'Niet goed voorbereid'

Scholieren smeken de examens af te schaffen, maar hoe verstandig is dat?

28 januari 2021 14:58 Aangepast: 28 januari 2021 21:15
Een archieffoto van eindexamens in 2019 (vóór de corona-uitbraak). Beeld © ANP

Er gaan verschillende petities en brandbrieven van leerlingen rond met één specifieke vraag: schaf de eindexamens dit jaar af. "We zijn niet goed voorbereid." Maar hoe verstandig is dat?

Het zit de 18-jarige Bram van den Bergh uit het Limburgse dorp Vilt hoog. Daarom deelt hij naar hartenlust de petitie van zijn goede vriend Casper. Daarin wordt gevraagd of de eindexamens ook dit jaar afgeschaft mogen worden.

Afschaffing

"We willen een volledige afschaffing", vertelt Bram. Hij klinkt strijdvaardig. "Scholen kunnen zelf goed bepalen of de leerling voldoet aan de normen, op basis van de schoolexamens."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Scholieren willen ander eindexamen: 'Achterstand alleen maar groter'

Het is volgens de vwo-scholier in deze tijd 'heel lastig' om je te concentreren. "Dit weekend nog, tijdens die rellen: ik kijk liever filmpjes op Instagram over wat er in het nieuws gebeurt, dan dat ik studeer."

Nog meer petities

De petitie die Bram steunt en deelt, is nu ruim 1600 keer ondertekend. Het is niet de enige petitie die door scholieren is opgestart en online de ronde doet.

In Rotterdam vroeg scholier Dion ook om afschaffing van de examens, in Flevoland bundelden drie eindexamenleerlingen hun krachten en een tot nu toe onbekende scholier haalde met deze petitie al bijna 6000 handtekeningen op.

En twee Nijmeegse scholieren stuurden een brandbrief naar de onderwijsminister, met de boodschap: pas de eindexamens aan, we zijn niet genoeg voorbereid.

(Tekst loopt door onder de video)

Bekijk ook: Vorig jaar werden de examens afgeschaft

Slagen zonder examen? "Dit is apart", zeggen de scholieren zelf.

Maar hoe verstandig is het om de eindexamens af te schaffen? "Totale afschaffing vind ik een heel slecht idee", zegt Lex Borghans, onderwijseconoom aan Maastricht University. "Examens zijn bedoeld om te kijken of iedereen het niveau heeft, dat nodig is om door te stromen naar vervolgonderwijs. Die belangrijke functie ben je dan kwijt."

'Eén grote chaos'

Wat je nog meer kwijtraakt, stelt Borghans, is motivatie. "Voor veel laatstejaarsleerlingen is naar het examen toewerken de ultieme reden om hard te werken." Borghans snapt dat eindexamenleerlingen zich zorgen maken, maar hij zegt ook dat deze oudere leerlingen vaak goed zelfstandig kunnen werken. Ook als ze digitaal les krijgen. 

Maar het functioneert niet, het thuisonderwijs, vindt Bram. Hij somt op: "De ene keer kan de docent de link naar de online-les niet vinden, de andere keer kunnen leerlingen er niet in. Of de docent is de les vergeten, of leerlingen zijn hem vergeten, de microfoon of camera doet het niet. Dan neemt een leerling de hele presentatie over voor de lol en worden alle dia's van docent heel snel doorgeklikt. Of de docent weet niet hoe hij iedereen moet muten, waardoor iedereen door elkaar schreeuwt en het één grote chaos wordt."

Bovendien ging vorig jaar ging het óók niet door, stelt Bram. Dus waarom nu wel? "De situatie is niet veranderd. We zitten weer in een lockdown."

Bezorgd

Er zijn scholen die eindexamenleerlingen nog maar een paar uur per week laten komen of zelfs helemaal niet meer over de vloer willen hebben. "En dat gaat grote problemen opleveren bij de eindexamens", zegt scholierenorganisatie LAKS. Die wil dat onderwijsminister Slob heel snel laat weten in welke vorm de examens dit jaar worden gegoten.

"Sinds vorige week de anderhalve meter afstand weer telt, zeggen scholen dat het niet te doen is om eindexamenleerlingen naar school te laten komen", zei LAKS-voorzitter Nienke Luijckx vorige week. "Veel scholieren moeten alles online doen. Op deze manier kunnen we ons niet voorbereiden op het examen."

Minister Slob wil pas na de voorjaarsvakantie kijken hoe het met de eindexamens verder moet, volgens Luijckx. "Dat vinden wij veel te laat. Doe het snel. Neem een beslissing."

De vergelijking met vorig jaar gaat volgens Borghans nog niet op. "Toen werden de eindexamens op het laatste moment afgeschaft", zegt hij. "Dus leerlingen hebben er nog wel voor gestudeerd. Ze hebben de stof geoefend, bestudeerd, herhaald. Als je nu de examens afschaft, zo vroeg ook, vrees ik dat het niveau daalt."

Niveau daalt

Uit onderzoek weten onderwijswetenschappers dat zwakke leerlingen over het algemeen beter scoren bij de schoolexamens en slechter bij de centrale examens. "De kans is dus groter dat als de centrale examens niet doorgaan, zwakkere leerlingen hoger scoren dan ze normaal gesproken zouden doen." 

Het werkt ook andersom: voor sterkere leerlingen geldt dat ze hogere cijfers scoren op centrale examens, en lagere op de schoolexamens. "Als je dus die centrale examens afschaft, benadeel je deze leerlingen."

Hoe zit het nu? 

In december vorig jaar werd bekend dat de eindexamens zouden worden aangepast vanwege de coronacrisis. Leerlingen mogen hun examen spreiden over twee tijdvakken, er komt een mogelijkheid voor extra herkansingen.

Onderwijseconoom Lex Borghans vindt dat een goede keuze. "Zo blijven leerlingen wel gemotiveerd en heb je wel die eindcheck dankzij de examens, maar neem je tegelijkertijd wel een boel stress weg."

Wel vindt Borghans dat de herkansingen nog wel wat meer mogen worden uitgesteld, bijvoorbeeld naar eind augustus. "Aangezien leerlingen nu twee vakken mogen herkansen, moet je ze genoeg tijd geven om alle stof daarvoor te herhalen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore