Vanaf 17.00 uur

Jupiter en Saturnus bijna naast elkaar: 'Geluk nodig om het te kunnen zien'

21 december 2020 11:40 Aangepast: 22 december 2020 07:58
Een vliegtuig, Saturnus en Jupiter, gefotografeerd boven Las Vegas. Beeld © David Becker/ZUMA Wire

Vandaag is het absolute hoogtepunt van een fenomeen dat sinds het jaar 1623 niet meer is gezien: Jupiter en Saturnus staan op het oog heel dicht bij elkaar. Sterrenkundigen zijn opgetogen: "Het is een mooi natuurverschijnsel."

Al wekenlang tuurt Theo Jurriens, sterrenkundige van de Rijksuniversiteit Groningen, zodra de zon onder gaat naar de hemel. "Gisteren rond 17.00 uur zag ik in mijn ooghoek een opklaring in het zuidwesten. Ik zei tegen mezelf: Theo, als de sodemieter naar buiten, je kunt geluk hebben."

'Het kan wel'

Hij hoorde al van andere amateur-astronomen dat ze afgelopen week het land doorgingen om opklaringen te zoeken. "Het kan wel." En Theo had geluk. Er was 10 minuten lang een gaatje in het wolkendek. Hij wist het fenomeen met zijn fototoestel met telelens vast te leggen en twitterde erover.

Wat gebeurt er precies?

De aarde, Jupiter en Saturnus draaien alle drie in een eigen baan om de zon heen, maar soms staan ze in één lijn met elkaar, vertelde sterrenkundige Lucas Ellerbroek eerder deze week. "De planeten lijken dan heel dicht bij elkaar te staan, maar in het echt staan ze miljoenen kilometers bij ons en elkaar vandaan."

Dit wordt een conjunctie genoemd. Zo'n samenstand komt ongeveer één keer in de 20 jaar voor met Saturnus en Jupiter. Het is alleen lang niet altijd mooi zichtbaar, omdat het niet altijd 's nachts gebeurt. Deze keer zal het wel na zonsondergang te zien zijn. En dan is dit jaar ook nog eens extra bijzonder omdat deze planeten sinds 1623 niet zo dicht bij elkaar zijn gekomen tijdens een conjunctie. In het jaar 1226 gingen de planeten op het oog zelfs over elkaar heen.

Veel langer dan een uur zal het niet te zien zijn, en het moet natuurlijk niet te bewolkt zijn. Volgens de sterrenkundige moet je een plek opzoeken zonder al te veel licht en dan is het met het blote oog goed waar te nemen. Maar ja, die bewolking lijkt wel roet in het eten te gooien. "Als je een vaste hand hebt, dan is het te bekijken met een verrekijker, zelfs de maantjes van Saturnus en Jupiter kunnen op een heldere dag zichtbaar zijn." Ook de ringen van Saturnus zouden dan te zien moeten zijn.

Vandaag is dan écht het hoogtepunt. Het kan voelen dat je naar een kerstster zit te kijken. Bijzonder, want het gebeurde honderden jaren geleden voor het laatst op deze manier. En de eerstvolgende keer dat het gebeurt is in het jaar 2080.

Ster van Bethlehem

Doordat Jupiter en Saturnus met de zogenoemde zonnewende vandaag uitzonderlijk dicht bij elkaar komen, lijken ze samen één grote, heldere ster te vormen.

Sommige wetenschappers denken dat dit ook het fenomeen was waar de drie wijzen uit het oosten naartoe liepen, om Jezus te vinden. De bijbelse Ster van Bethlehem bestond volgens die theorie dus eigenlijk uit twee planeten.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Klapper van een komeet' boven Nederland: Roel stapte er vroeg voor uit z'n bed

Helaas wordt het vanavond bewolkt en is volgens Buienradar de kans op regen groot, maar als je vanavond tussen 17.00 uur en 18.00 uur naar het zuidwesten kijkt, kun je het misschien zien. "Je moet geluk hebben", zegt Philippe Schambergen van Buienradar. 

Is het de komende dagen toch te bewolkt, dan kun je het op kerstavond proberen. Het is dan helderder. De planeten staan dan misschien niet meer op één lijn, maar nog wel dicht bij elkaar.

In Londen is de conjunctie op de foto boven London Eye te zien. In Londen is de conjunctie op de foto boven London Eye te zien.

"Ik heb ook begrepen dat het weer prut wordt", zegt Jurriens. "Maar we kunnen blijven hopen. Gisteren, op ongeveer 200 meter van mijn huis in Groningen, is het me gelukt."

Volgens Jurriens moet je richting het zuidwesten kijken. "En je moet een goede horizon hebben. En mocht het vandaag toch niet lukken, dan is het zaak om de komende dagen alert te blijven."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore