Exclusief

Politie wil meer undercoveroperaties: 'Steeds belangrijker om bewijs te verzamelen'

03 oktober 2020 09:10 Aangepast: 03 oktober 2020 10:07
Eén van de verdachten in de Arnhemse terreurzaak draagt een bomvest en spreidt zijn armen. Beeld © RTL Nieuws

De Nederlandse politie gaat vaker undercoveragenten inzetten, om te infiltreren in criminele bendes. Dat zegt de Nationale Politie tegen RTL Nieuws. "Het inzetten van undercoveragenten wordt steeds belangrijker om bewijs te verzamelen", zegt Marjolein Smit, hoofd van de Dienst Specialistische Operaties.

Politie-infiltranten vallen onder Smits dienst. Directe aanleiding voor het vraaggesprek is de uitspraak die de rechtbank Rotterdam donderdag doet in het grote terrorismeproces rond het vakantiehuisje in Weert.

De zaak draait om een vermeende terroristische cel die ervan wordt verdacht een grote aanslag in Nederland te hebben beraamd. Twee undercoveragenten speelden een cruciale rol bij het verzamelen van bewijs en het oprollen van de groep.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Uitspraak in Arnhems terreurproces: is plannen aanslag bewezen?

"Klassieke opsporingsmiddelen als telefoons tappen en observeren zijn nog altijd belangrijk. Maar we zien ook dat ze minder opleveren dan vroeger", zegt Smit. Dat heeft ermee te maken dat criminelen er tegenwoordig rekening mee houden dat de politie of een inlichtingendienst hen in de gaten houdt. Smit: "Ik verwacht dat wij vaker en misschien ook wel op andere manieren en in meer zaken infiltratie zullen gaan inzetten en alles wat daarmee samenhangt. Omdat we zien dat dat veel oplevert."

30 tot 50 operaties per jaar

Volgens de politie worden jaarlijks zo'n dertig tot vijftig van dit soort infiltratieoperaties uitgevoerd. Het politieteam dat undercoveroperaties doet, heet Team Werken Onder Dekmantel. Er werken zo'n 300 mensen. Dat zijn de undercoveragenten, maar ook begeleiders, IT-experts, psychologen en juristen. Het team opereert volledig afgeschermd van andere politieonderdelen.

Smit: "We zien dat we er beter in worden. In onze toolkit, het arsenaal van opsporingsmiddelen die we hebben, is infiltratie een blijvende en waardevolle aanvulling."

De politie undercover: zo gaat dat in zijn werk

Een kijkje achter de schermen bij de politie, die jaarlijks 30 tot 50 undercoveroperaties uitvoert.

Undercoveragenten doen zich voor als drugshandelaar, maar bijvoorbeeld ook als schoonmaker of barkeeper. Wat er ook maar nodig is om contact te maken met een verdachte. Doelwit is bijvoorbeeld een motorclub, drugsbende of terroristische cel.

Omringd door mystiek

RTL Nieuws heeft onlangs een interview gehad met een voormalig undercoveragent. Het is voor het eerst dat de Nederlandse politie heeft meegewerkt aan zo'n interview. Smit: "We hebben daaraan meegewerkt omdat we de laatste tijd in de media veel zien verschijnen over undercoveroperaties. Het wordt ook wel omringd door schimmigheid en mystiek. Omdat we een transparante wetgeving hebben, leek het ons een goed idee om er in een interview iets meer context aan te geven en er iets transparanter over te zijn."

Dagelijkse update nieuwsbrief

Dagelijkse update

Wil jij iedere middag een selectie van het belangrijkste nieuws en de opvallendste verhalen in je mail? Meld je dan nu aan voor de dagelijkse update.

Infiltratie is één van de zwaarste opsporingsmiddelen die de Nederlandse politie heeft. Het is een zogeheten bijzondere opsporingsbevoegdheid, die vaak wordt ingezet als de recherche geen andere mogelijkheden meer ziet. Er gelden strenge regels voor. Het mag alleen na advies van de zogeheten Centrale Toetsingscommissie en akkoord van het Openbaar Ministerie. Een verdachte uitlokken tot strafbare feiten is verboden.

Uitbreiden

Een undercoveroperatie varieert in duur van enkele dagen tot soms ook meerdere jaren. De politie wil niet zeggen hoe groot het budget is voor de Nederlandse infiltratieacties. Marjolein Smit: "Op dit moment redden we het goed. Maar voor de toekomst denk ik dat we zullen moeten uitbreiden. We hebben meer werk dan we aankunnen. Maar dat geldt voor elk team waaraan je vraagt of ze meer geld en capaciteit nodig hebben."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore