Aanstellers of niet?

Helse pijn of totaal geen last: waarom de één een coronatest beter verdraagt dan de ander

07 december 2020 16:24
(Archieffoto) Beeld © ANP

De één heeft het gevoel dat zijn hersenen worden doorboord, terwijl de ander een coronatest hooguit 'een beetje onprettig' noemt. Hoe kan het dat mensen de test zo verschillend ervaren? Zijn de mensen bij wie het pijn doet watjes?

Het moge duidelijk zijn: de meningen zijn verdeeld over hoe pijnlijk een coronatest is. Wesley moest overgeven, zo liet hij aan RTL Nieuws weten, bij Joske kwam de wattenstaaf 'vast in haar neusgat te zitten'. "Ik dacht even dat mijn hersenen waren aangetikt. Ik werd draaierig en zag sterretjes."

Net een boormachine

En er zijn meer negatieve ervaringen, zo blijkt uit reacties op de oproep op onze Facebookpagina. Julia vond de test 'echt vreselijk' en Mandy had zelfs de avond na de test nog pijn in haar neus. Bryan vergelijkt het wattenstaafje met een boormachine, waar voor zijn gevoel tien keer mee in zijn neus werd rondgedraaid.

En dan nu het andere kamp.

Petra spreekt van een 'appeltje-eitje', Jolanda heeft er 'niets van gevoeld' en Daphne vindt het 'alleen een beetje onprettig'. "Alleen een beetje traanogen, dat is alles", zegt ze. Ook haar 12-jarige dochter snapte alle heisa niet. "Adem in, adem uit en dan is het zo gepiept", schrijft Mette. Gerda zegt: "Die test stelt niets voor!" en Merel heeft ondanks al die horrorverhalen 'nergens last van gehad'. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Deze coronatesters steken met liefde een wattenstaaf in je neus

Frank Huygen herkent dit wel. Hij is hoogleraar Anesthesiologie op de afdeling Pijngeneeskunde in het Erasmus MC en zegt: "Je hoort wisselende verhalen. Mijn zoon heeft al twee keer getest, die vond het echt verschrikkelijk. Een paar weken geleden deed ik ook een test, en ik vond het niet prettig, maar 'verschrikkelijk' vond ik een te groot woord."

Enorm verschil

De ene persoon is gevoeliger voor pijn dan de ander, weet Huygen. "We doen weleens gevoelstesten bij patiënten met pijn. Daaruit weten we: er zit een enorme spreiding in. Er zijn mensen die heel veel kunnen hebben, en mensen die helemaal niets kunnen hebben."

(Tekst loopt door onder de video)

Hoe kan het dat dezelfde test, met dezelfde staafjes in dezelfde holtes, door mensen zo anders wordt ervaren?

"Bij pijn heb je altijd vier verschillende dimensies, die bepalen hóé heftig je de pijn ervaart", zegt Huygen. "Op de eerste plaats is er de pijnprikkel zelf, dus het wattenstaafje in je keel of in je neus."

Gevoelig gebied

Die pijnprikkel heeft iedereen, want de neus en keel zijn gevoelig gebied, zegt Huygen, net zoals onze voeten en handen en ons aangezicht. Op die plekken lopen de zenuwen namelijk direct naar je hersenen toe. "Dat merk ik ook als ik mensen onder narcose moet brengen. Ik moet meer pijnmedicatie toedienen als ik een beademingsbuis in de keel van een patiënt moet stoppen, dan wanneer de chirurg een snee maakt in de buik van de patiënt."

Hoe maak je zo'n coronatest minder pijnlijk? 

Natuurlijk: dat wattenstaafje moet nou eenmaal in je keel en in je neus. En je hébt nu eenmaal een pijngrens, of die nou laag of hoog is. 

Maar je kunt het voor jezelf, mocht je er tegenop zien, wel makkelijker maken. Drie tips van hoogleraar Frank Huygen: 

  • Slik een paracetamol van tevoren. "Dat neemt een beetje pijn weg. Wat ook werkt is een verdovende spray, om de boel lokaal te verdoven, maar dat is niet heel gangbaar."
  • Denk aan iets moois. Als je je focust op iets anders, kan dat echt helpen.
  • Op het moment dat je dat stokje in je holte voelt, knijp dan ergens in, wrijf ergens hard overheen. "Dan wordt je pijnsysteem geactiveerd op een remmende wijze, waardoor de pijn van het staafje minder wordt." 

Ten tweede gaat het erom wat je zenuwstelsel met die pijnprikkel doet, hoe registreert je brein het en hoe voel je de pijn vervolgens? Ten derde gaat het erom hoe je de pijn belééft, is het heftig of niet?

Ten vierde gaat het erom hoe je je gedraagt tijdens die pijnprikkel. Schreeuw je het uit, slik je je tranen weg, haal je je schouders op? De tweede, derde en vierde dimensie verschillen per persoon. En dat maakt dat de één een hogere pijngrens heeft dan de ander.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Geen maandelijkse coronatest voor alle Nederlanders: 'Weinig zinvol'

Pijngrens genetisch bepaald

Die pijngrens wordt onder andere genetisch bepaald, weet Huygen. Het kan ook afhankelijk zijn van je geslacht. Vrouwen zijn gemiddeld gevoeliger voor pijn, omdat ze over het algemeen kleiner zijn dan mannen, en daardoor een grotere dichtheid van de zenuwen hebben. Hoe dichter de zenuwen op elkaar liggen, hoe heviger de pijnprikkel. 

Daarnaast heeft het ook te maken met hoe je omgaat met de pijnprikkel (gedrag, dus). Heb je een nonchalant karakter, dan ben je er misschien minder mee bezig. Raak je snel in paniek of ben je bang voor pijn, dan ben je erop gefocust en staat je zenuwstelsel op scherp om die prikkel te ontvangen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Christiaan doet commerciële sneltests, RIVM heeft je liever in de teststraat

Hoe je pijngrens is, is ook voor een deel cultureel bepaald. Mensen uit Scandinavië zullen over het algemeen minder uitgesproken zijn over pijn dan inwoners van mediterrane landen, zegt Huygen. Bovendien hebben mensen die nare herinneringen hebben aan pijn, die pijn opgeslagen in hun brein. Bij een tweede keer, wordt ook die herinnering in ons brein getriggerd.

Aanstellers of niet?  

Maar kun je bepaalde mensen watjes of aansteller noemen, na een coronatest, of niet? Huygen is daar heel stellig over: hij vindt het woord 'aansteller' niet terecht. 

"Pijn is zo persoonlijk", zegt hij. "Het is jóúw ervaring, het is meer dan alleen maar een stroomschokje in je zenuwstelsel. Het is ook een beleving, en die kun je nooit loskoppelen van de prikkel. Mensen zijn geen watjes, of heel erg stoer. De één heeft gewoon geluk met een hogere pijngrens, en de ander niet."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore