Overheid gaat vrijuit

Kippenboeren krijgen ongelijk in zaak over fipronilschandaal

02 maart 2021 11:35 Aangepast: 02 maart 2021 11:50
Archieffoto Beeld © ANP / Luuk van der Lee

De overheid heeft niet onrechtmatig gehandeld in de zogeheten fipronilaffaire van 2017 en is dan ook niet aansprakelijk voor de financiële schade van kippenboeren. 

Tot die conclusie is het gerechtshof in Den Haag gekomen. Het hof heeft de eisen van meer dan 100 pluimveehouders en brancheorganisatie LTO afgewezen.

Bloedluis bestrijden

Veel eieren van Nederlandse kippen bleken destijds een kleine hoeveelheid van de chemische stof fipronil te bevatten. Toen dat uitkwam, belandde de sector in een diepe crisis. De fipronil bleek in een middel te zitten dat twee ondernemers uit Barneveld op grote schaal in stallen hadden gespoten om bloedluis te bestrijden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Snoeihard rapport na fipronilschandaal: te weinig oog voor voedselveiligheid

Fipronil is in hoge concentraties schadelijk voor de gezondheid. Daarom mag het boven bepaalde concentraties niet in eieren zitten. De eisers in de zaak menen dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) veel eerder had moeten ingrijpen en de sector had moeten waarschuwen.

In navolging van de rechtbank is het hof dat niet met hen eens.  "De NVWA is er niet om de economische belangen van pluimveehouders te dienen", vinden de rechters. "De pluimveehouders zijn zelf primair verantwoordelijk voor de kwaliteit van de door hen geproduceerde eieren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Fipronilcrisis: ellende voor boeren, kassa voor deze bedrijven

ChickFriend

Bij de NVWA waren eind 2016 al signalen binnengekomen over het bedrijf ChickFriend, dat een bestrijdingsmiddel met fipronil gebruikte. In eerste instantie begon de toezichthouder een strafrechtelijk onderzoek, zonder al alarm te slaan.

"Die weg was langzamer dan de bestuursrechtelijke weg", stelt het hof vast. De rechters concluderen dat de NVWA het op deze manier mocht aanpakken, omdat de overschrijding van de wettelijke norm 'op zichzelf niet betekent dat er een acuut gevaar was voor de volksgezondheid'.

Fipronil is weliswaar giftig, maar de concentratie die van de wet in levensmiddelen terecht mag komen, ligt veel lager dan de concentratie waarvan wetenschappelijk is vastgesteld dat die schadelijk is voor de gezondheid. Daarom hoefde de NVWA niet direct het bedrijf stil te leggen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Chickfriend en Chickclean aansprakelijk voor miljoenenschade fipronilaffaire

Volksgezondheid in gevaar

Rond het fipronilschandaal spelen diverse rechtszaken. De rechtbank in Arnhem heeft vorig jaar al in een civiele zaak bepaald dat de bloedluisbestrijders aansprakelijk zijn voor de financiële schade. De rechtbank achtte bewezen dat ze wisten dat hun middel fipronil bevatte.

De twee hoofdverdachten Mathijs IJ. en Martin van de B. worden ook nog strafrechtelijk vervolgd. Zij worden ervan verdacht dat ze de volksgezondheid in gevaar hebben gebracht en moeten volgende week woensdag voor de rechter verschijnen in Zwolle.

Wat waren de gevolgen van de fipronilaffaire?

Het dierenleed en de economische schade waren aanzienlijk. Ruim drie miljoen kippen moesten worden geruimd in Nederland, miljoenen eieren werden vernietigd. Ook in België speelde het schandaal en daar ging het om vergelijkbare hoeveelheden.

Wageningen Economie Research berekende dat bedrijven in de pluimveesector voor zeker 70 miljoen euro schade hebben geleden door het gifschandaal. Kippenboeren die dicht moesten, hun kippen moesten doden en de stallen opnieuw moesten schoonmaken, waren het slechtste af. Maar ook supermarkten leden zo’n 7 miljoen euro schade, vanwege de omzet die ze misliepen

Bedrijfsrisico

Geblokkeerde bedrijven waar de kippen meteen werden gedood en een blokkade gold, leden gemiddeld 203.000 euro schade. Bedrijven die alleen geblokkeerd werden, zijn voor gemiddeld 39.000 euro het schip in gegaan en geblokkeerde bedrijven die de kippen moesten laten ruimen om de fipronilbesmetting te laten verdwijnen zijn gemiddeld 120.000 euro misgelopen.

Voor een schadevergoeding konden boeren geen beroep doen op de overheid, bleek al snel. Volgens het ministerie van Economische Zaken ging het, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de vogelgriep, om een bedrijfsrisico, niet om een bestrijdingsplichtige ziekte.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore