Jeugdzorg, GGZ, WMO

SCP: vijf jaar na nieuwe wet is zorg voor kwetsbare mensen en kinderen nog niet op orde

16 november 2020 03:30 Aangepast: 16 november 2020 08:19
Een zorgboerderij in het Brabantse Diessen. Beeld © Koen Verheijden

Het leek vijf jaar geleden nog zo'n goed idee: de zorg decentraliseren. Maar sinds de jeugdzorg en de zorg voor kwetsbaren bij gemeenten terecht is gekomen, gaat het niet beter dan eerst. "We maken ons zorgen om de groep kwetsbare mensen die de weg naar het zorgloket van de gemeente niet weten te vinden", zegt SCP-onderzoeker Mariska Kromhout.

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft onderzoek gedaan naar het decentraliseren van de zorg, dat in 2015 in gang werd gezet. Vijf jaar geleden startten in Nederland de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO), de Jeugdwet en de Participatiewet.

De conclusie is snoeihard: de verwachting waren te hoog gespannen en gemeenten behalen nog geen betere resultaten dan het rijk.

Verschillende wetten

"De drie gedecentraliseerde wetten verschillen behoorlijk van elkaar", legt Kromhout uit. "Dat komt deels doordat ze door verschillende ministeries ontwikkeld zijn. Dat maakt het voor gemeenten lastig om daar een geïntegreerde aanpak van te maken en dat is wel nodig om goed met deze wetten te kunnen werken."

Zo is de deelname van mensen met een beperking aan de samenleving niet toegenomen. Eerder concludeerde het SCP ook al dat de Participatiewet, die zoveel mogelijk mensen met een arbeidsbeperking of afstand tot de arbeidsmarkt aan het werk moest helpen, gefaald heeft. De wet is te complex en nauwelijks effectief.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Charlotte moest 2,5 uur wachten op GGZ-crisislijn: 'Structureel onderbemand'

Maar ook in de jeugdzorg zijn nog steeds knelpunten. Dat herkent ook Charlotte Bouwman, voorzitter van Lijm de zorg, de actiegroep voor beter jeugdzorg en GGZ: "Voor de jeugdzorg is de decentralisatie een ramp geweest", vertelt zij aan RTL Nieuws. "Het is toch bizar dat je in de ene gemeente wel bepaalde zorg kunt krijgen en in de andere niet."

Enorme bezuiniging

Volgens Bouwman is de decentralisatie gepaard gegaan met een enorme bezuiniging. "Het theoretische idee is wel goed, maar ik denk dat er een te grote hap naar de gemeentes is gegooid."

Wijkverpleegkundige helpt een oudere man met aankleden. Wijkverpleegkundige helpt een oudere man met aankleden.

"Veel is op papier misschien duidelijk, maar in de praktijk niet", vervolgt Bouwman. "Het is onduidelijk wat nou onder het wijkteam valt en wat onder de zorgverzekering. Je hebt ook weer wijkteams die onder een zorginstelling vallen. Ook verschilt wat onder de WMO valt en wat niet. In Amsterdam vallen hulphonden niet onder de WMO en in Nieuwegein weer wel. Nu moet je als hulpbehoevende per gemeente uitzoeken waar je recht op hebt. Daar moet je allemaal achter komen."

SCP-onderzoeker Kromhout komt tot een vergelijkbare conclusie: "De verwachting dat de gemeente met wijkteams zelf actief op zoek gaat naar kwetsbare mensen blijkt niet uit te komen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Gemeenten verder in geldnood, kwetsbare mensen de dupe'

Kromhout en haar mede-onderzoekers van het SCP hebben een duidelijke aanbeveling: "Ministeries, zorg dat je er één geïntegreerd verhaal van maakt." Hoe precies? Dat is aan de politiek.

Bouwman sluit af met een positieve noot: er gaan namelijk óók dingen goed. "Je ziet wel mooie initiatieven ontstaan. Gemeentes kunnen makkelijk bepalen dat ze geld geven aan een nieuw initiatief. Ze kunnen makkelijker een proef beginnen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore