Ga naar de inhoud
Persoonlijke terugblik

'Ontelbare tranen': Karlijn had tientallen interviews met corona-nabestaanden

Het afgelopen jaar sprak RTL Nieuws-journalist Karlijn Houterman voor de serie Eerbetoon tientallen mensen die een geliefde verloren aan corona. Gesprekken waarbij ontelbare tranen vielen, en soms ook gelachen werd. De verdrietige, schrijnende en tegelijk hartverwarmende verhalen die eruit voortkwamen, geven een beeld van de wereld achter de kille cijfers van het RIVM. Een persoonlijke terugblik.

28 april, 19.00 uur 's avonds: een uur lang kippenvel over mijn hele lichaam, ik herinner het me nog goed. Een uur lang sprak ik met een man – normaal zo sterk en stoer – die vol zat met verdriet en ongeloof. Hassan heette hij, en hij had in negen dagen tijd zijn vader, moeder en oom verloren door het coronavirus.

Achtbaan

"Sorry als ik te veel praat", waarschuwde hij nog aan het begin van het gesprek. Daarna werden er vrijwel geen vragen meer gesteld. Hassan vertelde aan één stuk door over de achtbaan waar hij de afgelopen weken in had gezeten.

Hij vertelde hoe hij elke dag van de begane grond van het ziekenhuis – waar zijn moeder lag – naar de derde verdieping liep om zijn vader te zien. Dat zijn vader was overleden toen hij net even de kamer uit was, dat zijn oom er drie dagen later opeens niet meer was, en dat hij urenlang de hand van zijn moeder had vastgehouden op de intensive care tot ook zij overleed.

'In welke hel was ik beland?'

Er was geen tijd voor rouw, hij kon alleen maar rennen. "In welke hel was ik beland?", vroeg Hassan zich hardop af tijdens ons gesprek. Gelukkig verplichtte hij mij niet tot antwoorden, ik had niet geweten wat ik moest zeggen.

Inmiddels staan er bijna 70 van dit soort verhalen op de speciale pagina Eerbetoon. In de dagen voordat het eerste verhaal verscheen, werden we op de redactie overspoeld met cijfers van het RIVM over mensen die overleden waren aan de gevolgen van het coronavirus. '116 mensen overleden door Covid-19', klonk het de ene dag. De volgende dag waren het er 37 meer.

Cijfers vertelden niet het hele verhaal

Maar wat betekende dat nou eigenlijk? Cijfers vertelden niet het hele verhaal, was al snel duidelijk. De getallen vertelden niet dat het virus ervoor zorgde dat in veel huishoudens, vaak uit het niets, afscheid genomen moest worden van een dierbare. Nog schrijnender: soms kon er geen afscheid genomen worden vanwege een verplichte quarantaine, of vanwege het feit dat iemand binnen enkele uren al was overleden.

Die verhalen konden niet door het RIVM worden verteld, dat moesten de nabestaanden doen. Daarom besloten we hen te zoeken via alle mogelijke kanalen en te vragen of ze mee wilden werken aan een eerbetoon voor hun geliefde.

Natuurlijk had niet iedereen daar behoefte aan. Soms was het verdriet nog te vers, stond de overledene niet graag in het middelpunt van de belangstelling of waren geliefden bang voor negatieve reacties van corona-ontkenners. Maar vaak klonk het: 'Ja, graag.'

Zij
Lees hier alle verhalen
Zij stierven door corona

Zo wilde Marco uit Utrecht heel graag vertellen dat hij zo van zijn vader Hennie hield. Dat hij dankbaar was voor alles wat hij voor hem en zijn familie had betekend. Hij had het niet meer tegen zijn vader zelf kunnen zeggen, want toen hij voor de deur van het verzorgingstehuis stond om dat te doen, belde de dokter: Hennie was al heengegaan. Wat was hij dankbaar dat hij zijn liefde voor zijn vader alsnog via een eerbetoon kon uiten.

Wat had Astrid graag afscheid genomen

Datzelfde gold voor Astrid. Haar ouders Joke en Wiel verbleven in Spanje toen ze besmet raakten. Elke winter waren ze daar, 'om te kunnen ontsnappen aan die klotewinters van Nederland', vertelde ze. Helaas konden ze niet ontsnappen aan het virus, ondanks een strenge lockdown.

Het begon met een hoestje, maar al snel moest dochter Astrid vanuit Nederland hulp inschakelen van een Spaanse huisarts. Haar ouders werden naar een ziekenhuis gebracht. Wat was ze daar graag heen gegaan om hen te steunen. Voordat ze überhaupt met een vliegtuigmaatschappij kon bellen, was het al te laat.

"Uit het niets stond mijn broer, hier in Nederland, opeens in mijn woonkamer: 'Ze is dood'. Wat? Huh? Ik begreep er niets van. Mijn moeder was blijkbaar, opeens, heel hard achteruitgegaan. Er was niets meer aan te doen. Mijn vader lag naast haar op de kamer in het ziekenhuis en heeft haar zien sterven, zo verdrietig."

Daarna werd ontelbare keren gebeld met de ambassade, of ze alsjeblieft naar Spanje mocht, maar er werden geen uitzonderingen gemaakt. Corona was hard, ook voor Astrid. Een dag later overleed haar vader.

'Dubbel kut'

De eerste keer dat ze haar ouders terugzag, was in het uitvaartcentrum in Nederland. Vol tranen vertelde ze tijdens ons gesprek treffend hoe ze zich voelde. "Als één van je ouders overlijdt, is dat kut. Als er twee overlijden, is dat dubbel kut. Maar de situatie rond het overlijden van mijn ouders maakt het echt niet te beschrijven hoe erg dit wel niet is. Ik zit nu met zo veel verdriet, wil niets anders dan uithuilen op een schouder, maar zelfs dat mag niet door corona."

"Dubbel verdriet: het werd een terugkerend thema in de serie."

Dubbel verdriet: het werd een terugkerend thema in de serie. Want ook Nelly verloor binnen een maand haar beide ouders. Wendy verloor haar oma, waarna een paar dagen later ook haar opa overleed. "Allebei door het virus, maar opa ook door een gebroken hart." 

Gaby moest aan haar vader vertellen, toen hij wakker werd op de intensive care, dat zijn vrouw al was overleden. Helaas redde ook hij het niet. Ook voor Coby sloeg het 'noodlot' toe, zoals ze zelf vertelde. Op 9 april nam ze in beschermende kleding afscheid van haar moeder Ali, twee dagen later werd het pak weer aangetrokken en overleed haar vader Piet. 

Zes dagen na Leen, ging Herman

Anita uit Groesbeek kon geen afscheid nemen van haar moeder Leen. Omdat ze zelf besmet was, mocht ze niet naar het ziekenhuis komen. Leen overleed in het bijzijn van haar man, zoon en andere dochter, maar zonder Anita. Toen het een paar dagen steeds slechter ging met vader Herman, stond ze erop hem thuis zelf te verzorgen. Hij overleed zes dagen na Leen, dit keer was Anita erbij.  

Ook Silvana uit Zoetermeer verloor binnen 48 uur tijd haar beide ouders, iets wat haar vader altijd al zag aankomen. "Als we gaan, dan gaan we samen", zou hij vaak hebben gezegd. Silvana antwoordde dan altijd: "Nee pap, dat kun je niet zelf regelen." Hij kreeg toch gelijk. Toen hij wist dat zijn vrouw het niet ging overleven, gaf hij de strijd zelf ook op.

Toen Silvana het vertelde, had ik het ook moeilijk. Misschien niet gek, ik hoorde haar tranen door de luidspreker over haar wangen glijden. Maar toen ik ophing, bleef niet het verdriet, maar juist een gevoel van liefde hangen. 72 jaar getrouwd, hand in hand overlijden, twee kisten naast elkaar op de uitvaart: zelfs corona kon hen niet van elkaar scheiden.

Nabestaanden kregen duizenden reacties

Het liefdesverhaal maakte ook op de lezers van RTL Nieuws diepe indruk. Honderdduizenden mensen lazen het verhaal, duizenden van hen lieten een reactie voor Silvana achter. "Ik wist niet dat er zoveel mensen op Facebook zaten, ongekend hoeveel mensen het aanspreekt", appte ze.

Ze was blij met de steun die ze kreeg, een reactie die ik vaker kreeg van nabestaanden. Ook van Claire bijvoorbeeld, zij verloor haar man Cyriel (42). Na haar eerbetoon kreeg ze ruim vijfduizend privéberichten op Facebook. Vijfduizend mensen wilden haar helpen, steunen, even een berichtje sturen om te laten weten dat er aan haar werd gedacht.

Het hielp haar enorm, vertelde ze onlangs. "Kijk, ik ben alleen, ik voel me alleen, ik zit alleen te huilen. Maar door die berichten voelde het toch alsof ik er niet alleen voor sta, alsof er altijd mensen op de wereld zijn die mij zouden willen helpen als het moet. En dat is heel bijzonder."

Toch waren er ook mensen die minder met de nabestaanden meeleefden. "Propaganda dit, walgelijk", klonk het bijvoorbeeld onder het verhaal van Jolanda. Ze verloor haar topfitte vader en had geen normaal afscheid van hem kunnen nemen. Met een appje waarschuwde ik haar voor de reacties. "Ach, er zijn altijd mensen met een negatieve instelling", reageerde ze.

Niet alleen onder het verhaal van Jolanda stonden vervelende berichten. "Hij moest toch een keer dood", klonk het ook. En: "Ze had vast onderliggend lijden en stierf daaraan, corona is een griepje", of "Jeetje, waarom krijgen deze mensen zo veel aandacht?"

"Negatieve reacties: ik hoopte dat nabestaanden het niet zouden lezen, verdriet was er al genoeg."

Bij elke soortgelijke reactie dacht ik aan de nabestaande die ik soms een dag eerder nog aan de telefoon had. Ik hoopte dat hij of zij het niet zou lezen, verdriet was er al genoeg. Maar het zette mij, en de redactie, ook aan het denken. Waarom doen we dit? Waarom een speciale pagina voor mensen die door corona om het leven zijn gekomen? 

Dit zijn de gezichten achter de cijfers

Het antwoord is mij nog elke dag duidelijk: omdat dit de gezichten zijn achter de cijfers. Corona gaat over mensen. Over mensen die niet kunnen winkelen door de lockdown, die bang zijn voor een faillissement, die dubbele diensten draaien in het ziekenhuis. Maar ook over mensen die deze feestdagen rouwen, die huilen en stil zijn, om hun geliefden die er door corona niet meer zijn.

Deze dagen sta ik daarom ook stil bij deze mensen, en denk ik heel even aan:

Hugo (76), Koosje (86), Hennie (73), Jettie (73), Eli (88), Chris (56), Henk (82), Janna (85), Aris (83), Jan (70), Kishen (35), Ali (87), Dien (70), Joke (76), Koos (91), Berry (64), Han (86), Frits (78), Jan (92), Conny (91), Neles (70), Francisca (87), Christian (54), Ton (73), Corstiaan (89), Hafsa (90), Walter (66), Wil (88), Piet (80), Marie-Louise (84), M'hamed (76), Tamimount (69), Ahmed (80), Hans (62), Zeliha (59), Margre (70), Ali (90), Piet (92), Cyriel (42), Joke (79), Wiel (82), Fenny (67), Aloys (62), Maja (92), Johanna (90), Jan (82), Maria (74), Sam (43), Ruud (72), Lies (62), Arie (67), Karel (77), Ans (93), Elly (77), Gerda (88), Magchiel (93), Herman (80), Jan (64), Jan (76), Ronald (63), Dick (52), Celite (76), Tjandermatie (82), Wim (86), Paula (84), Benno (75), Adrie (79), Yvette (35), Jan Leendert (97), Herman (80), Wesley (37), Sandra (54), Frank (61), Frans (71), Joop (86), Leo (74) en al die duizenden anderen.