Rechtszaak

Knikkebollen achter het stuur: hoe schuldig is een slaaprijder?

06 november 2020 16:14
Archieffoto. Beeld © iStock

Een ernstig ongeluk in Amerongen, nu twee jaar geleden. Een 50-jarige vrouw valt in slaap achter het stuur en knalt frontaal op een andere auto, waarvan de bestuurder ernstig gewond raakt. Een misdrijf, vindt het OM. In hoger beroep heeft de vrouw vandaag een strengere straf gekregen.

De automobiliste, een 50-jarige vrouw uit Barneveld, viel tijdens het rijden in slaap. Ze zegt de nacht ervoor slecht te hebben geslapen. Tijdens het rijden kwam ze in een bocht op de verkeerde weghelft terecht en veroorzaakte zo een ongeluk.

Bij de rechtbank werd zij veroordeeld tot een werkstraf van 80 uur, voor het vertonen van gevaarlijk rijgedrag. Dat is een overtreding. Volgens het OM zou de vrouw veroordeeld moeten worden voor een misdrijf: het veroorzaken van ernstig letsel. Vandaag deed het gerechtshof in Arnhem uitspraak over de zaak. Die was het met het OM eens. De vrouw werd veroordeeld voor het plegen van een misdrijf en kreeg 120 uur werkstraf en een voorwaardelijke rijontzegging van 6 maanden.

Veel zwaarder verwijt

"Het verschil is dat een misdrijf een veel zwaarder verwijt is", legt hoogleraar strafrecht Marc Groenhuijsen uit. "De straf kan bij een misdrijf dus ook hoger zijn. Bovendien krijg je bij een misdrijf een strafblad en kun je een rijontzegging krijgen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Minder verkeersdoden, maar nog altijd twee Boeings vol: 'Lange weg te gaan'

Niet elk verkeersongeluk levert dus een even zware straf op. Groenhuijsen: "Volgens de wet moet er bij een misdrijf sprake zijn van aanmerkelijk onachtzaam gedrag. Dat bestaat uit meer dan een simpel foutje. Bijvoorbeeld als je te hard rijdt en ook nog eens op je telefoon zit. Bovendien kun je alleen veroordeeld worden voor een misdrijf als je ook daadwerkelijk een ongeluk met letsel veroorzaakt. "

Gevaarlijk gedrag

Volgens het OM had de vrouw nooit zo moe achter het stuur moeten stappen. Daardoor heeft ze zich schuldig gemaakt aan gevaarlijk weggedrag, stelt de aanklager. Het Hof geeft het OM daarin dus gelijk.

Miniatuurvoorbeeld
Zoek op

Hoe verkeersveilig is jouw woonplaats? Check het hier

Betekent dat nu dat iedereen die moe achter het stuur stapt, een misdrijf pleegt? Volgens Groenhuijsen hangt veel van de omstandigheden af. "Het is niet best als je in slaap valt tijdens het rijden. Als je weet dat je doodmoe bent, of je hebt de hele nacht niet geslapen, dan weegt dat mee. Maar als je zomaar, onvoorzien in slaap valt, dan kun je daar ook niks aan doen. Dan moet er dus meer bij komen kijken."

Wegdommelen bij een saaie autorit

Volgens Marike Lancel, hoogleraar slaap aan de Rijksuniversiteit Groningen, gebeurt het vaker dat automobilisten achter het stuur in slaap vallen. "Als je verschrikkelijk moe bent, dan lukt het niet meer om je lang te concentreren. Als je dan niet gestimuleerd wordt, bijvoorbeeld bij een saaie autorit, dan kun je wegdommelen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Eerst een blaastest, daarna een slaaptest

Toch gebeurt het niet zomaar dat iemand al rijdend in slaap valt, zegt Lancel: "Iedereen is wel eens moe, maar als je zomaar uit het niets in slaap valt, is er vaak meer aan de hand. Veel te kort slapen bijvoorbeeld, of slaapapneu, waardoor je tijdens het slapen niet genoeg uitrust."

'Je merkt niet dat je in slaap valt'

Bovendien hebben automobilisten niet altijd door dat ze eigenlijk te slaperig zijn. "Uit onderzoek in een rijsimulator blijkt dat mensen pas vrij laat merken dat ze in slaap vallen", zegt Lancel. "Maar voor die tijd is er in de hersenactiviteit vaak al te zien dat ze af en toe even wegvallen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Verslapen? 'Vroeg opstaan blijft een drama, het is verschrikkelijk'

Een automobilist is dan een paar seconden in slaap, zonder dat zelf door te hebben. Een levensgevaarlijke situatie. Als je moe in de auto stapt, moet je dus zorgen dat je niet op dat punt komt.

Powernap

Lancel: "Het helpt om de verwarming uit te zetten of mee te zingen met de radio. Als je merkt dat je slaperig wordt, dan moet je echt handelen. Blijf dan niet rijden, maar ga bijvoorbeeld even een kop koffie drinken en doe een powernap in je auto. Dan is na een half uur de cafeïne ingewerkt en voel je je vaak al een stuk fitter."

Maar nog beter is het om te voorkomen dat je moe in de auto zit, zegt Lancel: "Als je weet dat je een grote afstand moet rijden, ga dan op tijd naar bed en drink geen alcohol van tevoren. En let op de signalen van slaperigheid. Als je indommelt voor de tv of niet meer goed op kunt letten, stap dan ook niet in de auto."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore