'Geen extra risico'

Opvallend weinig astmapatiënten op ic met corona: 'Minder dan je zou verwachten'

30 oktober 2020 13:02 Aangepast: 30 oktober 2020 16:16
Archieffoto. Beeld © iStock

Hoewel astmapatiënten volgens het RIVM tot de risicogroep behoren, is er in Nederland tot nu toe slechts een handjevol astmapatiënten met corona opgenomen in het ziekenhuis. Opvallend, vinden longartsen: "Op basis van wat we nu weten, zijn er geen aanwijzingen dat astmapatiënten extra risico lopen op een ernstig verloop van corona."

Er zijn in Nederland zo'n 600.000 mensen met de luchtwegaandoening astma. Astma is een chronische ontsteking aan de longen, die klachten als benauwdheid en hoesten veroorzaakt.

Volgens het RIVM hebben mensen met chronische luchtweg- of longproblemen een groter risico op een ernstig beloop van Covid-19. Daar vallen astmapatiënten ook onder.

Twee patiënten op de ic

Toch zien longartsen maar weinig astmapatiënten in het ziekenhuis of op de ic belanden, nadat zij besmet zijn geraakt met het coronavirus.

"Tijdens de eerste golf hebben we in ons ziekenhuis slechts één astmapatiënt op de ic gezien, en tijdens de tweede golf tot nu toe ook één. Dat is relatief weinig als je ziet hoe vaak astma in Nederland voorkomt", zegt Gert-Jan Braunstahl, longarts in Franciscus Gasthuis & Vlietland in Rotterdam. Hij wordt in Nederland gezien als dé expert op het gebied van astma.

Longarts Gert-Jan Braunstahl. Longarts Gert-Jan Braunstahl.

Milde klachten

Hij behandelt tientallen patiënten met (ernstige) astma. Zo'n 15 tot 20 van zijn patiënten raakten in het afgelopen halfjaar besmet met het coronavirus. "Er moesten twee mensen in het ziekenhuis worden opgenomen, maar bij mijn meeste astmapatiënten heeft die corona-infectie een mild beloop gehad. Zij hadden milde klachten als verkoudheid, hoofdpijn en een grieperig gevoel."

Wat opviel, was dat het coronavirus de astma niet erger leek te maken. "Er is hier geen wetenschappelijk onderzoek naar gedaan, maar op basis van wat ik zag, lijkt het coronavirus geen trigger te zijn voor astma-aanvallen. Normaal kan een verkoudheid of griep de astma verergeren, maar dat zagen we bij het coronavirus dus niet gebeuren. De astmapatiënten met Covid-19 die ik heb gezien, werden niet benauwder door het coronavirus."

Astma en corona: zijn er cijfers?

Er worden in Nederland geen cijfers bijgehouden over hoeveel astmapatiënten met corona moeten worden opgenomen in het ziekenhuis. "Maar we hebben tijdens de eerste golf een steekproef gedaan onder een tiental ziekenhuizen", zegt Braunstahl. "Die meldden toen dat er in totaal 6 á 7 astmapatiënten met corona waren opgenomen op de verpleegafdelingen."

Volgens cijfers van het RIVM zijn er tot nu toe 127 mensen met chronische longaandoeningen overleden door het coronavirus. Er wordt niet gerapporteerd of deze mensen astma hadden, of een andere longaandoening als COPD. Een woordvoerder van het RIVM zegt over deze cijfers: "Wij hebben geen beeld van de verdeling van onderliggende aandoeningen in ziekenhuizen, maar ik vermoed dat het in de categorie 'chronische luchtweg- of longproblemen' vooral om ouderen met COPD zal gaan."

Internationaal onderzoek

Hoewel er dus geen exacte cijfers bekend zijn, zien ook andere longartsen dit beeld. "We hebben het niet exact bijgehouden, maar onder longartsen leeft de indruk dat astmapatiënten relatief minder vaak in het ziekenhuis worden opgenomen vanwege corona", zegt Leon van den Toorn, voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT).

En ook in andere landen trekt men dezelfde conclusies. "Ondanks waarschuwingen dat astmapatiënten een hoger risico zouden lopen, zijn ze ondervertegenwoordigd in de sterftecijfers", schreef de New York Times in mei. Dat bleek ook uit een eerdere studie die is gepubliceerd in medisch tijdschrift The Lancet.

Wat is de oorzaak?

Is het te verklaren dat relatief weinig astmapatiënten in de ziekenhuizen worden opgenomen met Covid-19? "Het is speculeren, want er is tot nu toe nog geen wetenschappelijk onderzoek gedaan naar het verloop van corona bij astmapatienten", zegt Braunstahl.

Maar in het kort noemt hij drie mogelijke oorzaken.

Regels strikt naleven

"Ten eerste kan het zo zijn dat astmapatiënten zich extreem goed aan de coronavoorschriften houden, en daardoor dus minder blootgesteld worden aan het coronavirus. Uit een onderzoek dat wij gedaan hebben onder mensen uit verschillende risicogroepen, kwam naar voren dat astmapatiënten veel meer angst hebben om het coronavirus op te lopen, dan mensen met bijvoorbeeld diabetes of hartfalen", zegt Braunstahl.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zuurstofmeters niet aan te slepen door corona: 'Het loopt storm'

"Mogelijk is dat te verklaren omdat astmapatiënten weten hoe het voelt om een aandoening aan de longen te hebben. Zij kennen de angst voor benauwdheid."

Puffers hebben mogelijk beschermend effect

Een tweede verklaring ligt mogelijk in de medicatie die astmapatiënten gebruiken. "In de inhalatoren, oftewel puffers die astmapatiënten gebruiken, zitten vaak steroïden. Die hebben ontstekingsremmende werking", vertelt Braunstahl. 

"Het is nog niet wetenschappelijk vastgesteld en dus is het nog speculeren, maar er zijn studies die aantonen dat die steroïden een beschermend effect hebben, waardoor astmapatiënten minder snel geïnfecteerd raken met het coronavirus."

Immuunsysteem

Een derde oorzaak is mogelijk te vinden in het feit dat het immuunsysteem van astmapatiënten anders werkt dan bij mensen zonder astma. "Dat is een ingewikkeld verhaal, en ook nog niet voldoende onderzocht. Maar bij astmapatiënten zien we relatief minder ACE-receptoren in het luchtwegslijmvlies. En dat zijn nou net de receptoren waar het coronavirus zich graag aan hecht", legt Braunstahl uit. 

"Het feit dat astmapatiënten die receptoren minder hebben, zou hen mogelijk minder bevattelijk maken voor het coronavirus. Maar zoals gezegd: dit is niet wetenschappelijk vastgesteld, het blijft voorlopig speculeren."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nederlandse artsen: longschade na corona heviger dan normaal

'Blijf voorzichtig'

Wat overeind blijft, is het feit dat relatief weinig astmapatiënten op de ic of in het ziekenhuis belanden door corona. Kunnen we dan stellen dat astmapatiënten eigenlijk niet tot de risicogroep behoren?

Dat is te stellig, vindt Van der Toorn van de longartsenvereniging NVALT. "De enige goed onderbouwde internationale bevinding is dat astmapatiënten op zich geen duidelijk extra risico lopen op een slechte afloop bij een corona-infectie, maar dat is natuurlijk niet hetzelfde als het idee dat astmapatiënten juist minder risico zouden lopen. Voor dit laatste zijn er nog steeds geen duidelijke feiten beschikbaar."

Dat beaamt Braunstahl: "Omdat er te weinig onderzoek is gedaan naar astma en corona, is dat lastig te zeggen. Wat we nu wel weten, is dat we tot nu toe geen aanwijzingen hebben dat Covid-19 een ernstiger verloop heeft bij astmapatiënten, dan bij andere mensen. Maar het is altijd verstandig om voorzichtig te blijven."

Zo werkt je immuunsysteem (en dit kun je er zelf aan doen)

Maar hoe zit je immuunsysteem eigenlijk in elkaar en wat kun je zelf doen om het te verbeteren? Dat leggen we je uit in deze video.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore