'Mag niet zomaar'

Frankrijk verbiedt korte vluchten, waarom doen wij dat niet?

12 april 2021 18:40
Sinds 2018 is naast Brussel en Parijs ook Londen via een directe trein te bereiken. Beeld © ANP

De trein of het vliegtuig? In Frankrijk word je voortaan gedwongen om op korte afstanden de trein te nemen. Als je dezelfde plaats in 2 uur en 30 minuten kunt bereiken met de trein, dan mag je niet meer in het vliegtuig stappen. Zou zo'n maatregel ook in Nederland genomen kunnen worden?

De Franse steden Parijs en Lyon liggen zo'n 400 kilometer uit elkaar. Met het vliegtuig doe je er 1 uur en 10 minuten over. Met de trein kan het in 1 uur en 57 minuten, als je de Train à Grande Vitesse (TGV) pakt tenminste.

Het is zomaar een verbinding tussen twee steden in Frankrijk waarvoor je geen vliegticket meer mag boeken - mocht je dat al van plan zijn. Ook tussen Parijs en Nantes en Parijs en Bordeaux zijn dit soort vluchten niet meer mogelijk.

'Levendig debat'

Er ging volgens Le Monde een 'levendig debat' aan vooraf, maar uiteindelijk stemde een meerderheid van het parlement zaterdagavond in met deze 'symbolische klimaatmaatregel' die overigens alleen in Frankrijk zelf geldt.

Het vliegen over korte afstanden wordt niet helemaal aan banden gelegd, waarschijnlijk kunnen overstappende luchtreizigers wel het eerste of laatste onderdeel van hun reis blijven maken.

"Wow", reageerde Suzanne Kröger op Twitter. Als Kamerlid voor GroenLinks maakte zij zich hard om ook in Nederland zoiets voor elkaar te krijgen. De maatregel in Frankrijk komt voort uit een initiatiefwet, die geïnspireerd is op haar motie in Nederland om te stoppen met vluchten van Schiphol naar Brussel.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

NS wil snellere verbinding: binnen vier uur per trein naar Berlijn

Het schrappen van vluchten van Schiphol naar Brussel; Kröger kreeg er zelfs een Kamermeerderheid voor. Verantwoordelijk minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) voerde de motie niet uit. Afschaffing van commerciële vluchten tussen Schiphol en Brussel was volgens haar niet mogelijk, omdat dat in strijd zou zijn met de vrijemarktregels van de Europese Commissie.

Vrijemarkteconomie

Luchtvaartdeskundige Hans Heerkens bevestigt dat het onmogelijk is om internationale vluchten te verbieden. "In onze vrijemarkteconomie mag dat niet zomaar." Wat de overheid wel zou kunnen doen, zegt hij, is andere maatregelen treffen.

Zoals de buffercapaciteit van een luchthaven tegenhouden, zodat er minder plek is voor vliegtuigen. Nederland zou ook btw op vliegtickets kunnen heffen, net als op treintickets. Ook al doen andere landen dat niet. "Je zou kunnen zeggen: hoor eens even, als we wachten op wat andere landen doen, dan gebeurt er nooit wat", zegt Heerkens.

De acht vliegvelden binnen Europa met de minste aantal vliegkilometers vanaf Schiphol De acht vliegvelden binnen Europa met de minste aantal vliegkilometers vanaf Schiphol

Want er lijkt weinig schot in de zaak. Dagelijkse gaan er vanuit Amsterdam vluchten naar Brussel, Londen en Düsseldorf.

Toch gebeurt er wel iets: inmiddels heeft KLM één van de vijf dagelijkse vluchten naar Brussel geschrapt. Reizigers kunnen tegenwoordig een Air&Rail-ticket kopen. Een reiziger uit Brussel kan dus nu met één ticket de trein nemen en daarna op Schiphol het vliegtuig pakken naar Hongkong. Daardoor kan CO2-uitstoot van het vliegtuig worden bespaard.

Düsseldorf, Parijs, Londen, Frankfurt en Berlijn

Eind vorig jaar stelde KLM en onder andere de NS een actieagenda op om meer mensen met de internationale trein te laten reizen. Naast Brussel worden nog meer plaatsen genoemd die eventueel met de trein gedaan zouden kunnen worden.

Het gaat om plaatsen die op minder dan 700 kilometer van Schiphol liggen: Düsseldorf, Parijs, Londen, Frankfurt en Berlijn. "Deze zes bestemmingen zijn nu ook al goed bereikbaar via het spoor."

Qua reistijd concurrerend

Qua reistijd is de internationale trein op deze bestemmingen, met uitzondering van Berlijn, een 'concurrerend alternatief'. Maar er zijn nog wat knelpunten.

Treinen zouden een extra stop moeten maken op Schiphol. Ook zouden er méér treinen moeten gaan rijden en zou onderzocht moeten worden of het mogelijk is om bagage direct vanuit het vliegveld op de trein te zetten.

En last but not least: de prijs. Die komt tot stand in een 'internationale en geliberaliseerde markt'. Wat dat betekent staat er niet, maar de reiziger weet: een treinkaartje is (meestal) duurder.

KLM noemt het een succes. 25 procent van de klanten uit België kiest voor zo'n combinatieticket. 

"Ik vind het een goed idee", zegt Heerkens over die combinatietickets. "Zeker bij Schiphol kan dit goed. Op sommige luchthavens moet je eerst de tram of de metro pakken en dan ben je pas bij de trein. Voor mensen die de weg kennen is dat geen probleem, maar zakenreizigers willen die rompslomp niet." Op Schiphol is dat een ander verhaal: je hoeft alleen de roltrap naar beneden te nemen.

'We zijn er nog lang niet'

Brussel-Schiphol is volgens GroenLinks de eerste vlucht die internationaal deels wordt opgeschort vanwege klimaatdoelstellingen. "We zijn er nog lang niet, dit is nog niet de volledige motie, maar het is een begin", zegt een woordvoerder. De maatregelen die Fransen nemen, noemt ze 'heel bemoedigend'. 

De partij hoopt dat het onderwerp op Europees niveau op de agenda komt. Daarvoor moet het internationale netwerk van treinen wel worden verbeterd. "Want als je het ene weghaalt, moet je zorgen dat er iets anders voor in de plaats komt."

Wedstrijdje: trein vs vliegtuig naar Londen

EditieNL-Verslaggevers Robert Schouten en Gerben Kamphorst gaan op en neer naar Londen. Robert met de trein, Gerben met het vliegtuig.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore