Kritiek op onderzoek

Wat was het doel van een testevenement met 10.000 mensen? 'Methode onduidelijk'

20 april 2021 10:29 Aangepast: 20 april 2021 13:58
538 Koningsdag 2019 Beeld © ANP

Een storm van kritiek was er op het Fieldlab-evenement van Radio 538, waarbij 10.000 deelnemers welkom waren. Waren, want het evenement is inmiddels afgeblazen na de maatschappelijke onrust die ontstond. De vraag die blijft staan: wat zou het hebben opgeleverd? Volgens wetenschappers rammelt er van alles aan het onderzoek.

Hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets was zondag al kritisch: "Als wetenschapper zou je hier niet mee wegkomen", zei ze aan tafel in de talkshow van Humberto Tan. "Laat ik het zo zeggen, mijn bachelorstudenten zouden dit niet van mij mogen doen als onderzoek. Het is slecht uitgedacht."

Geen coronatest na afloop

Ze was vooral kritisch op het ontbreken van een coronatest na afloop van het evenement. Dat zou bij dit experiment niet nodig zijn, omdat het een gedragsexperiment is en geen virologisch experiment, leggen de organisatoren uit.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Gemeente Breda verleent geen vergunning aan 538 Oranjedag

Het evenement had van alle Fieldlab-evenementen het hoogste aantal deelnemers, 10.000. Volgens staatssecretaris Mona Keijzer van Economische Zaken is dit soort evenementen van belang. "Het is cruciaal om te onderzoeken of de preventieve maatregelen net zo effectief zijn bij hogere bezoekersaantallen", verklaarde ze eerder. "Dit lijkt een groot feest, maar dit onderzoek is bloedserieus."

Petitie vanuit ziekenhuis Breda

De maatschappelijke onrust nam grote vormen aan toen een petitie tegen het evenement honderdduizenden keren werd ondertekend. De politie hield ook rekening met mogelijke protesten en politievakbonden riepen collega's zelfs op om te staken als ze zouden worden ingezet bij het evenement.

Rogier Crolla, arts in het Amphia Ziekenhuis in Breda, was een van de mensen die de petitie tegen Oranjedag startte. Hij noemde het feest een 'ondoordacht pseudo-experiment' en stelt dat de zorg wordt geminacht.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Teleurstelling en begrip bij ticketkopers 538 Oranjedag: 'Het was chaos geworden'

Een woordvoerder van de organisatie van het evenement laat weten dat een evenement met 10.000 mensen het mogelijk maakt om bijvoorbeeld bubbels van 2400 mensen te maken, en dat het daarom de moeite waard is zo'n groot testevenement te organiseren. "Tot dusver was de grootste bubbel er een van 1500 mensen, tijdens een feest in Biddinghuizen. We willen weten of de grootte van de bubbel van invloed is op de resultaten van de proef."

Hoofdonderzoeker Fieldlabs: 'Opschaling is nodig'

Andreas Voss, hoofdonderzoeker van Fieldlab en OMT-lid, onderschrijft die gedachte aan tafel bij televisieprogramma BEAU. "Je hebt opschaling nodig. Maar misschien waren 7500 mensen ook genoeg geweest", zegt hij. Die opschaling is nodig om meer data te verkrijgen, zoals ook bij voetbalwedstrijden gebeurde, zegt hij. "We hebben twee kleine voetbalwedstrijden gedaan met goede resultaten, die data zijn gebruikt voor de interland tegen Letland, en daarmee hebben we aangeklopt bij de UEFA."

Voor voetbal heeft de opschaling dus gewerkt, maar Voss geeft ook toe dat de timing van dit evenement misschien niet perfect was. "Misschien was het overenthousiast en gezien de tijd niet ideaal, maar ik hoop dat deze afgelasting er niet voor zorgt dat de rest van de Fieldlabs in het gedrang komt. Het is toch een mogelijkheid de maatschappij eerder te openen."

Dit zijn de Fieldlab-evenementen:

  • 27 maart - Outdoor actief/voetbalwedstrijd (WK Interland). Amsterdam (5.000 bezoekers)
  • 15 april - Indoor popconcert (3FM awards). Utrecht (1.500 bezoekers)
  • 24 april - Doorstroomlocatie (Efteling). Kaatsheuvel (8.000 bezoekers)
  • 24 april - Outdoor concert (538). Breda (10.000 bezoekers)
  • 1 mei - Concert (Startschot Gala). Oost Gelre (10.000 bezoekers)
  • 7 mei - Indoor concert (BacktToLive). Den Bosch (3.500 bezoekers)
  • 8 mei - Outdoor sportwedstrijd (Mudmasters). Haarlemmermeer (9.000 deelnemers)
  • 14 mei - Indoor concert (Residentie Orkest in Zuiderstrand theater). Den Haag (1.000 bezoekers)
  • 15 mei - Nachtclub (Clubs Amsterdam). Amsterdam (1.000 bezoekers)
  • 16 mei - Sportwedstrijd/Marathon (vliegveld Twente). Enschede (5.000 deelnemers)
  • 20 mei - Beurs (Summit). Utrecht (3.000 bezoekers)
  • Ntb mei - Festival met overnachting (BackToLive Walibi). Biddinghuizen (9.000 bezoekers)
  • 17-22 mei - TV/Muziekregistratie  (Eurovisie Songfestival). Rotterdam (3.500 bezoekers)

Bron: Rijksoverheid

Toch had het experiment volgens Casper Albers, hoogleraar Statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen, ook prima op kleinere schaal gekund. "Ze doen nu in feite vier studies tegelijk, maar je had ook kunnen zeggen: we organiseren vier aparte evenementen." Het gevaar van het evenement in Breda zit volgens Albers in de reisbewegingen. "De 10.000 bezoekers komen niet allemaal uit Breda en zullen dus met de trein moeten komen, ze zitten allemaal tegelijk in het openbaar vervoer."

Methode onduidelijk

Albers' voornaamste kritiek zit hem in het gebrek aan transparantie vanuit de organisatie. "Ze maken niet bekend wat ze nou precies willen onderzoeken. Als je wetenschappelijk onderzoek doet, stel je een plan op met een duidelijke onderzoeksvraag. Die gaat vervolgens langs een ethische commissie en daarna ga je aan de slag."

De onderzoeksmethode van het Oranjedagevenement werd niet gepubliceerd. Fieldlabs hoeft dit ook niet te doen, 'maar zeker bij zoiets belangrijks is er heel wat voor te zeggen om het wél te delen. Dan kunnen collega-wetenschappers ernaar kijken en tips geven', zegt Albers.

Hugo de Jonge: 'Testevenementen geen zoethoudertje'

Demissionair Zorgminister Hugo de Jonge zegt dat ze met Fieldlabs juist dingen mogelijk willen maken. "We kijken hoe we met toegangstests een veilige setting kunnen creëren zodat je weer met meer mensen bij elkaar kunt zijn. Daar willen we van leren. Het is geen zoethoudertje." 

Of de risico's niet te groot zijn? De Jonge: "Als je kijkt naar de hele opzet, denk ik dat de risico’s verantwoord zijn. En we moeten toch een keer oefenen om te kijken wat straks weer kan."

Bekijk ook: Hoe veilig is het 538 Oranjefeest met 10.000 man eigenlijk?

Maar liefst 10.000 feestneuzen mogen op 24 april naar Breda voor de 538 Oranjedag. Maar kun je eigenlijk wel op een veilige manier de bloemetjes buiten zetten? Het werd besproken in RTL Boulevard.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore