Pastoor als marsmannetje

Deze pastoor gaat langs stervende Covid-patiënten: 'Het is altijd moeilijk'

18 december 2020 19:29 Aangepast: 21 december 2020 19:08
Jan-Jaap van Peperstraten gaat langs stervende Covid-patiënten. "Natuurlijk doet het wat met me." Beeld © Twitter / ANP

Af en toe krijgt Jan-Jaap van Peperstraten een telefoontje uit het ziekenhuis. Pastoor gewenst, klinkt het dan. Midden in de nacht gaat hij soms op pad. Bestemming: de Covid-afdeling. Patiënten krijgen van hem een laatste zalving. Een gebed. Soms is hij de laatste die een patiënt nog ziet voordat die sterft. "Dat laat je niet koud."

Hoopverlener, staat er in zijn profiel op Twitter. Jan-Jaap van Peperstraten is pastoor in Alkmaar en dat betekent meer dan alleen voorganger zijn in een kerk. "Je bent er ook om mensen in moeilijke situaties hulp te bieden en te ondersteunen."

Gisteren was het weer zover. De geestelijk verzorger van het ziekenhuis van Alkmaar belde. Een ziekenzalving. De zoveelste dit jaar. "We hebben afgesproken dat ik vooral de coronapatiënten doe, mijn collega is medisch kwetsbaar. Hij kan geen risico nemen."

'Altijd een gehannes'

Van Peperstraten hijst zich dan weer in zijn beschermde pak. Dat is altijd een gehannes, zegt hij. "Normaal is duidelijk wie ik ben. Er lopen niet veel mensen rond in een zwart pak en een paarse stola om. Nu ben ik het zoveelste marsmannetje dat binnenkomt."

Hij moet duidelijk aangeven wie hij is en wat hij komt doen. "Soms moet ik het twee keer zeggen. Je hebt een moeilijk masker op. Een bril over mijn bril, dat beslaat dan allemaal. Je ziet geen hand voor ogen. En het ademt wat lastig, dus je zinnen moeten kort zijn."

Van Peperstraten. Van Peperstraten.

Aan zieken en stervenden

Een ziekenzalving, legt de pastoor uit, is een ritueel dat wordt toegediend aan zieken en stervenden. Het is één van de zeven katholieke sacramenten. Van Peperstraten is nu vijf jaar priester en heeft al zo'n 150 tot 200 van dit soort handelingen uitgevoerd. 'Bedieningen' noemt hij ze.

Er zijn twee vormen. Eén lange versie voor 'gewone zieken' die voor een moeilijke operatie staan en een korte versie voor stervenden die meer gericht is op 'het verzoenen van mensen met God'. "De persoon die gaat overlijden, wordt vrijgesproken van alle zonden. Die zonden hoeven niet mee, daar hoeft diegene zich niet meer bedrukt onder te voelen."

Met samengeknepen billen

In het voorjaar werd Van Peperstraten voor het eerst gebeld voor een zalving bij een coronapatiënt. Een angstige tijd, weet hij nog. "Er was nog heel weinig bekend over het virus. Toen was ik niet zo dapper hoor. Dat moet ik wel zeggen. Ik lette heel erg op de verpleegkundigen, hoe die handelden. Ik dacht: zij zijn dapper, dan moet ik dat ook zijn. Ik ging wel echt met samengeknepen billen door zo'n sluis."

De pastoor legt heilige olie op het voorhoofd en op de handen. "Voor zover dat gaat. In het geval van nood is elk lichaamsdeel goed. Maar in principe is het een kruisje op het voorhoofd en kruisjes op de handen."

Eind september diende de eerste coronapatiënt van de tweede golf zich aan. Die is kort daarop overleden. "Ik was heel ontspannen en rustig. Die mevrouw was toen ook redelijk goed aanspreekbaar. Ik heb haar hand vastgehouden. Dat waren mooie momenten."

Eenzaam sterven

Soms is er geen familie of gaat het overlijden zo snel, dat een patiënt eenzaam dreigt te sterven. "Een enkele keer ben je de allerlaatste die een patiënt nog ziet. Dat laat je niet koud", zegt Van Peperstraten.

Meestal is er gelukkig wel familie. Er zijn weliswaar strenge regels rond Covidafdelingen, zegt de pastoor, maar als het overlijden nadert doet men 'heel erg zijn best' om dat zoveel mogelijk te regelen. Dat ziet hij elke keer weer. "De familie mag erbij, niet allemaal tegelijk, maar het gaat allemaal heel professioneel. Ik ben daar echt van onder de indruk."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Fijn Offerfeest, twitterde de pastoor: 'Gescheld is de hele dag doorgegaan'

Het klinkt wellicht wat routinematig, wat de pastoor doet, maar 'natuurlijk doet het wat met je' om mensen te zien sterven. "Als je geen verschil ziet tussen een parochievergadering en de ziekenzalving, dan wordt het tijd om op retraite te gaan."

'Soms is er veel verdriet, dat neem ik mee naar huis'

Aan de andere kant, zegt hij, je moet je ook niet te veel laten meeslepen. "Ik ben bij heel veel sterfbedden langs geweest. De één is moeilijker dan de ander. Het is altijd een moeilijke ervaring. Ik moet mij realiseren: als iemand veel verdriet heeft om het overlijden van een vader of moeder, dat het niet mijn eigen vader of moeder is. Dat moet je altijd scherp houden. Het zijn de emoties van de familie, maar niet mijn emoties. Soms is er veel verdriet, dat neem ik mee naar huis. Het is dan aan mij om het een plek te geven."

Ongeveer één keer per maand is het raak. Dan wordt de pastoor om half vier 's nachts gebeld. Hij kan dan 'knorrig' wakker worden. Ja, ook priesters hebben weleens last van een ochtendhumeur. "Zeker als ik ruw ontwaak".

Maar de waardering maakt veel, zo niet alles, goed. "Er is altijd een familielid die zegt: 'Ik ben zó blij dat u er bent!' Het is natuurlijk ook gewoon mijn taak, maar dat doet mij goed."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore