Corona-update, stel je vraag

Waarom is testen zonder klachten nu opeens wel zinvol?

18 november 2020 14:24 Aangepast: 30 november 2020 08:35

Vanaf morgen kunnen ook mensen zónder klachten zich laten testen als ze in contact zijn geweest met iemand met corona. Opvallend, want het RIVM liet eerder weten dat dit geen zin heeft. Hoe zit dat? Die vraag beantwoorden we in deze 177ste corona-update.

Op dit moment kan iedereen met klachten die passen bij corona zich laten testen. Hoesten, neusverkouden, dat soort dingen. Het is niet de bedoeling dat je naar een teststraat gaat als je geen klachten hebt.

Maar dit gaat veranderen. Vanaf 1 december, morgen dus. mag je je ook laten testen zónder klachten. Wel met enkele voorwaarden: je moet nauw contact hebben gehad met een coronapatiënt. Dat weet je bijvoorbeeld dankzij het bron- en contactonderzoek van de GGD of als je een melding krijgt via de app CoronaMelder.

"En dat testen zonder klachten doe je dan op dag 5", zei minister Hugo de Jonge eerder tijdens een persconferentie. Dat is de andere voorwaarde. "Dag 5 na het laatste contact. En tot die vijfde dag blijf je zoals ook nu al geldt in thuisquarantaine."

Na vijf dagen weer naar buiten

Als je positief getest wordt, dan blijf je natuurlijk thuis en ga je in isolatie. Maar als je op de vijfde dag negatief test, mag je naar buiten. En dat is winst, want nu geldt dat je 10 dagen binnen moet blijven. 

Je moet wel alert blijven op klachten. En als die zich voordoen 'subiet' opnieuw laten testen.

'Heeft geen zin'

Het nieuwe beleid roept vragen op. Testen zonder symptomen, dat was toch zinloos? Het staat nota bene op de website van het RIVM. "Het heeft geen zin om te testen als iemand thuis moet blijven en (nog) geen klachten heeft." (...) "Een negatieve test sluit dan niet uit dat iemand wel besmet is. Want het kan zijn dat een test het virus nog niet oppikt omdat er nog te weinig virusdeeltjes in de neus en keel zitten."

Volgens het RIVM kan het 'enkele dagen tot meer dan een week' duren voordat er 'voldoende virus is in de cellen van je neus en keel'.

Waarom dan toch deze ommezwaai? De minister zei dat iedere test inderdaad het meest effectief op het moment dat je klachten hebt. "Want dan is de viral load het hoogst". Maar ook zei hij dat de PCR-testen die nu voornamelijk worden gedaan 'behoorlijk betrouwbaar' zijn: "Zelfs als je geen klachten hebt."

OMT-advies

De minister blijkt zich onder andere te baseren op het 85e advies van het Outbreak Management Team (OMT) van 9 november, waarin staat dat de PCR goedgekeurd is voor het testen van personen zonder klachten. "De PCR-testcapaciteit heeft de afgelopen tijd onder druk gestaan, maar er lijkt nu ruimte te komen om deze ook voor asymptomatische personen in te zetten", zo staat er.

Overigens worden vanaf 1 december voor deze groep ook LAMP-testen ingezet. De LAMP-test is sneller dan de meeste PCR-testen. Mogelijk worden later ook antigeentesten toegevoegd. Ook die zijn sneller, maar op dit moment nog niet goedgekeurd.

Meerdere voordelen

In het OMT-advies worden ook voordelen genoemd van het asymptomatisch testen: zo kan het bron- en contactonderzoek eerder van start gaan en kunnen contacten van deze nieuwe patiënt eerder in quarantaine - en zo kan er een 'nog effectievere dam' worden opgeworpen tegen het virus, aldus de minister.

Ook belangrijk: het biedt perspectief voor de mensen die in quarantaine zitten. Tien dagen binnenzitten is lang. Misschien wel te lang, voor sommigen. Een test na vijf dagen geeft duidelijkheid: je hebt corona, of je hebt het niet. En als je het niet hebt, kun je weer lekker naar buiten.

De minister hoopt dat hierdoor meer mensen de quarantaineperiode volhouden. "Ja, dat zou een geweldig mooie bijvangst zijn", zei hij. Want de naleving van de quarantaineplicht is voor allerlei verschillende groepen 'niet bijster hoog'. Onderzoek van het RIVM en de GGD heeft aangetoond dat ongeveer de helft van de mensen zich niet (geheel) aan de quarantaineadviezen houdt. 

Quarantaine: van 14 naar 10 naar 5 dagen

De wereldgezondheidsorganisatie WHO en het Europees Centrum voor ziektepreventie en -bestrijding (ECDC) hanteren 14 dagen als quarantaineperiode, gebaseerd op de maximale incubatieperiode voor Covid-19.

In Nederland was de quarantaineperiode ook lange tijd 14 dagen. Maar, zo bleek uit onderzoek: de kans dat je na 10 dagen ziek wordt is uitermate klein. Nederland hanteert daarom, net als verschillende andere Europese landen, een quarantaineperiode van 10 dagen. Dat blijkt in 99 procent van de gevallen lang genoeg.

En voor de mensen die op de vijfde dag negatief getest worden, geldt dus straks een quarantaineperiode van vijf dagen.

Straks ook reizigers na 5 dagen testen

Mede door aanvullende sneltesten en XL-testlocaties ligt de capaciteit in december op 90.000 testen per dag, nu is dat nog 70.000. In een overzicht staat dat dit aantal in januari mogelijk naar 130.000 kan, en in maart zelfs naar 175.000.

Dat biedt mogelijkheden. De minister hoopt per 15 januari de doelgroep te kunnen verruimen naar het asymptomatisch testen van binnenkomende reizigers. Ook zij krijgen dan een 'quarantaineverkorting' van vijf dagen bij een negatieve test. Vanaf maart kan mogelijk iedere Nederlander eens per maand worden getest – met of zonder klachten.

Positief, maar niet besmettelijk

Een nadeel van asymptomatisch testen is dat je mogelijk een positieve uitslag krijgt, terwijl je helemaal niet (meer) besmettelijk bent voor anderen. De uitslag valt dan positief uit omdat je langer geleden besmet bent geraakt. Omdat de besmettelijkheid niet getest wordt, moet je wel in isolatie. 

Daarom moet er een aanleiding zijn om je te laten testen: je moet coronagerelateerde klachten hebben óf je moet - vanaf 1 december - in contact zijn geweest met een coronapatiënt. De kans is dan een stuk groter dat je wél besmettelijk bent.

RTL Nieuws corona-update

Antwoord op coronavragen

Hier lees je alle vragen en antwoorden terug van antwoorden op vragen van bezoekers over corona.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore