Rapport inspectie

'Gökmen T. was vuurwapengevaarlijk en geradicaliseerd, maar niemand greep in'

26 mei 2021 21:33 Aangepast: 27 mei 2021 06:39
Politie bij de Utrechtse tram na de schietpartij. Beeld © ANP

Gökmen T. was al ver voor hij een aanslag pleegde in een Utrechtse tram aangemerkt als vuurwapengevaarlijk. Ook vertoonde hij radicaal gedrag en stond hij bekend als criminele veelpleger. Maar instanties hadden te weinig aandacht voor zijn problemen en werkten onvoldoende samen om die problemen aan te pakken.

Dat meldt de Inspectie voor Justitie en Veiligheid vandaag in een rapport over de aanslag. De politie, het Openbaar Ministerie en de Dienst Justitiële Inrichting (DJI) hadden volgens de inspectie 'meer kunnen doen' om het risico op een aanslag door Gökmen T. te verkleinen. 

Vuurwapengevaarlijk

Volgens de inspectie hadden de instanties onvoldoende aandacht voor T., die een bekende bij hen was. Zo werd hij al in 2013 als 'vuurwapengevaarlijk' aangemerkt. In 2016 en 2017 vertoonde hij in de gevangenis 'radicaal gedrag'.

En in 2014 en 2018 werd hij aangemerkt als 'criminele veelpleger', iemand die zijn problemen met de samenleving vertaalt in veelvuldig crimineel gedrag. 

Niet goed samengewerkt

Het OM, de politie en de DJI hebben voor de aanslag, die hij in 2019 in Utrecht pleegde, de problematiek van hem niet goed genoeg met elkaar besproken en aangepakt. Daarmee hebben ze de risico's voor de samenleving niet zo klein mogelijk gemaakt.

De inspectie benadrukt dat hiermee niet is gezegd dat de aanslag door T., waarbij vier mensen omkwamen, voorkomen had kunnen worden.

Tramaanslag in Utrecht: wat gebeurde er?

Op 18 maart 2019 kwam Utrecht om 10:45 compleet stil te staan. Op dat moment kwam de eerste melding bij de politie binnen van een schietpartij in een tram. Later bleek het om een aanslag te gaan. Tijdens de aanslag vielen drie doden en vijf gewonden. Later overleed nog een vierde slachtoffer aan zijn verwondingen. Ook raakten veel slachtoffers en omstanders getraumatiseerd.

Hoofdverdachte Gökmen T. werd niet lang na de aanslag aangehouden. Hij werd vorig jaar maart veroordeeld tot levenslang voor het plegen van de aanslag. Hij had terroristische motieven voor zijn aanslag. Later werd hij ook veroordeeld voor een verkrachting uit 2017.

Cafégangers op straat

De inspectie is ook kritisch op de crisisorganisaties in Utrecht na de aanslag. T. sloeg op de vlucht en de gemeente adviseerde inwoners om binnen te blijven. Omdat relevante informatie tussen de organisaties te laat werd gedeeld, kon de gemeente niet volledig duidelijk adviseren wat inwoners moesten doen.

Door de gebrekkige communicatie sloten bijvoorbeeld cafés de deuren, waardoor de gasten op straat kwamen te staan.

Te laat opgeschaald

Verder werd volgens de inspectie te laat opgeschaald naar een crisisstructuur en heerste er bij de politie verwarring over de te volgen procedures.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zoon slachtoffer aanslag Utrecht doet zijn verhaal: 'Waarom juist hij?'

Ook informatie over de mogelijke verblijfplaats van T. bereikte niet op tijd de zogeheten driehoek, bestaande uit de burgemeester, de politie en het OM.

De Inspectie vindt dat de politie en het OM afspraken moeten maken met de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) over het delen van relevante opsporingsinformatie. Dan kan de NCTV een betere afweging maken over het dreigingsniveau.

'Iedereen was in paniek'

Daan zat op de bewuste dag in de Utrechtse tram waarin geschoten werd. "Ik was bezig met mijn telefoon, ineens ging de tram hard op de rem en was iedereen in paniek", vertel de hij destijds aan RTL Nieuws. "Toen ik omkeek, zag ik een vrouw op de grond liggen."

Bekijk het hele interview in onderstaande video: 

Meldpunt radicalisering bij DJI

Inmiddels heeft de DJI een meldpunt radicalisering, waar gevangenispersoneel signalen van geradicaliseerde gevangenen kan melden. Maar nog niet alle afspraken over het delen van informatie van mogelijke radicalisering worden nagekomen. Dit is volgens de Inspectie wel nodig, zodat 'de problematiek van deze personen integraal en systematisch kan worden aangepakt'.

Reactie Grapperhaus en Dekker

Justitieministers Ferd Grapperhaus en Sander Dekker laten weten dat de conclusies van de Inspectie 'grotendeels onderschreven worden'. Zo wordt gewerkt aan betere communicatie tussen het OM en de DJI en wordt er meer mogelijk qua informatiedeling.

Volgens de ministers blijft het voorkomen van een aanslag door een mogelijk gevaarlijke eenling 'een enorme uitdaging', maar wordt de noodzaak om de aanpak te versterken 'door alle partijen onderschreven'.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vader doodgeschoten Roos (19) tegen tramschutter: 'Mijn leven lang zal ik jou volgen'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore