Zondaginterview

Dean leefde voor reizen en topsport, zijn droom veranderde na een auto-ongeluk

15 november 2020 08:13 Aangepast: 15 november 2020 18:47
Dean traint nu bij het Parasnowboard Talentherkenning van de Nederlandse Ski Vereniging. Beeld © Nederlandse Ski Vereniging / Hendrik Jan Cassee

Zorgeloos met zijn ouders en zusjes de wereld rondtuffen in een kleine camper. Backpacken door Azië, surfen in Chili. Dean van Kooij (17) leeft om te reizen. Maar juist in Nederland gaat het mis. Hij wordt geschept door een auto en is blijvend verlamd aan zijn arm. Nu doet hij er alles aan om bij het paralympisch snowboardteam te komen.

Het was een gewone donderdagmiddag in augustus toen moeder Linda en zoon Dean naar huis fietsten. Het gezin was net een week terug uit Chili, waar ze drie jaar woonden. Dean zijn eerste schoolweek zat erop en hij wilde zijn economiehuiswerk maken. De oprit van hun woning was in zicht, de auto die eraan kwam, leek ver genoeg weg en Dean stak over.

'Bewegen lukte niet' 

"Stop, dat haal je niet!", schreeuwde zijn moeder nog. Dean zwabberde terug naar het fietspad. Te laat. Voor de ogen van zijn moeder vloog hij met zijn fiets over de motorkap. Een paar meter verder smakte hij op het asfalt.

Vader Jeroen was in de tuin en hoorde de klap. Hij rende op het ongeluk af. "Jeroen, het is Dean", schreeuwde Linda. Leefde hij nog? Moest ze reanimeren? "Ik stond daar maar. Versteend. Het lukte me niet te bewegen."

Salto's maken

Het is inmiddels een jaar en een paar maanden na het ongeluk. Met Dean gaat het goed. Hij skate weer, doet nog steeds achterwaartse flips van bruggen af en gaat op stap met vrienden. Hij doet alles wat hij voorheen ook deed. Alleen nu met één arm. De ander wil niet.

We spreken hem en zijn moeder in een café in Beek-Ubbergen, een dorp tegen de Duitse grens. Aan de andere kant van de grenspaal staat hun huis.

De bestuurder reed veel te hard, bleek later. De bestuurder reed veel te hard, bleek later.

"In eerste instantie leek het ongeluk mee te vallen", vertelt Linda. "Dean had amper schaafwonden en hoefde maar een nachtje ter observatie in het ziekenhuis blijven." Maar toen hij zijn linkerarm de volgende dag nog steeds niet kon bewegen, werd er toch een foto gemaakt. Wat bleek: van de vijf zenuwen in zijn nek die zijn arm en hand aansturen, waren er vier uit het ruggenmerg geschoten.

'Heel erg balen'

Alsof een stekker uit het stopcontact is getrokken, zo omschrijft Linda het. Dean werd met spoed geopereerd. De 'stroomkabels', de zenuwen, werden vastgemaakt aan die ene 'kabel' die het nog wel deed. Met de hoop dat de zenuwen in zijn arm ooit nog wat gaan doen.

"In het ziekenhuis kreeg ik kaarten, cadeaus en steun van mensen die ik niet eens persoonlijk ken. Heel fijn en bijzonder." "In het ziekenhuis kreeg ik kaarten, cadeaus en steun van mensen die ik niet eens persoonlijk ken. Heel fijn en bijzonder."

Deans linkerarm zit een soort van verstopt in de buidel van zijn hoody. Met zijn rechterhand haalt hij de arm eruit en legt hem op de leuning van de bank. "Het is heel erg balen", reflecteert Dean op het ongeluk.

Twee jaar geleden zagen zijn leven en toekomst er heel anders uit. Elke dag surfte hij op de golven van de Stille Oceaan. Hij werd gescout voor het surfteam van Chili, dat in Pichilemu traint, waar het gezin woonde. Tussen het sporten en chillen door maakte hij wat huiswerk en werkte hij bij de plaatselijke bakker.

Helemaal het einde

Veel mensen kennen het gezin van het eerste seizoen van het programma Helemaal het einde. De familie Van Kooij kreeg een stuk grond van vijf hectare op landgoed La Sirene in Chili en runde er een yogaschool. Na het tv-avontuur bleven ze er nog een jaar wonen. Daarna verkochten ze al hun bezittingen, propten zich met z'n vijven in een camper en trokken acht maanden door Zuid-Amerika.

"Elke dag lag ik wel met mijn plank in zee." "Elke dag lag ik wel met mijn plank in zee."

Met het hele gezin dag in dag uit op tien vierkante meter leven was pittig, maar zorgde ook voor verbinding en begrip op een manier die niet in elk gezin zo voorkomt. 

Linda: "Je moet samen incasseren als iets tegenzit, lang wachten op vliegvelden, met je voeten in de blubber en je weet niet of je 's avonds kan douchen. We hebben geleerd om onze eigen ruimte te creëren. Als je chagrijnig bent, hou je dat jezelf, daar hoeft niet het hele gezin last van te hebben."

Goede relatie

Dean heeft hierdoor een goede band met zijn zusjes. "Als een van de meiden niet kan slapen, pakt Dean een boek en leest hij voor totdat ze rustig slapen", zegt Linda. "Ze kunnen echt wel bonje maken, hoor. Maar we hebben geïnvesteerd in onze relatie als gezin. Je mag zijn wie je bent, met je kracht en mankementen."

Jeroen en Linda werken 2,5 jaar, sparen flink en gaan dan met het hele gezin een jaar reizen. De meeste landen in Azië kennen ze goed, maar ook Zuid-Amerika. Jeroen en Linda werken 2,5 jaar, sparen flink en gaan dan met het hele gezin een jaar reizen. De meeste landen in Azië kennen ze goed, maar ook Zuid-Amerika.

Deze manier van leven heeft gezorgd voor een innige band tussen moeder en zoon. Die kwam goed van pas in het ziekenhuis. "Mijn moeder bleef drie weken 24/7 bij me. Ik ken veel mensen die dat niet zouden uithouden. Maar ik liet me liever door haar wassen, dan door een vreemde verpleegster."

Zwart gat

Veel mensen volgen 'The traveling yoga family' op social media. Daar staat het gezin bekend om zijn positieve instelling. Linda: "Na het ongeluk las ik een reactie: eens zien of ze nu nog positief blijven. Er is niemand tachtig geworden zonder ooit in het leven tegenslag te hebben gekend. Natuurlijk hebben wij ook onze moeilijke momenten en daar moeten wij ook doorheen werken. Maar we willen niet in die negativiteit blijven hangen."

Het zwarte gat bij Dean kwam toen hij thuiskwam uit het ziekenhuis. Hoe dat eruitzag? Dean: "Depressief, nergens zin in hebben, boos, veel eten, verveeld, chagrijnig, kort lontje."

"Het leven in Chili was relaxt. Beetje surfen, chillen en af en toe huiswerk maken." "Het leven in Chili was relaxt. Beetje surfen, chillen en af en toe huiswerk maken."

Het omslagpunt kwam door de moeder van een goede vriendin. "Ik heb op redelijk hoog niveau gevolleybald; twaalf uur per week trainen, zes dagen in de week. Ik was fanatiek en zat in talententeams. Net als die vriendin. Mijn droom was om naar de ALO te gaan en gymleraar te worden. Toen de moeder van die vriendin me als een zielig vogeltje thuis op bed zag liggen, vertelde ze me over de paratalentendag op Papendal. 'Daar moet je heen', zei ze."

Identiteit kwijt

De hechtingen zaten nog in zijn litteken toen Dean zich meldde op het trainingsveld voor topsporters. Hij kon er verschillende sporten uitproberen. "Skiën en snowboarden leek het meest logisch, ik kan surfen en skaten en weet hoe ik op een bord moet staan."

Surfen, skaten, zandboarden. Geef Dean een board en hij is gelukkig. Surfen, skaten, zandboarden. Geef Dean een board en hij is gelukkig.

Sport bleek zijn redding. Linda: "Ik kon wel zeggen dat hij nog kon studeren, een relatie krijgen, in de toekomst een kind. Maar dat boeide hem allemaal niet." Dean: "Mam, ik heb niet eens een vriendin." Linda: "Dat komt vanzelf." Ze vervolgt: "Hij is een tiener, een sporter. Die ineens gehandicapt werd. Hij was zijn identiteit kwijt."

Parasnowboarden

Door het parasnowboarden kreeg hij die weer terug. Zijn talent werd opgemerkt en Dean traint inmiddels bij Parasnowboard Talentherkenning van de Nederlandse Ski Vereniging, die nauw samenwerkt met de Johan Cruyff Foundation.

Na een keer meegetraind te hebben met het paralympisch team, weet hij wat zijn nieuwe droom is: als talent bij dat team horen. "Ik durf niet te zeggen of ik goed genoeg ben, maar ik hoop het stiekem heel erg."

"Tijdens de paratalentendag. Ik hoop dat ik met het paralympisch team mee kan trainen." "Tijdens de paratalentendag. Ik hoop dat ik met het paralympisch team mee kan trainen."

Paralympiërs Chris Vos en Bibian Mentel zijn Deans voorbeelden. Maar er is één groot verschil: zij hebben beenprotheses en in de paralympische sport is dat een andere handicap. Dean: "Je kunt het eigenlijk niet met elkaar vergelijken." Toch hoopt Dean dat hij met zijn 'bovenlichaamproblematiek' ook mee kan doen.

'Hij kan het ver schoppen'

"Als je hem iets uitlegt en voordoet, doet hij het foutloos na", zegt Hendrik Jan Cassee, Deans trainer. "De weg naar topsport is lang, maar Dean heeft het in zich goed te worden."

Dat vindt ook Frank Germann, trainer van de Nationale selectie parasnowboarden. Hij zag Dean tijdens een vierdaags trainingskamp in Landgraaf. "Door het reizen, skaten en golfsurfen heeft Dean dat vrije 'Aloha hang loose'-gevoel dat je bij snowboarden nodig hebt. Met zijn bordgevoel, levenservaring en omdat hij op hoog niveau heeft gesport, heeft hij alle potentie om het ver te schoppen in het parasnowboarden."

Golfsurfen met één arm

Door het sporten heeft Dean weer een doel. Linda: "Vorig jaar kerst ging de knop om. 'Mam, als ik weer gelukkig kan worden met één arm, kan het vanaf nu alleen maar beter worden', zei hij. We hebben echt een paar maanden gerouwd om zijn beperking, maar nu kijken we met z'n allen naar wat wel kan."

Tijdens de training gisteren in Landgraaf. Tijdens de training gisteren in Landgraaf.

Op zijn skateboard of skatesurfboard bijvoorbeeld. Dean: "Je kunt niet skateboarden zonder op je plaat te gaan. Ik heb mezelf geleerd goed te vallen. Ik val dus niet op m'n arm." Hij heeft ook gegolfsurfd met één arm. "Dat was even wennen, maar toen ik eenmaal stond, ging het best goed. Nou ja, die Nederlandse golven stellen natuurlijk niks voor. Om echt te weten of ik nog kan golfsurfen, moet ik naar het buitenland."

Surfen in Bali

Hij weet dat het kan. Hij heeft een groot voorbeeld: "Ken je Bethany Hamilton? Dat is een Amerikaanse professionele golfsurfer. Haar arm is eraf gebeten door een haai. Ze is nog steeds een pro in de surfwereld. Echt een grootheid. Als ik een filmpje van haar zie, denk ik: jeeeeetje. Het kan echt!"

"Ooit hoop ik weer te kunnen gorfsurfen zoals ik dat vorig jaar nog deed." "Ooit hoop ik weer te kunnen gorfsurfen zoals ik dat vorig jaar nog deed."

Linda: "Als het na de coronapandemie weer kan en we genoeg geld hebben gespaard, gaat onze eerste reis naar Bali, Indonesië. Daar zijn goede golven en kan Dean weer op de plank staan. Dan kijken we wel of het lukt." Deans ogen beginnen te stralen. "Bali, echt?!"

Wintersport

Maar hij wil alleen op vakantie, een langere reis met het hele gezin hoeft van hem niet meer. "Thuis kan ik meer mijn eigen ding doen: trainen en met m'n vrienden skaten." "Jammer, maar ik snap het wel", zegt Linda. "Hij is bijna achttien, hij wil niet meer met zijn ouders en jongere zusjes op pad. Het is ook goed even in Nederland te blijven. Dean zit in zijn examenjaar havo."

"Ieder weekend train ik op een van de skibanen van Snowworld. Mijn vader rijdt me naar Amsterdam, Zoetermeer of Landgraaf." "Ieder weekend train ik op een van de skibanen van Snowworld. Mijn vader rijdt me naar Amsterdam, Zoetermeer of Landgraaf."

Dean: "Ik wil wel mee als we op wintersport gaan. Dat hebben we nog nooit gedaan en dan kan ik trainen in echte sneeuw." Linda: "Weet je hoe duur dat is? Daar kunnen we twee maanden lowbudget van reizen in Azië." Dean lacht: "Maar dan ga ik wel weer mee." Linda: "We zullen zien. Voorlopig kunnen we vanwege corona helemaal nergens heen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore