Groot onderzoek

Sterke daling te vroeg geboren baby's tijdens coronacrisis

14 oktober 2020 09:39 Aangepast: 15 oktober 2020 12:51

Het aantal vroeggeboortes is sinds de lockdown van 9 maart gedaald met 15 tot 23 procent, blijkt uit een groot onderzoek van het Erasmus MC. Wat veranderde er tijdens de lockdown wat de te vroege bevallingen voorkwam?

Het Erasmus MC deed een grootschalig dataonderzoek naar 1,5 miljoen geboorten. De bijzondere uitkomst wordt vandaag gepubliceerd in The Lancet Public Health, een belangrijk tijdschrift voor de medische wetenschap.

Zoontje Giulia werd veel te vroeg geboren: 'De onzekerheid is slopend'

Negen jaar geleden kreeg Giulia haar eerste kindje, maar Aiden kwam drie maanden te vroeg. Vroeggeboren kinderen lopen extra risico op complicaties. Wat volgde was een lange periode van onzekerheid voor Aiden en zijn kersverse ouders.

De aanleiding voor het onderzoek waren twee kleinschalige studies uit Denemarken en Ierland, waar artsen al voorzichtige signalen van een daling zagen.

Minder druk

Neonatoloog-epidemioloog Jasper Been van het Erasmus MC zag ook op zijn afdeling dat het sinds de lockdown minder druk werd. "Vanaf de eerste week na 9 maart kwamen er minder extreem vroeggeboren kinderen op de afdeling", zegt hij.

Vanaf 9 maart werd door de overheid geadviseerd geen handen meer te geven, vaker handen te wassen, anderhalve meter afstand te houden, zo veel mogelijk thuis te werken en bij klachten binnen te blijven.

1,5 miljoen baby's

Het Erasmus MC besloot een groot en gedetailleerd onderzoek te doen om voor het eerst met harde conclusies te komen. Het RIVM leverde anonieme cijfers aan van de hielprikscreening van 1,5 miljoen baby's die tussen oktober 2010 en juli 2020 zijn geboren.

Bij een hielprikscreening wordt in de eerste week na de geboorte een paar druppels bloed bij de baby afgenomen voor onderzoek naar ernstige, zeldzame ziektes. Daarnaast worden ook de gegevens genoteerd van de duur van de zwangerschap.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Als je kindje veel te vroeg geboren wordt: 'Hij paste op mijn handpalm'

Om hoeveel kinderen gaat het?

Een baby is prematuur als het voor 37 weken zwangerschap wordt geboren. In 2018 werden 11.530 levend- en doodgeboren baby's te vroeg geboren. Dit is 7,1 procent. Van hen werden er 755 (0,5 procent van alle baby's) extreem vroeg geboren, vóór 26 weken zwangerschap. Alleen baby's die zijn geboren na een zwangerschapsduur van 22 weken of meer zijn meegeteld.

In 2019 zijn bijna 170.000 baby's geboren. Gemiddeld wordt jaarlijks 7 procent te vroeg geboren.

Bron: Volksgezondheidenzorg.info en CBS

Sluiting scholen en horeca

Een week later, op 15 maart, gingen in Nederland de scholen en horecagelegenheden dicht. Maar dat had volgens het onderzoek geen extra invloed op het resultaat. "We denken dat zwangere vrouwen al voorzichtiger waren voor de overheid dit advies gaf", zegt Been.

Omdat de daling zo groot is, wordt nu gewerkt aan een groot internationaal onderzoek naar de oorzaken. Want wat verklaart de afname na 9 maart? Was het de betere hygiëne? Het afstand houden? Minder luchtverontreiniging of meer rust? Of was er misschien iets anders aan de hand?

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Te vroeg geboren kinderen houden vaak tot op late leeftijd problemen

"Het is nog speculeren, maar we hebben wel een idee", zegt Been. "Door vaker je handen te wassen en mensen geen hand meer te geven, worden bacteriën en virussen minder snel uitgewisseld en is de kans op een infectie kleiner."

Vervolgonderzoek

Als er een oorzaak wordt gevonden, kunnen er misschien meer vroeggeboortes voorkomen worden. Dat is goed, want te vroeg geboren kinderen lopen grote risico's op complicaties en schade. Ze kunnen problemen krijgen met zien of horen. Ook is er een kans op neurologische aandoeningen. Extreem vroeg geboren kinderen hebben een grotere kans op jonge leeftijd te overlijden.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Ellonn bevalt 4 maanden te vroeg van gezonde baby: 'Klein wondertje'

Het vervolgonderzoek kan één tot twee jaar duren. "We moeten de gegevens zien te linken aan oorzaken als luchtvervuiling en infecties. Dat is ingewikkeld. Maar het feit dat de premature geboorten in andere landen ook dalen, geeft aan dat er een oorzaak van buitenaf is. We hopen dat we op termijn meer leren zodat we ouders beter kunnen informeren."

Wat Been vooral niet wil, is ouders bang maken. "Elke ouder met een premature baby vraagt wat ze anders hadden kunnen doen om de vroeggeboorte te voorkomen. Maar ze hebben niks verkeerd gedaan. Zo zit het niet. Deze lockdown is alleen een bijzondere kans om er meer over te leren."

Inzicht in oorzaken

De Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) en de Koninklijke Nederlandse Organisatie van Verloskundigen (KNOV) kijken met veel interesse uit naar het vervolgonderzoek. "Door meer inzicht te krijgen in de oorzaken van vroeggeboortes, zullen we beter in staat zijn hiernaar te handelen en het aantal vroeggeboortes in de toekomst verder te laten dalen."

Na 10 weken mocht Ilona allebei haar jongens samen vasthouden. Na 10 weken mocht Ilona allebei haar jongens samen vasthouden.

'Thuis begint het lastige stuk pas'

Ilona Jochems (40) is voorzitter van de Vereniging voor Ouders van Couveusekinderen. Haar zoon Mathijs kwam met 23 weken levenloos ter wereld en de tweeling Alexander en Casper werd na 26 weken en een dag geboren. De jongens zijn nu vijf jaar.

"Onze vereniging is er voor onder andere ouders met prematuur, dysmatuur of ziek geboren baby's. Wij weten als geen ander wat voor impact dat heeft op de ouders, het kind en het hele gezin. Alexander en Casper hadden vanaf hun geboorte complicaties. Alexander had bijvoorbeeld een behoorlijke hersenbloeding en zeer slechte longen. Een jaar na thuiskomst uit het ziekenhuis kreeg hij nog extra zuurstof toegediend. Ook had hij een monitor om zijn vitale functies in de gaten te houden. Die ging vooral 's nachts regelmatig af."

"Waar ouders in het begin vaak tegenaan lopen, is dat de buitenwereld je situatie niet altijd goed begrijpt. Omdat de kleintjes zo kwetsbaar zijn, wil je het liefst iedereen even op afstand houden, uit angst voor infecties en te veel prikkels. En omdat je niet weet of je kind het überhaupt wel gaat redden."

Bijna alles loopt anders

"Zodra ouders thuiskomen denkt de buitenwereld vaak dat het wel klaar is met alle medische behandelingen en dat je kunt gaan genieten. Maar echt, dan begint het moeilijke stuk pas. Met in het begin een maagsonde, een jaar lang extra zuurstof en een monitor overleefden wij het eerste jaar. Nog steeds is het pittig. De tweeling is nu vijf, maar heeft een achterstand op leeftijdgenootjes."

"De behoefte aan structuur zorgt bijna dagelijks voor strijd, en iets simpels als zwemles gaat niet zomaar vanzelf. Ze beginnen later dan andere kinderen en krijgen privéles, want door hun slechtere conditie, hypermobiliteit en prikkelgevoeligheid is een reguliere les lastig. Bij te vroeg geboren baby's komen er in het dagelijks leven extra uitdagingen bij, zoals de keuze voor een passende school. Ouders vinden altijd wel een oplossing, maar het kost wel wat extra energie. Kwetsbare kinderen hebben vaak krachtige ouders." 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore