'Lak aan de regels'

Opgepropt en zonder mondkapje in een Haagse kroeg: wat bezielde die mensen?

15 oktober 2020 14:45 Aangepast: 15 oktober 2020 14:49
Bezoekers van café Luden in Den Haag.

Feestende mensen, zonder mondkapjes, dicht op elkaar, in een kroeg. Beelden van het afscheidsfeestje op het Plein in Den Haag gisteravond gingen de wereld over. Wat bezielde deze feestvierders? "Ze hebben lak aan de regels."

Schaamte. Dat was wat gedragswetenschapper Josh Tybur voelde toen hij de beelden zag van een bierdrinkende menigte in een afgesloten partytent. En daarna ging Tybur, die aan de Vrije Universiteit in Amsterdam onderzoek doet naar menselijk gedrag, nadenken. Waarom zouden mensen zoiets dóén?

Niet altijd het beste

"We weten dat de dingen die mensen zélf willen, als individu, niet altijd het beste zijn voor een hele groep of samenleving", legt hij uit. "De mensen op dit feestje denken niet aan het eigen risico dat ze lopen en begrijpen ook niet dat hun gedrag risico's voor anderen veroorzaakt." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Haagse cafébaas over feest in zijn kroeg: 'Ik schaam me dood'

Komt bij, zo denkt Tybur: in een groep worden mensen altijd beïnvloed door anderen. Er zullen volgens hem ongetwijfeld mensen in deze groep hebben gezeten die eigenlijk dachten: dit gedrag voelt niet goed. "Maar mensen kijken naar ander gedrag om te bepalen wat de norm is op dat moment op die plek, zodat ze er niet buiten vallen."

En dat wekt woede op

En die norm was gisteravond op het Plein: feesten zoals dat werd gedaan vóór corona. "Die mensen hebben op dat niet door dat heel veel andere Nederlanders zich wél aan de regels houden. Ze zien alleen maar mensen die lak hebben aan de regels."

Dat wekt bij veel andere mensen toch wel wat woede op. Op Twitter raken mensen er niet over uitgepraat. 'We staan toch compleet voor lul zo als land', twittert iemand. En: 'Ik schaam me gewoon'.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Hossende cafégangers Den Haag wekken woede, politie beëindigt feest

Beate Volker, socioloog aan de Universiteit Utrecht, denkt dat veel mensen drie dingen hebben gevoeld tijdens het bekijken van die beelden. "Mensen zullen zich hebben verbaasd: wat gebeurt hier? Ze zullen boos zijn geworden: kappen nou. En ze zullen jaloezie hebben gevoeld: waarom mogen zíj wel feesten, terwijl ik hier thuis op de bank zit?"

Er is veel onduidelijk

Het gedrag van de feestvierders komt door een samenspel van recalcitrantie en het ontbreken van een heldere communicatie van de overheid, zegt de sociologe. "Er moet duidelijker gecommuniceerd worden naar dit soort mensen: de kroeg, dát is de plek waar een x-aantal besmettingen wordt opgelopen. Dít gebeurt er als je de regels niet naleeft. Mensen, vooral jongeren, willen daarvoor keihard bewijs zien."

Maar dat doet de overheid nu niet echt, zegt Volker. De maatregelen zijn volgens haar onduidelijk, ze veranderen vaak.

Daardoor voelen de maatregelen voor veel mensen nu als straf, en daar gaan sommigen tegenaan schoppen, want ze hebben toch niets fout gedaan? 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Bezoekster 'afscheidsfeestje' Den Haag: 'Ik snap de boosheid'

Wat Volker ook opviel: de feestvierders wisten dat ze gefilmd konden worden maar toch was er weinig schaamte. "Je hoeft je niet meer voor dit gedrag te schamen, want er is de afgelopen weken iets veranderd in de samenleving. Er is onvrede. Steeds meer mensen komen ervoor uit: ik houd me niet meer aan de regels."

We gaan dit samen doen

Dat is een groot verschil met de eerste golf, zegt ze, toen er veel meer solidariteit was. "Mensen hadden zoiets: we gaan dit met z'n allen doen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Waarom mensen het moeilijk vinden de coronaregels te volgen

Toch denkt gedragsdeskundige Tybur niet dat de feestvierders in Den Haag zich tijdens de eerste golf allemaal wél heel netjes aan de regels hebben gehouden.

"Veel onderzoeken laten zien dat gedrag redelijk hetzelfde blijft in verschillende situaties. Dus die mensen in die bar, dat zijn waarschijnlijk ook de mensen die in de eerste golf vermoedelijk ook al de regels aan hun laars lapten."

Ze snappen het heus wel

En dat komt niet omdat mensen de regels niet snappen, of soms vergeten, stelt Volker. "Die kroegbezoekers zijn niet dom, de essentie van de maatregelen is niet moeilijk: het virus wordt overgedragen van mens tot mens, dus je moet afstand houden. Dat snapt ieder weldenkend mens."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore