Plastic en wegwerp

Maria na borstkanker: 'Dit is het afval van één operatie, mijn operatie'

16 februari 2021 18:24 Aangepast: 18 februari 2021 08:56
Maria Koijck te midden van het afval van haar borstreconstructie. Beeld © Maria Koijck

Kunstenares Maria Koijck had een rare vraag voor de chirurg: 'Mag ik al mijn operatieafval hebben?' Toen ze wakker werd uit de narcose stonden zes volle vuilniszakken naast haar bed. Ze maakte van dat vele plastic en ander afval een indrukwekkende video, met haarzelf én haar nieuwe borst in de hoofdrol.  

Maria (55) uit Groningen trof het lot dat helaas zoveel vrouwen treft: borstkanker. Het kwam bij een bevolkingsonderzoek aan het licht. Haar borst moest volledig worden geamputeerd.

Veel vrouwen die dat doormaken, zal het een zorg zijn hoeveel (plastic) afval dat oplevert. Maria is anders. Als kunstenaar is ze al zo'n tien jaar met afval bezig. "Ik heb grote projecten over de hele wereld mogen doen. Grote beesten bouwen van plastic en dat soort dingen." 

'Hoeveel kost mijn tiet aan afval?'

Toen ze ontdekte dat bij haar borstamputatie 60 procent van het operatiemateriaal wegwerp was, schrok ze. Hier moet ik iets mee, dacht ze meteen. Ze besloot dat ze het afval van haar volgende operatie, de borstreconstructie, wilde meenemen naar huis. De werktitel voor het nieuwe kunstwerk: hoeveel kost mijn tiet aan afval?

Uiteindelijk zette Maria de video afgelopen weekend online: 'Dit is het afval van één operatie, mijn operatie'.

In het ziekenhuis – het UMCG in Groningen – merkte Maria tijdens haar behandeling dat het vele afval de verpleging en de artsen ook bezighield. "Het voelde wel ondankbaar om erover te beginnen. Ik was toch gered? Waar deed ik dan moeilijk over?"  

Toch stelde ze de cosmetisch chirurg die rare vraag om al het materiaal te bewaren. "Goed. Je zult versteld staan van de hoeveelheid", was het antwoord.

Blauwe handschoentjes

De operatie van Maria duurde tien uur; uit haar buikvet werd een nieuwe borst gemaakt. "Vijftien mensen hebben daar aan gewerkt. Gigantisch dus." Omdat het buikvet met bloedvaten en al een nieuwe plek in haar lijf kreeg, moest ze nog zes dagen in het ziekenhuis blijven. "Ik moest elk uur gecontroleerd worden om te kijken of alles nog goed verbonden was en mijn borst niet zou afsterven." 

Vandaar de grote hoeveelheid blauwe plastic handschoentjes in het kunstwerk. "Bij elke controle was het eerste wat ze deden: nieuwe blauwe handschoentjes aan. Als oud-verpleegkundige snapte ik daar weinig van. Wij wasten vroeger gewoon tien keer onze handen." 

De vele blauwe handschoentjes zijn goed te zien. De vele blauwe handschoentjes zijn goed te zien.

Het was vreemd om later thuis de zes vuilniszakken met medisch afval uit te pakken. De bebloede operatiegaasjes waren expres niet meegegeven. "Maar wel schorten en handschoenen met bloed. Mijn bloed." 

Samen met haar dochter, fotograaf en filmmaker Eva Glasbeek, maakte ze de video die nu op sociale media volop gedeeld wordt. De montage was een emotionele klus, vooral voor haar dochter, die moest inzoomen op de littekens op de borst en buik van haar moeder.

'Scharen na één knip in de prullenbak' 

"Mijn doel is met dit filmpje en de foto de discussie op gang te krijgen. Kan dit anders?", zegt Maria. "Heel veel mensen hebben geen idee hoeveel afval erbij komt kijken. De spullen moeten anders gemaakt worden, anders worden aangeleverd. Waarom worden scharen ingevlogen vanuit Japan en na één knip in de prullenbak gegooid?" 

Ze is trots op de reacties van ziekenhuispersoneel op sociale media. Precies de manier om dit probleem aan de kaak te stellen, leest ze veel terug.

'We hebben geen keus' 

Ook het UMCG noemt het goed dat Maria aandacht vraagt voor haar zakken operatieafval, zegt een woordvoerder. Veel collega’s in het ziekenhuis herkennen dit. 

"Maar al het materiaal dat Maria laat zien, is materiaal dat gebruikt moet worden en we ook maar één keer mogen gebruiken. Het is niet zo dat wij hier een keus in hebben. We houden ons logischerwijs aan de richtlijnen. Materiaal zit in steriele verpakkingen, we gebruiken steeds nieuwe handschoenen en schorten." 

Tegelijkertijd werkt het ziekenhuis er volgens de woordvoerder hard aan om de hoeveelheid afval zoveel mogelijk te beperken. Zo wordt gekeken wat gerecycled kan worden en zijn afdelingen er alert op dat materiaal niet ongebruikt wordt weggegooid. Ook is er een 'duurzaam inkoopbeleid'. 

Hoe kan het dan nog beter? Dan zou landelijk en internationaal moeten worden gekeken hoe het afval verder beperkt kan worden, zegt de woordvoerder van het ziekenhuis.

Niet in de kliko

Het kunstwerk van Maria krijgt een tijdelijk plekje in het UMCG. Ze heeft beloofd dat ze de zes zakken operatieafval niet in de kliko doet, maar terugbrengt naar het ziekenhuis. Zo kan het op de juiste manier gescheiden en verwerkt worden.

Bekijk ook: Onze afvalberg is het economische probleem van de ander

Het grootste deel van ons plastic wordt niet gerecycled, maar weggegooid. Derde wereldlanden fungeren als vuilnisbelt voor plastic afval uit het Westen. En ondanks alle goede bedoelingen zal de vraag naar plastic alleen nog maar stijgen.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore