Knuffelgebrek

Nu al tien maanden afstand houden, wat doet dat met kinderen?

09 januari 2021 07:22 Aangepast: 09 januari 2021 07:23
Ouders komen niet mee de klas in, maar zetten hun kind voor de deur af. Beeld © ANP

Een aai over de bol, een high five, een troostende knuffel. Vorig jaar waren dit nog normale vormen van contact bij kinderen. Maar wat voor effect heeft het op hen dat we bijna een jaar roepen dat je ziek kunt worden van aanraking?

"Ik maak me zorgen om de kinderen die nu opgroeien met de constante boodschap dat aanraking buiten het eigen gezin zoveel mogelijk moet worden beperkt", zegt pedagoog Simone Mark.

Vanaf het moment dat kinderen naar school gaan, leren ze bewust omgaan met verschillende manieren van contact maken met anderen. Ze geven de juf of meester een high five of hand als ze de klas binnenkomen, omhelzen elkaar bij het maken van een goal en worden verbeterd bij de zwemles.

Kern van contact

Maar naar school gaan doe je tegenwoordig thuis, sportclubs zijn gesloten, de zwemles is uitgesteld. "Terwijl dat schouderklopje van de juf juist zo belangrijk is", zegt Mark. "Het kind voelt zich gezien en wordt gemotiveerd door te gaan. Het bevordert de relatie tussen het kind en de juf. Die bekrachtiging is de kern van het contact dat we nu missen."

Mark heeft veel contact met leraren en hoort van hen dat elke leraar het anders doet. "De jongere leerkrachten hebben wel vaak contact met de kinderen, oudere leerkrachten die meer risico lopen op corona houden meer afstand uit angst om ziek te worden."

RTL Nieuws bezocht na de eerste lockdown een basisschool die weer openging. Met flink wat aanpassingen mochten de leerlingen weer naar binnen. Alleen knuffelen met de juf, mocht nog niet. Bekijk hieronder de video:

Relaties aangaan

Bij een liefdevolle aanraking maakt ons brein oxytocine aan, het knuffel- of gelukshormoon. Dat krijgen kinderen niet alleen door aanraking van hun ouders, ook door een knuffel van een vriendje of een huisdier. Oxytocine kan niet alleen een fijn gevoel geven, maar ook stress verlagen.

"Door aanraking van verschillende mensen leer je hoe je een sociale relatie met anderen aangaat", zegt Anouk Keizer. Ze is experimenteel psycholoog aan de Universiteit Utrecht. Sinds corona doet ze onderzoek naar het effect van aanraking op het mentale en fysieke welzijn van mensen.

Oefening voor later

Bij pubers vinden de contactmomenten met elkaar juist plaats tijdens de pauzes op school, na schooltijd en in tussenuren. Vriendinnen die hand in hand lopen of elkaar om de nek vallen. Dat hangen en chillen voor pubers is volgens Keizer belangrijk.

"Jongere kinderen krijgen thuis veel knuffels van hun ouders of worden op schoot genomen. Pubers raken hun ouders minder aan, maar de behoefte aan positief lichamelijk contact is er wel, dus zoeken ze die aanraking bij vrienden. Het is een stukje oefening hoe je later in het volwassen leven met elkaar omgaat."

Anders dan voor corona

Toch maakt Keizer zich niet veel zorgen over het gebrek aan aanraking buiten het gezin. "Kinderen zijn flexibel, helemaal kleine kinderen. Jonge kinderen hebben nog geen standaard van wat normaal is en gaan mee met wat ze om zich heen zien, dat gaan ze normaal vinden."

Ook op basisscholen hangen bordjes met de vraag 1,5 meter afstand te houden. Ook op basisscholen hangen bordjes met de vraag 1,5 meter afstand te houden.

Dat ze nu niet meer op een verjaardag het kringetje rond hoeven gaan om iedereen de hand te schudden, wordt misschien wel het nieuwe normaal. "Volwassenen hebben geleerd een hand te geven of drie zoenen als communicatiemiddel, maar hoe erg is het als we dat niet meer doen? Het is wel belangrijk kinderen aan te leren anderen te begroeten, maar dat kan bijvoorbeeld ook door even aankijken en zwaaien. Dat handjes schudden komt later wel."

Knuffelkinderen

Daarnaast verschilt het volgens Keizer per kind hoeveel aanraking het nodig heeft. Sommige kinderen hebben meer behoefte aan een knuffel dan anderen. "Het is voor ouders vooral belangrijk om in te schatten welke behoefte je kind heeft en dat je je kind leert het eigen gevoel te volgen. Ze moeten leren aangeven: dit is wat ik graag zou willen en hier trek ik de grens."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer:

Petitie om zwemles te laten doorgaan: 'Verhoudingen zijn scheef'

Hoogleraar psychobiologie Carolina de Weerth van het Radboudumc weet alles van de vroege ontwikkeling bij kinderen. Aanraken hoort volgens haar tot de basiszorg bij kinderen, net als voeden. Toch hoeven we ons volgens haar niet heel veel zorgen te maken.

"Er zijn culturen waar meer en minder fysiek contact is. Latijns-Amerikaanse kinderen groeien bijvoorbeeld op met meer huid-op-huidcontact en affectieve aanraking dan andere culturen. En toch groeien kinderen in alle culturen op tot gezonde, volwassen mensen."

Gezin is steunpilaar

Het gezin is deze lockdown een belangrijke steunpilaar voor kinderen. "Bij een goede hechting en een fijne sfeer trekken ouders de kinderen erdoorheen. Die kinderen hebben later weinig moeite met omgaan met intimiteit of het troosten van een vriendinnetje. Een jaar anderhalvemetermaatschappij heeft denk ik weinig invloed op hun ontwikkeling."

Dit is wel het geval bij kinderen die geen warme band hebben met hun ouders. Dat kan volgens alle drie de vrouwen wel degelijk effect hebben. De Weerth: "Kinderen bij wie het thuis slecht gaat en die weinig fysiek contact hebben, kunnen op latere leeftijd moeite hebben sociale contacten aan te gaan. Voor die kinderen is positieve aanraking buiten het gezin juist wel ontzettend belangrijk."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore