Koppig gedrag

Coronagolf door eigenwijze Nederlanders? 'Eerder door onduidelijkheid'

09 oktober 2020 17:31 Aangepast: 12 oktober 2020 09:55
Dit café in Groningen moest in augustus al een week dicht na het overtreden van de coronaregels, maar ging begin oktober vrijwillig dicht. Volgens de eigenaar heeft het 'geen zin' om door te gaan. Beeld © ANP

Nederland is momenteel een van de zwaarst getroffen landen van Europa in de tweede coronagolf. Dat zou te maken hebben met de eigenwijze aard van Nederlanders, die zich liever niets aantrekken van regels. Maar is dat wel zo?

Iemand zonder mondkapje in de trein, de andere klanten in de supermarkt die veel te dichtbij komen en die vriend die tóch een feestje geeft: we ergeren ons graag aan het koppige gedrag van andere Nederlanders.

En een boel mensen zijn zo eigenwijs: ruim de helft van de Nederlanders gaf eind september toe zich niet aan alle regels te houden.

Echt zo eigenwijs?

Dat gedrag zou de oorzaak zijn van de grote tweede golf aan coronabesmettingen in ons land. Maar of Nederlanders echt veel koppiger zijn dan mensen in andere landen is maar de vraag.

"Als Nederlanders echt zo eigenwijs waren, dan hadden we ons in de eerste golf ook niet aan de regels gehouden", zegt Lars Tummers, hoogleraar bestuurs- en organisatiewetenschap aan de Universiteit Utrecht.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Buitenlandse media kritisch over 'coronabrandhaard Holland'

Maar in de eerste golf hielden verreweg de meeste Nederlanders zich juist goed aan alle maatregelen. "Daarmee is het beeld van de eigenwijze Nederlander eigenlijk al ontkracht."

Acht landen vergeleken

In een groot onderzoek werden dit voorjaar ruim 70.000 mensen in acht verschillende landen, waaronder Nederland, ondervraagd over de coronamaatregelen. Eén van de vragen was of mensen zich aan een aantal maatregelen hielden.

Vergelijk je de landen, dan zie je dat in Nederland vooral het dragen van mondkapjes veel minder werd gedaan dan in andere landen. Maar dat is niet zo vreemd: veel landen verplichtten het dragen van mondkapjes, in Nederland werd het gebruik van mondkapjes tot voor kort juist afgeraden.

Hoeveel mensen houden zich aan de maatregels?

De belangrijkste regels die in Nederland zijn ingevoerd - handen wassen en anderhalve meter afstand houden – werden door het overgrote deel van de mensen netjes gevolgd. Daarin doet Nederland het even goed als bijvoorbeeld Duitsland, waar momenteel veel minder coronabesmettingen zijn.

Mooi verhaal, maar geen verklaring

Bovendien: als Nederlanders echt zoveel eigenwijzer waren dan mensen in andere landen, dan zouden ook andere regels massaal genegeerd worden. Maar bijna alle Nederlanders zetten gewoon op tijd hun vuilnis aan de straat, houden zich aan de leerplicht en reizen niet zwart in het ov, om maar een paar voorbeelden te noemen uit een enquête van vóór de coronacrisis.

Het is dus te makkelijk om de situatie van de afgelopen weken af te schuiven op onze volksaard, zegt Tummers.

"Dat is hoe mensen denken: we zoeken simpele verklaringen, ook als die er niet zijn. Mensen proberen te begrijpen hoe de wereld werkt, en vertellen elkaar dan verhalen. Dat Nederlanders zo anders zijn, is een mooi verhaal. Maar of het echt de verklaring is van de tweede golf betwijfel ik."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Dit is waarom we (waarschijnlijk) pas over anderhalf jaar verlost zijn van corona

Bovendien spelen er veel meer factoren dan alleen eigenwijs gedrag. De bevolkingsdichtheid van een gebied en de handhaving van de regels spelen bijvoorbeeld een grote rol.

Enorm onduidelijk

En het belangrijkste: welke maatregelen zijn er eigenlijk? Tummers: "Het beste werkt om heldere maatregelen te stellen, die mensen goed begrijpen en kunnen onthouden. Er is veel discussie over mondkapjes of waar je nu wel of geen afstand hoeft te houden. Dat helpt niet, dan wordt het enorm onduidelijk."

Daves kroeg bleek coronabrandhaard: 'Mensen worden soepeler met de regels'

Vanwege het grote aantal nieuwe besmettingen gooide deze kroegbaas zijn café dicht - voor de zekerheid.

Dat bleek eerder deze week ook uit een onderzoek van DVJ Insights in opdracht van RTL Nieuws. Daarin gaf tachtig procent van de ondervraagden aan de mondkapjesregel niet duidelijk te vinden. Met hoeveel mensen je waar bij elkaar mag zijn, is voor de helft van de mensen onduidelijk.

De anderhalve meter afstand is een duidelijkere regel: volgens bijna 90 procent is die volstrekt te begrijpen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Mondkapjesadvies gaat meerderheid niet ver genoeg: 71 procent wil plicht

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore