Onderzoek

Beslissen over overgaan of blijven zitten? 'Elke school doet het anders'

10 november 2020 17:28 Aangepast: 10 november 2020 17:47

Hoe bepalen middelbare scholen of een een leerling naar de volgende klas mag of toch maar een jaartje moet overdoen? Janneke Sleenhof (36) woonde tientallen docentenvergaderingen bij en sprak even zoveel leraren. Haar bevindingen zijn opvallend. "Iedereen doet het anders."

Sleenhof is docent Nederlands op een middelbare school in Eindhoven. Ze werkt al negen jaar in het onderwijs. Toch besloot ze daarnaast te gaan promoveren. "Ik kwam een paar jaar geleden uit zo’n overgangsvergadering, waar de besluiten worden genomen over twijfelgevallen, en ik vroeg me af: waarom doen we het juist op deze manier, en belangrijker: doen we het wel goed? Nemen we wel de juiste beslissing? Het was ook frustratie."

Op de verkeerde plek

Sleenhof kon de zaak onderzoeken voor een promotieonderzoek aan de Eindhoven School of Education, onderdeel van de Technische Univeriteit Eindhoven. "Er zijn natuurlijk duidelijke afspraken vanuit het ministerie van Onderwijs over wanneer iemand overgaat of blijft zitten. Maar er is toch nog een groot grijs gebied waar scholen zelf een besluit mogen nemen."

Dat het belangrijk is dat scholen de juiste beslissing nemen, blijkt ook uit eerder onderzoek van de onderwijsinspectie. Een derde van de leerlingen in het voortgezet onderwijs zit op een verkeerde plek – op een te hoog of juist te laag niveau.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Blijven zitten of overgaan? Bij sommige scholen hebben ouders laatste woord

Sleenhof sprak voor haar onderzoek met 22 docenten en woonde 33 rapportvergaderingen bij op vier Brabantse middelbare scholen. "Het leeft ook heel erg bij docenten, die er graag over willen spreken omdat er ook twijfel is of ze het goed doen."

'Wat vinden we ervan?'

Per school, per mentor en per docent zag ze een totaal verschillende aanpak. "De ene mentor bespreekt een leerling door de zaak volledig uiteen te zetten: dit is de leerling, dit zegt hij, dit zeggen z'n ouders, dit zijn z'n cijfers, deze verzwarende omstandigheden zijn er en dit zijn argumenten om hem te laten zitten of over te laten gaan. Dan wordt er soms een besluit aangekondigd, dat dan wordt gevolgd."

Maar zo gestructureerd gaat het niet altijd, zag Sleenhof. "Soms wordt alleen de naam genoemd van een leerling met de vraag: wat vinden we ervan? Dat leidt snel tot anekdotes. Maar ook kunnen sommige docenten dominant aanwezig zijn en een sterke mening hebben, waardoor andere leraren niet het idee hebben dat ze vrijuit kunnen spreken."

Survival of the fittest

Sommigen docenten noemden de vergaderingen tegen Sleenhof  'survival of the fittest'. "Dat vond ik schokkend. Het welzijn van de leerling komt zo op de tweede plaats."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

CNV: Blijven zitten op school afschaffen

Soms wordt een besluit aangekondigd en wordt dat doorgevoerd als niemand bezwaar maakt. Op andere scholen wordt door leraren gestemd. De meerderheid krijgt zijn zin.

Kantoorpolitiek

En er speelt op scholen ook ‘normale‘ kantoorpolitiek. Zo zijn er leraren die andere docenten vooraf al hebben gesproken en zo steun vergaren voor hun standpunt.

"En veel is intuïtief, want velen werken al lang in het onderwijs", zegt Sleenhof. "Ik hoorde tijdens vergaderingen vaak argumenten als: zijn zus doet het zo goed, of: hij doet zo z'n best. Allemaal aardig, maar het heeft weinig met de beslissing te maken of iemand het kan."

Structuur

Sleenhof ziet een aantal manieren om het beter te doen. Zo moet er een duidelijke structuur komen om een leerling tijdens zo'n vergadering te presenteren. "Die moet voor iedere leerling hetzelfde zijn. En er moet ruimte zijn voor verschillende meningen tijdens dit soort vergaderingen. Dat moet de voorzitter van de vergadering in de gaten houden."

En ze beveelt aan een paar keer per jaar een driehoeksgesprek te organiseren. "Daarbij zijn de leerling, zijn ouders en de mentor allemaal aanwezig. Daar wordt besproken wat er goed gaat en wat er nog gedaan moet worden. Zo worden verrassingen voorkomen en weet iedereen waar-ie aan toe is."

Dagelijkse update nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore