andere door het opsluiten van oppositieleider Aleksej Navalny, militaire dreiging en cyberaanvallen is de relatie naar een dieptepunt gedaald. Toch wil de NAVO in dialoog blijven met Rusland. President Biden zal president Vladimir Poetin woensdag op neutraal terrein in Zwitserland ontmoeten voor een gesprek.

En voor het eerst zijn klimaatopwarming en cybersecurity belangrijke thema's voor de NAVO. Zo willen de landen hun strijdkrachten tegen 2050 klimaatneutraal maken. Ook zal het belangrijkste verdrag van de NAVO aangepast worden, waarbij cyberaanvallen ook als een aanval op de landen wordt gezien.

Maar volgens Fons Lambie is het doel van deze NAVO-top vooral dat de landen weer eensgezindheid uitstralen. "Na die rommelige jaren hiervoor, is dat nu hun belangrijkste boodschap naar de buitenwereld."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore