Almere Oosterwold

In deze wijk mogen bewoners hun eigen straatnaam verzinnen

26 september 2020 09:36 Aangepast: 28 september 2020 13:11
De Vuursteenhof, bedacht na de vondst van een vuursteentje, en de Platoweg in Almere Oosterwold. Beeld © Michiel de Vries

'Vrije Vogellaan', 'Hazelhoeve'. In het gebied Oosterwold in Almere mogen bewoners hun eigen straatnaam verzinnen, en dat levert bijzondere adressen op. Is dat niet vragen om problemen? En waarom staat de gemeente dit toe? "Er is geen samenhang in de straatnamen te ontdekken", verzucht de straatnaamcommissie.

'Toekomststraat', de 'Zonnelaan'. Bijna elke maand komt er wel een straat bij.

In Oosterwold, het gebied waar we het over hebben, is alles anders, dat is allereerst handig om te weten. Dit is geen doorsneewijk, maar een project in het buitengebied van Almere. Wat hier gebeurt is nogal atypisch voor deze verder geplande stad. Een planoloog komt hier niet aan te pas.

Bewoners doen alles zelf: naast het ontwerpen van hun huis, bepalen ze ook de grootte én de vorm van de eigen kavel. Ook de wegen zijn hier eigendom van de bewoners zelf.

En die wegen, die overigens openbaar zijn, mogen de bewoners dus zelf een naam geven. Dat is uniek voor Nederland.

Zeebodemkolonistenweg

"Het was een toekomstige bewoner die met dit idee kwam", vertelt Marco de Kat. Hij werkt voor de fractie Leefbaar Almere in de gemeenteraad en woont zelf ook in Oosterwold. "Ze zei: als we hier alles zelf moeten doen, waarom kunnen we dan niet ook onze straatnamen verzinnen?"

Zijn partij vond het een goed idee, diende een motie en die werd gelijk aangenomen. Een feestje voor De Kat, die daardoor ook zijn eigen straatnaam mocht bedenken.

Het werd een bijzondere: Zeebodemkolonistenweg. Natuurlijk een verwijzing naar de grond in de polder, waar je de schelpen in de klei nog letterlijk kan zien zitten. "Ik dacht: Almeerser dan dit wordt het niet."

Marco de Kat bij 'zijn' straat, de Zeebodemkolonistenweg. Marco de Kat bij 'zijn' straat, de Zeebodemkolonistenweg.

Cees Noordhoek was er iets minder blij mee. Hij is voorzitter van de straatnaamcommissie in Almere. "We hadden gemengde gevoelens", zegt hij. "Uiteraard kon ik het mij prima voorstellen dat mensen dit wilden, maar we vreesden dat onze systematiek verloren zou gaan. Dat het een wirwar aan namen zou worden. Die vrees is bewaarheid geworden. Er is geen samenhang in de straatnamen te ontdekken."

Zelf een suggestie doen

Theoretisch is het op meer plekken in Nederland mogelijk om de eigen straatnaam te verzinnen - of in ieder geval een suggestie te doen. In de praktijk komt het weinig voor. De gemeente moet dan bij de start van een wijk mensen actief gaan benaderen. Dat werkt simpelweg niet, want dan zijn er nog geen bewoners of kopers.

Wel kun je een belangrijke rol spelen in de benaming van andere straten: je kunt een mail sturen naar de werkgroep die daarover gaat. "Grotere steden hebben een straatnaamcommissie. Kleinere gemeentes hebben daar meestal één ambtenaar voor", zegt René Dings, auteur van het boek 'Over straatnamen met name'.

Je kunt als gewone burger lid worden van zo'n straatnaamcommissie. Dings is dat al jaren in Delft. "Een hartstikke leuke functie", zegt hij. "Ik hou van taal, van geschiedenis en van zinloze feitjes. Dat komt hier allemaal mooi samen."

'Je hebt veel vrijheid'

In zo'n commissie zit vaak iemand die checkt of een straatnaam logisch is voor de hulpdiensten. Ook kijkt iemand van PostNL mee. De werkgroep heeft geen carte blanche. Uiteindelijk beslist de gemeenteraad. "Maar je hebt veel vrijheid", zegt Dings. "Als je iets heel creatiefs doet, kan het worden goedgekeurd, als het maar goed doordacht is."

De 'Vrije Vogellaan' is een straatnaam die bedacht is door de bewoners zelf. De 'Vrije Vogellaan' is een straatnaam die bedacht is door de bewoners zelf.

Hij begrijpt wel waarom de werkgroep in Almere zo z'n twijfels had. Een straatnaam bedenken is een serieuze zaak. "Het klinkt wat zwaar, maar doordat er verwarring was over straatnamen zijn mensen overleden", hij schreef er dit blog over. "Het is een zaak van leven en dood."

Een straatnaam moet aan bepaalde eisen voldoen, ook in Almere. Je mag niet een persoon vernoemen die nog in leven is (zie kader). Ook mag de naam niet lijken op een straatnaam die al bestaat in diezelfde gemeente. Toch komt dit weleens voor. "Als je twaalf kerkdorpen samenvoegt in één gemeente, dan heb je twaalf kerkstraten", vertelt Dings. En ja, er zijn voorbeelden van incidenten waarbij een ambulance naar de verkeerde kerkstraat is gestuurd.

Een president moet 10 jaar dood zijn

In de meeste gemeentes geldt: je kunt alleen een straatnaam naar iemand vernoemen als die persoon al geruime tijd dood is. "Je moet beseffen: je geeft een straatnaam voor de eeuwigheid", zegt René Dings.

"De gedachte is dat als iemand leeft, dat die nog kwalijke dingen kan doen. Dus dan wacht je tot iemand dood is en meestal wacht je dan nog een paar jaar tot de waan van de dag voorbij is."

Ook in Almere zijn terughoudend in het vernoemen van personen. Cees Noordhoek: "In een leven kan van alles gebeuren. Een heilige kan zich nog ontwikkelen tot misdadiger. Dat staat dan niet lekker als straatnaam. Het intrekken van een straatnaam is ondoenlijk en zo goed als onmogelijk."

In Almere moet de persoon minimaal 10 jaar zijn overleden. "Dat geldt ook voor presidenten. Enige uitzondering zijn de leden van het koninklijk huis."

'Hoe bekt dat nou eigenlijk?'

De hulpdiensten willen ook straatnamen die makkelijk te schrijven en te spellen zijn. Cees Noordhoek: "Soms moet je een naam door meerdere mensen over de tong laten gaan. Hoe bekt dat nou eigenlijk? Als iemand door de telefoon staat te schreeuwen bij een ongeval of een brand moet duidelijk zijn waar iemand zich bevindt. Als de 112-meldkamer het niet kan verstaan dan heb je een groot probleem."

In steden helpt het om iedere wijk een thema te geven. Zo weet je dat de Frans Halsstraat in de Schilderswijk is en niet in de Rivierenbuurt. In Almere Oosterwold is dat nu lastig. "Je zal bijna denken: het thema is hier: opmerkelijke straatnaam."

Karl Marxweg

Toch valt het mee, zou je kunnen zeggen. Het had erger gekund. Veel bewoners vallen terug op het oorspronkelijke thema dat bedacht was door de commissie: grote denkers. "We zagen aankomen dat hier allemaal bevlogen mensen op af zouden komen. Pioniers, vrije geesten."

Tot op zekere hoogte slaagde die opzet. Een bewoner met sympathieën voor de ideeën van Karl Marx noemde zijn straat, jawel, Karl Marxweg. En zo zijn er meer voorbeelden, van de Platoweg tot de Goethelaan.

Bewoners moeten het onderling natuurlijk wel eens zien te worden. Hoe meer mensen, hoe lastiger. Marco de Kat van de Zeebodemkolonistenweg had het makkelijk: "Wij waren met vier initiatieven toen deze straatnaam aan de orde kwam", zegt hij.

Sommige mensen vinden zijn zelfgekozen straatnaam ingewikkeld. "Ik was bij de tandarts en wilde mijn adres veranderen. De mevrouw aan de balie keek mij aan en verzuchte: ‘Wie bedenkt nou weer zo’n straatnaam?'. Nou dat was ik, zei ik." Een latere bewoonster kreeg bij het zien van de naam er vertrouwen in dat dit een een leuke straat zou worden. "Als mensen dit kunnen bedenken zit het wel goed, vond ze."

'Waareenwilisiseenwegweg'

De straatnaamcommissie kan alleen technisch toetsen. Gekeken wordt of de naam niet onwelgevallig is, ook zo'n eis. "Controverses moet je zoveel mogelijk zien aankomen. Nu kan je niet meer met de J.P. Coenstraat aankomen."

Een straatnaam kan ook te lang zijn. "Sommigen kunnen in geen enkele database, of in Google Maps. Daar kijk je ook nog naar", zegt Noordhoek. "We hadden een keer een citaat uit een gedicht, een zinsnede. Daar kun je niks mee."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Langste straatnaam van Nederland staat op 2,6 meter lang bord

De afwijzingen vallen niet altijd in goede aarde in Oosterwold. Sommigen vinden de commissie niet consequent in hun commentaar. Soms loont het om door te zetten, zeggen bewoners. Waareenwilisiseenwegweg, grapt iemand op Facebook.

Wat Noordhoek van de straatnamen vindt, daar heeft de werkgroep geen boodschap aan. 'dat staat niet in de taakomschrijving'. "Het is niet dat we het niet snáppen. Veel van de namen die worden voorgedragen vinden we zelfs mooi en soms zeggen we: dat we dáár niet zelf op zijn gekomen."

Maar hij hoopt dat het hierbij blijft en deze vrijheid niet in meerdere wijken wordt ingevoerd. "Hou het asjeblieft bij Oosterwold", zegt Noordhoek.

Al die kritiek van de straatnaamcommissie doet Marco de Kat weinig. Hij is apetrots op 'zijn' Zeebodemkolonistenweg. "Elke keer als ik langs dat bord kom, verschijnt een glimlach op mijn gezicht."

Andere opvallende straatnamen:

  • Een vuursteentje van een halve millimeter - een archeologische vondst - zorgde voor vertraging bij de bouw. Een straatnaam was geboren: Vuursteenhof
  • Een zijstraat van de Tureluurweg heet Tureluurdwarsstraat. Alsof je in hartje Amsterdam zit.
  • In de buurt van het kunstwerk de Groene Kathedraal, geplante bomen in de vorm van de kathedraal van Reims, ontstond de Reimslaan.
  • Een bewoner met sympathieën voor de ideeën van Karl Marx noemde zijn straat, jawel, Karl Marxweg.
  • De Pompoenweg sluit aan bij het bestemmingsplan van dit gebied, waar stadslandbouw verplicht is.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore