'Overprikkeld'

Uitzinnig op het festival, nu totaal gesloopt: 'Ons brein is dit niet meer gewend'

22 maart 2021 17:14 Aangepast: 22 maart 2021 17:35
'Beste dag van mijn leven!' Beeld © ANP

Een uitzinnige menigte. Als blije koeien die voor het eerst in de wei worden losgelaten. Zo zagen de mensen eruit die afgelopen weekend het eerste festival sinds een jaar mochten bezoeken. Wat doet dat met je brein? "Morgen ben ik overprikkeld."

Springen. Zingen. Dansen. Knuffelen. Rennen. Drinken. Nog meer springen. En 's avonds inkakken, want zoveel prikkels zijn we niet meer gewend. 

"Het is te veel", riep een meisje gisteren met haar handen in de lucht. Daarna greep ze met haar handen naar haar hoofd. Ze keek om zich heen, links, rechts, ze sprong op en neer. "Het voelt alsof ik ontplof!"

Ik kan het niet aan

Een andere jongen rende van het ene podium naar het andere. "Het is overweldigend", vatte hij hijgend samen. "Ik kan het gewoon niet aan." En weg was-ie. Om te feesten, en om na het festival (vermoedelijk) totaal overprikkeld op de bank neer te ploffen.

Twee vriendinnen uit Utrecht appen 's avonds naar elkaar compleet te zijn gesloopt. Zoveel prikkels hebben ze in een jaar niet gehad, zeggen ze. "Zelfs m'n telefoonlicht is nu te fel."

Het zijn uitzinnige en tegelijkertijd logische reacties, stelt Ayca Szapora. Ze studeerde neurowetenschappen aan de Universiteit Leiden en kan uitleggen wat er in ons brein gebeurt als we ons ein-de-lijk weer in de drukte mogen begeven. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lowlands-directeur blij met proeffestival: 'Mensen gingen los'

Honger naar een feest

"De honger naar een feest is na het afgelopen jaar heel erg groot", zegt ze. "Dat die reacties zo uitbundig waren, komt omdat ons brein zich heeft aangepast door al dat thuiszitten."

"Kijk", vervolgt ze, "de hersenen zijn heel flexibel. Ze passen zich aan elke situatie aan, omdat je hersenen graag dingen willen automatiseren en patronen willen herkennen, zodat het dagelijkse leven zo min mogelijk energie kost."

(tekst loopt door onder de video) 

Dat aanpassingsvermogen merk je al als je in een heel drukke stad loopt: na een uur hoor je het verkeer niet meer. Maar wandel je door het bos, en fluistert iemand ineens iets tegen je? Dan hoor je dat heel duidelijk.

Gewoonte

"Dingen die je dus heel vaak doet of meemaakt, worden een gewoonte", zegt Szapora. Het nieuwe normaal is voor ons brein nu inmiddels 'echt normaal' geworden. Daarmee is onze drempel naar beneden gegaan van wat we aankunnen qua prikkels. We raken eerder verzadigd. Ons brein is als het ware een beetje in slaap gevallen. 

Gevolg: als je met dat ontspannen brein ineens wél weer op een festival staat na al die tijd, dan lukt het filteren niet meer. En dan kan het inderdaad voelen 'alsof je hoofd ontploft'. 

In Biddinghuizen vonden dit weekend twee testfestivals plaats. In Biddinghuizen vonden dit weekend twee testfestivals plaats.

Bezoeker Timo Kragting, oprichter van festivalsite YellowTipi, beschrijft dat de 'energie heel hoog was'. "Het was zo'n ontploffing daar van iedereen die al een jaar thuiszat. Ik heb alleen maar blije gezichten gezien, zoveel glimlachen en knipogen uitgewisseld, honderd nieuwe vrienden gemaakt en zoveel onnozele gesprekken van tien seconden gehad."

Iedereen was uitzinnig, zegt ook hij. "Iedere poep en scheet van de dj resulteerde in gejuich en gefluit. Een meisje was in tranen van geluk. Mijn vrienden om me heen konden niet stoppen met glimlachen."

Szapora zegt daarover: "In eerste instantie slurp je al die prikkels allemaal op: juist omdat je niet meer filtert, gaat je aandacht óveral naartoe."  

En dan loopt het emmertje over

Maar je kunt daarna makkelijk overlopen. Dat gebeurt bij de één sneller, na een paar liedjes, en de ander voelt het pas aan het eind van de dag. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Mogelijk één supporter besmet tijdens Fieldlab-voetbalwedstrijd

Wat voor iedereen geldt: hoe meer prikkels je krijgt, hoe wakkerder je brein, hoe alerter je wordt, en hoe dichter je bij dat omslagpunt komt. "Alles komt heel hard binnen. Het is één grote roes geworden."

En dat kan heel vermoeiend zijn. Het welbekende overprikkeld raken, of, in feestjargon: 'inkakken'. Szapora vermoedt dat veel festivalbezoekers dat wel zullen hebben ervaren, of nog gaan ervaren.

Intense dag

"Na zo'n intense dag werkt je prefrontale cortex tijdelijk even niet goed." Dat is nou nét het gedeelte van je brein, voorin, dat je gebruikt om goed na te denken, te plannen, te focussen. De prefrontale cortex remt bovendien ook je amygdala. Dat is de plek waar negatieve emoties naar boven komen, zoals boosheid, irritatie. Gevolg: als je prefrontale cortex niet goed werkt, wordt je amygdala niet geremd en krijg je een kort lontje. 

Hoe geef je je brein rust?

Je prefrontale cortex laten bijkomen na een evenement betekent volgens neurowetenschapper Ayca Szapora: meerdere keren uitgesmeerd over een langere periode rust zoeken. Prikkels verminderen. Een boek lezen, wandelen (door de natuur, niet door de stad).

Liever geen Netflix kijken, maar wel: mediteren of bewegen. En dan niet twee keer per week heel intens sporten, nee, twintig minuten per dag eventjes hardlopen of wandelen.  

Sociale batterij

Tegen dat korte lontje werkt dus ontspanning het best. Maar één uur spanning maak je niet goed met één uur ontspanning. "Hersenen zijn nou eenmaal gevoeliger voor actietriggers", legt Szapora uit. "Als ik jouw naam roep, ben je meteen 'aan'. Als ik tegen je zeg: 'Ontspan eens', dan lukt je dat waarschijnlijk niet."

Dus Szapora hoopt dat de festivalgangers die gisteren in de moshpit stonden te springen, de komende dagen hun rust kunnen pakken. Al kijkt bezoeker Timo Kragting daar nét iets anders naar ."Het was geweldig en smaakte naar meer. De sociale batterij is weer opgeladen."

RTL Nieuws aanmelden nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore