'Ze vallen zo neer'

Dodelijke vogelgriep slaat ook hard toe onder roofvogels

11 november 2020 14:37 Aangepast: 11 november 2020 15:02
Beeld © RTL Nieuws

Weer een dodelijk virus dat ons land bereikt heeft. Dit keer een virus bij vogels. H5N8, oftewel de vogelgriep. De ziekte grijpt flink om zich heen. In het noorden van ons land liggen in weilanden honderden dode vogels. Voornamelijk ganzen, maar ook bijzondere roofvogels zoals slechtvalken bezwijken. Gevreesd wordt voor de zeldzame zeearend.

Vogelgriep, het is een nachtmerrie van iedere pluimveehouder. Na de vondst van een paar dode knobbelzwanen stelde het ministerie van Landbouw onlangs direct een landelijke ophokplicht in voor bedrijven én een afschermplicht voor hobbyisten met vogels, pluimvee of watervogels.

Ernstige variant

Bij meerdere pluimbedrijven zijn inmiddels dieren geruimd. "Als het in een stal met kippen komt, gaat echt 90 procent van de kippen dood", zegt Arjan Stegeman, dierenarts-epidemioloog aan de Universiteit Utrecht. "Het is de meest erge ziekte die er bij deze dieren is."

Officieel is nog niet bekend hoe dodelijk deze variant precies is. "Er worden nu veel dode vogels geconstateerd, dus ik verwacht dat het gaat om een ernstigere variant."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Vogelgriep aangetroffen: ophokplicht voor commerciële kippenboeren

'Ze vallen zo neer'

De ellende is nu vooral groot bij wilde vogels in het noorden van het land. Daar zijn meldingen van honderden doden ganzen. 

Bij het It Fryske Gea, de provinciale vereniging voor natuurbescherming in Friesland, zien ze de vogels letterlijk uit de lucht vallen. "Helemaal gedesoriënteerd maken ze nog een paar rondjes, dan duurt het nog eventjes, en dan vallen ze zo neer", zegt een woordvoerder.

Ook op andere plekken in ons land - van Woerden tot Den Bosch - worden besmette dieren gevonden, voornamelijk watervogels. Ook de wulp, wintertaling en smient worden genoemd. De wilde eend lijkt minder vatbaar.

Zes dode slechtvalken

Zorgwekkend is dat ook roofvogels zoals slechtvalken en buizerds het loodje leggen.  

Ook risico voor de zeearend 

Gevreesd wordt voor de kleine populatie zeearenden in ons land. Zeearenden hebben onder andere ganzen op het menu staan - zowel levende als dode. Als deze zeldzame roofvogel een hap neemt van een besmette gans, kan het snel gedaan zijn.

"Dat is een reëel risico", zegt Thijs Kuiken. Hij is hoogleraar vergelijkende pathologie aan de Erasmus Universiteit. Bij een eerdere uitbraak van deze vogelgriep in 2016-2017 zijn ook zeearenden overleden, vertelt hij.

De hoogleraar heeft op dit moment een coördinerende rol in het registreren van de wilde vogelsterfte in Nederland. Er zijn nog geen meldingen van besmette arenden. Maar de kans bestaat dat die meldingen nog wel gaan komen - dit is 'zeker een zorg'. "Zeearenden zijn pas sinds een paar jaar gaan broeden in Nederland. Daar zijn er heel weinig van. Als die doodgaan is dat wel een probleem."

Beelden van zieke dieren

Op sociale media worden beelden gedeeld van zwanen die wild met hun hals zwaaien. En van ganzen die moeilijk lopen:

'Beelden zijn heel naar om te zien'

"Die beelden zijn heel naar om te zien", zegt Kuiken. "Het virus slaat toe in het deel van de hersenen dat zorgt voor balans en beweging. Als dat deel ontregeld wordt, dan kunnen de vogels hun hoofd niet meer recht houden en kunnen ze opeens niet meer normaal lopen. Heel triest om te zien."

Volgens de wetenschapper kwam dit type virus vroeger van nature niet voor bij wilde vogels. Het virus dat u in Nederland rondgaat is in de jaren 90 ontstaan in een intensieve pluimveehouderij in China, vertelt de hoogleraar. "Wij zijn dus als mens verantwoordelijk voor deze sterfte."

Niet aanraken

Er zijn vaker uitbraken geweest van de vogelgriep, maar dit jaar lijkt het virus meer rond te gaan dan anders en ook meer slachtoffers te eisen. Ook waart het virus vroeger in het jaar rond dan voorheen. Dat is zorgelijk, want de meeste (besmette) trekvogels moeten nog in ons land aankomen om te overwinteren.

Mensen die dode vogels vinden wordt dringend geadviseerd de dieren vooral niet aan te raken en de instanties op de hoogte te stellen (zie kader).

Dit moet je doen als je een dode vogel tegenkomt:

  • Op dezelfde plek 1 of 2 dode wilde eenden, zwanen of ganzen gevonden? Of minder dan 20 andere wilde vogels? Meld dit bij het Dutch Wildlife Health Centre (DWHC).
  • Op dezelfde plek 3 of meer dode eenden, zwanen of ganzen gevonden? Meld dit bij het Landelijk meldpunt voor dierziekten via telefoonnummer (045) 54 63 188.
  • dode hobbykippen of hobbyvogels? Meld dit bij uw dierenarts.

Geadviseerd wordt om de vogels in geen geval aan te raken.

Bron: NVWA

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore