Sneller uit diep dal

Zorginstituut: neem neusspray die helpt bij een ernstige depressie op in basispakket

09 februari 2021 15:37 Aangepast: 09 februari 2021 21:06
Foto ter illustratie. Beeld © Getty Images

Een neusspray die helpt bij een ernstige depressie wordt mogelijk opgenomen in het basispakket. Dat heeft het Zorginstituut het ministerie van Volksgezondheid geadviseerd, en de adviezen van het instituut worden bijna altijd overgenomen.

Het gaat om een spray met esketamine, een variant op de partydrug ketamine. Het is een psychedelisch middel dat ook door de anesthesist in de operatiekamer wordt gebruikt en door ambulancepersoneel, als pijnstilling.

Wereldwijd hebben naar schatting 300 miljoen mensen last van een depressie. Zo'n 20 tot 30 procent daarvan wordt niet geholpen met een normale behandeling. Voor een deel van hen kan een middel als esketamine een uitkomst blijken te zijn.

Medicijn goedgekeurd

Farmabedrijf Janssen, onderdeel van het Amerikaanse Johnson & Johnson, bracht de neusspray op de markt. Anderhalf jaar geleden keurde de Amerikaanse geneesmiddelenwaakhond FDA het middel goed. Daarna volgde ook het Europees geneesmiddelenbureau EMA.

Het grote voordeel van esketamine is dat het binnen een paar uur of een paar dagen effect kan hebben. Bij een gewone antidepressiva duurt dit vier tot zes weken.

Weinig onderzoek

Maar er zitten ook nadelen aan. Zo is er nog weinig onderzoek gedaan naar de lange termijneffecten. "Onderzoek naar esketamine is sowieso ingewikkeld, omdat er niet zo makkelijk een goede placebo te vinden is. Zo kun je de precieze grootte van de effecten moeilijk meten", zegt Robert Schoevers. Hij is hoofd psychiatrie bij het UMCG en doet onderzoek naar esketamine.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Een dipje is iets anders dan een depressie: 'Ik deed alsof het heel erg goed ging'

"Sinds een jaar of tien zijn we geïnteresseerd in de mogelijke antidepressieve effecten van het medicijn. In het begin werd ketamine toegediend via een infuus en zagen we grote effecten." Maar een infuus is niet praktisch, patiënten zijn dan gebonden aan een ziekenhuis. "Daarom geven wij het nu via een drankje, dat kan bij de apotheek worden bereid. We bouwen de behandeling op in het ziekenhuis, om samen met de patiënt goed te kijken hoe zij er op reageren."

Zware depressies

Niet iedereen met een depressie kan dit middel gebruiken. Het is alleen bedoeld voor mensen die jarenlang last hebben van zware depressies. Patiënten waarbij meerdere verschillende soorten antidepressiva niet aanslaan en die psychotherapie hebben gehad. "Een deel van deze mensen heeft ook elektroshocktherapie gehad, maar dat had onvoldoende effect."

"Deze mensen hebben het echt zwaar. Ik vergelijk het soms met kanker, het beïnvloedt je functioneren en je gevoel, maar ook je lichamelijke gezondheid. Voor sommigen is het levensbedreigend. Heel ingrijpend dus. Een zware depressie is echt iets anders dan een dipje."

Kayla gebruikt het

In onderstaande video zie je het verhaal van de Amerikaanse Kayla, die esketamine al gebruikt bij terugkerende zware depressieve periodes.

In de Verenigde Staten is het al toegestaan om ketamine te verkopen als geneesmiddel. Het is daar vooral bedoeld voor mensen die kampen met een depressie.

Esketamine is alleen voor mensen die hevige depressies hebben. Er moet nog veel onderzoek gedaan worden en het zou potentieel ook verslavend kunnen zijn. Schoevers: "Wij geven het in ons programma maximaal twee keer per week en hebben tot nu toe geen aanwijzingen dat mensen fysiologisch afhankelijk worden."

Opkrabbelen

Het helpt patiënten vooral sneller uit een grote dip te komen. "De kwetsbaarheid voor een nieuwe depressie hou je. Maar als je eenmaal uit je depressie bent, kun je werken aan de dingen die ervoor zorgen dat je zo somber wordt. Ik zou me kunnen voorstellen dat esketamine op termijn bij een beperkte groep patiënten kan worden gebruikt als een soort booster die je paraat kunt houden voor als een patiënt weer in een diep dal zit."

Schoevers heeft over een aantal maanden uitslag van een groot onderzoek waarbij esketamine in een lage dosering per tablet werd toegediend en deze zomer start zijn onderzoeksgroep met een landelijke studie waarin het medicijn wordt vergeleken met elektroshocktherapie.

"Als je met esketamine elektroshocktherapie kunt voorkomen, is dat een hele grote stap. Maar we moeten voorzichtig zijn en de mensen die dit krijgen goed blijven monitoren om te kijken wat het daadwerkelijk voor mensen oplevert en wat eventuele nadelen kunnen zijn. Dat is nodig om te bepalen of je het in de toekomst op grotere schaal zou kunnen toedienen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kwart werknemers zou baas niet vertellen over psychische problemen

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore