Meer roken, minder bewegen

Door corona leven we ongezonder, precies wat we niet moeten doen

27 november 2020 15:30 Aangepast: 27 november 2020 15:35
Nederlanders blijken gemiddeld gezien minder gezond te leven sinds de crisis uitbrak. Beeld © Getty Images

We hebben het vaker gehoord dit jaar: een gezonde levensstijl versterkt je immuunsysteem en maakt je beter weerbaar tegen corona. Maar uit onderzoek blijkt dat in de coronacrisis het tegenovergestelde gebeurt: meer mensen zijn ongezonder gaan leven.

Dat stellen onderzoekers van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in een nieuwe uitgave van de Volksgezondheid Toekomstverkenning, dat vandaag is aangeboden aan minister Hugo de Jonge.

Als het gaat om gezond leven, komen de onderzoekers tot de volgende conclusies:

  • Rokers zijn meer gaan roken
  • Het aantal mensen met overgewicht stijgt
  • We bewegen minder
  • We drinken gemiddeld evenveel alcohol
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Corona de baas door gezond te leven? Zo simpel is het niet

Rokers en mensen met overgewicht hebben meer kans om na besmetting met het coronavirus ernstig ziek te worden, bleek al eerder. Hoewel de kennis nog beperkt is, wijst alles erop dat het gemiddeld gezien de verkeerde kant op gaat met onze gezondheid, stelt RIVM-onderzoeker Henk Hilderink.

Toch is er ook een groep die er wel in is geslaagd om gezonder te leven: 16 procent van de Nederlanders is afgevallen. Hilderink: "Dat kan te maken hebben met het meer thuiswerken. Mensen kunnen dan makkelijker eigen regie voeren op hoe hun dag eruit ziet. Ze staan niet meer in de file, kunnen tussendoor gaan sporten of even makkelijk een boodschap doen."

30 procent is zwaarder

Uit het vragenlijstonderzoek blijkt verder dat bijna 30 procent is aangekomen. "Direct na de maatregelen in april gaf 53 procent van de mensen aan minder te bewegen en 13 procent zei juist meer te bewegen", aldus Hilderink.

De oorzaak hiervoor is de coronamaatregelen waar we allemaal mee te maken hebben gekregen. "We hebben minder mogelijkheden om te kunnen bewegen en sporten."

Bekijk ook: zo werkt je immuunsysteem

Maar hoe zit je immuunsysteem eigenlijk in elkaar en wat kun je zelf doen om het te verbeteren?

Opvallend is ook de trend onder rokers. Ongeveer 10 procent van de rokers is in de crisis minder gaan roken. "De sluiting van de horeca kan daarbij een rol spelen. Maar aan de andere kant zie je ook dat 25 procent van de rokers juist méér is gaan roken. Dat kan komen door verveling, of ook door stress bij mensen waarvan hun leven onzekerder is geworden."

Bij alcohol zie je zo'n zelfde patroon, zegt Hilderink. "Sommige mensen drinken minder, maar zwaardere drinkers zijn juist meer gaan drinken."

In 2018 sloot de overheid met ruim 70 maatschappelijke organisaties het Nationaal Preventieakkoord. Daarin staan meer dan 200 afspraken om Nederland gezonder te maken. Zo moet roken, overgewicht en problematisch alcoholgebruik aangepakt worden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Geobsedeerd door de stappenteller: 'Ik jog tijdens het tandenpoetsen'

Maar nu de problemen door de coronacrisis groter zijn geworden, blijft het RIVM pleiten voor preventiemaatregelen, en dan bij voorkeur integrale preventie. "We zijn ons er meer van bewust hoe belangrijk een gezonde leefstijl is. Maar daarbij is het belangrijk dat je je in het beleid niet alleen richt op individuele leefstijlfactoren, maar ook op de fysieke leefomgeving en op sociale problemen, zoals schulden en stress."

Er moet juist nagedacht worden vanuit verschillende perspectieven. "Er is veel aandacht geweest voor het indammen van de pandemie, maar ook andere effecten op de samenleving zijn van belang, zoals de mentale gezondheid."

Tal van oorzaken

Het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC), Erasmus MC en Amsterdam UMC brachten deze week een onderzoek naar buiten met onder andere de conclusie dat rokers en mensen met overgewicht een grotere kans hebben op een slechter beloop van Covid-19. 

De onderzoekers benadrukten daarbij ook dat een ongezonde leefstijl lang niet altijd de oorzaak van overgewicht is. "Er zijn tal van andere oorzaken die meespelen, zoals sociale en medische factoren."

Hoe belangrijk is gezond leven?

Als je gezond leeft, word je dan niet ziek? Nee, zegt Jaap Seidell, hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Als je al die gezondheidsadviezen opvolgt, betekent dat niet automatisch dat je geen corona krijgt. "Het heeft allemaal met kansen te maken", zegt Seidell.

"Je leeftijd is bijvoorbeeld ook een factor. Als je er ook nog eens bij rookt en een niet goed werkend immuunsysteem hebt, nemen de kansen steeds meer toe." Een goed afweersysteem kán dus een voordeel zijn voor mensen die besmet raken met corona.

Je kunt dus zeker zelf iets doen om een positieve reactie van je lichaam op een virus te bevorderen. Seidell: "Om geen corona te krijgen kun je alleen maar afstand houden en niet besmet raken. Maar of je ernstige gevolgen krijgt van het virus, hangt voor een deel van je leefstijl af."

En dat geldt voor iedereen, dun, dik, jong of oud. "Als de volksgezondheid niet op orde is, is de impact van een virus veel groter. Dus we moeten juist de bevolking weerbaarder maken. Ook voor nieuwe, toekomstige virussen is het heel verstandig dat je als overheid investeert in een weerbare bevolking."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore