Misofonie

Rico (12) heeft misofonie: 'Hij kan niet tegen tikken, smakken, en zelfs ademen'

18 september 2020 20:45 Aangepast: 19 september 2020 12:35
Rico Kok (12) lijdt aan misofonie

Elke dag is er wel een geluid dat een reactie bij hun zoon Rico uitlokt. Lilly's 12-jarige zoon lijdt aan misofonie – wat letterlijk haat voor geluid betekent. Hij kan absoluut niet tegen herhaaldelijke geluiden, zoals tikken, smakken en of soms zelfs ademen. Het heeft niet alleen grote impact op Rico, maar op het hele gezin.

Al op jonge leeftijd zaten geluiden Rico dwars, vertelt zijn moeder. Op dat moment hadden ze nog niet door dat het een serieus probleem was. "We dachten gewoon dat hij snel geïrriteerd was." 

Driftbuien

Tot de school twee jaar geleden aangaf dat het echt een probleem werd. "De ene dag gaat het beter dan de andere dag, maar elke dag is er wel een geluid dat een reactie bij hem uitlokt." Soms kiest Rico ervoor om ervan weg te lopen. Of hij kiest ervoor om niets te zeggen, maar de boosheid die dat bij hem oproept, kropt zich dan in hem op. En dat moet er uiteindelijk ook uit. Met regelmaat escaleert de boel.  

Rico kan zomaar een driftbui krijgen. "Hij begint dan te stampen en te gillen. Of hij stopt zijn vingers in zijn oren. Zijn broer moet het ook regelmatig ontgelden." Volgens zijn moeder vliegen er ook regelmatig allerlei voorwerpen door de kamer. "Je weet op een gegeven moment niet meer wat je er mee moet. Je wilt niet steeds straffen, omdat je weet waardoor het komt. Belonen werkt ook niet." 

Miniatuurvoorbeeld
Agressief door geluiden

Woedend door eet- of drinkgeluiden: prijs voor Nederlands onderzoek naar misofonie

Rico heeft vooral moeite met geluiden waar een soort terugkerend ritme in zit, bijvoorbeeld tikken, of schrijven, peuteren, maar ook smakken of andere eetgeluiden. Vooral etenstijd is voor het gezin een lastig moment. 

Chips en borrelnootjes kunnen bijna niet

"Komkommer, of paprika, dat zijn groenten die een hard geluid maken met eten. Dat gaat gewoon niet. We hebben van alles geprobeerd. Met zijn bord op de gang eten, of aan een andere tafel. Of heel langzaam kauwen en zo voorzichtig mogelijk eten." Niets hielp. Regelmatig liet hij zijn bord door de kamer vliegen. "Je wilt hem ook niet steeds alleen laten eten."

Zaterdagavond willen ze weleens gezellig met een chipje of borrelnootjes samen tv-kijken. "Dat gaat echt niet. Dan is de gezelligheid meteen weg." 

Synchroon chips eten

Inmiddels krijgt het gezin hulp van ggz-instelling Lentis. Daar heeft Rico officieel de diagnose misofonie gekregen. Omdat er nog relatief weinig bekend is over misofonie, is een behandeling lastig. Samen met de instelling proberen ze te zoeken naar manieren waar Rico zo goed mogelijk mee geholpen is.

"Zij gaven ons een paar tips waar we mee aan de slag zijn gegaan." Voor de zaterdagavonden hebben ze een oplossing bedacht. Zo krijgt nu iedereen een eigen bakje met chips en stoppen ze tegelijk een chipje in hun mond. "We hebben er maar een spelletje van gemaakt: synchroon chips eten. Hoe gelijk mogelijk kunnen we het maken." Tegelijk eten dempt het geluid voor Rico. 

Moeder Lilly en zoon Rico voor de tv Moeder Lilly en zoon Rico voor de tv

Maar het vergt veel van het gezin. Daarom kiezen ze er ook weleens voor om een chipje te eten als Rico er niet is. "Als hij dan bijvoorbeeld van buitenspelen terugkomt, zeg ik wel eens dat mama net chips heeft gehad en hij nu ook wat mag."

Voor het avondeten hebben ze een andere oplossing bedacht. Rico zit met de rest van het gezin aan tafel. Op de achtergrond zetten ze dan de televisie aan. Dan kan hij zich daarop concentreren. Dat werkt enigszins. Of hij gaat met een koptelefoon op naar muziek luisteren op YouTube. Gezellig kletsen tijdens het eten zit er in ieder geval niet in. 

Op school kan hij kiezen: of hij werkt met een koptelefoon op die het geluid zo veel mogelijk dempt, of hij gaat op de gang zitten werken. "Hij pakt de koptelefoon niet altijd. Soms is hij eigenwijs en wil hij zich er niet door laten irriteren." 

Onbegrip

Zijn moeder vertelt dat het ook grote sociale gevolgen voor haar zoon heeft. "Hij heeft op zich wel wat vriendjes, maar ze haken ook gauw weer af als hij driftbuien krijgt." Gelukkig heeft Rico twee vriendjes die hij nog van de basisschool kent en die zijn misofonie accepteren. 

Lilly hoopt dat het verhaal van haar zoon duidelijk maakt dat dit echt een serieus probleem is. "Er wordt vaak lacherig over gedaan." Volgens haar denken mensen vaak dat hij zich gewoon aanstelt. "Dit is echt geen grapje. Het beheerst ons hele gezin."

Rico zelf is er vaak erg verdrietig om. "Dan krijgt hij een huilbui. Ik denk vooral vanwege het onbegrip uit zijn omgeving. En het feit dat we dit niet voor hem kunnen oplossen of wegnemen." Het doet haar moederhart veel pijn om dit te zien. "Rico zal ermee moeten leren leven. En we hopen op begrip, zodat zijn omgeving het ook iets gemakkelijker voor hem kan maken." 

Maria Sterk Maria Sterk

Maria heeft het ook

Ook de 34-jarige Maria Sterk heeft misofonie. "Ik ben er pas sinds een jaar of vier achter dat het een naam heeft." Bij haar begon het in haar puberjaren. "Vroeger werd er altijd gezegd dat ik mij niet zo moest aanstellen. Maar mensen die het niet hebben, snappen gewoon niet hoe erg het is."

Ze vergelijkt het met het krassen van een nagel op een schoolbord. Veel mensen kunnen daar niet tegen. Voor Maria geldt dat ook voor allerlei dagelijkse geluiden. Het klikken van hakken, een auto die stationair draait, of iemand die een appel eet. "Ik voel het opkomen vanuit mijn grote teen. Een soort woede. Ik kan diegene dan wel wurgen. En ik kan dat gevoel niet tegenhouden."

Woede beheersen

Inmiddels heeft ze geleerd om haar woede iets meer te beheersen. "Ik denk dan gewoon de hele tijd: die mensen kunnen er ook niets aan doen. Ik krop het dan op, want zodra het geluid weg is, is die woede ook weg."

Tenminste, als het geluid niet te lang duurt. Een bezoekje aan de bioscoop zit er bijvoorbeeld voor haar niet in. "Dat is gewoon te lang. Dan kan ik niet anders dan weglopen." Als iemand een zak chips open trekt, of popcorn eet, dan krijgt Maria – niet overdreven – last van moordneigingen. 

Miniatuurvoorbeeld
Bekijk hier de video

Misofoniepatiënt: 'Ik werd woest van doodgewone geluiden'

"Veel mensen denken dat ik mij aanstel, of doen er lacherig over", vertelt Maria. "Maar het is echt een serieus probleem. Het lijkt wel alsof mijn hersenen geluiden gewoon niet kunnen filteren. Ze komen zo intens binnen. Ik hoor alleen maar dat gekraak."

Dat slikken...

Maria heeft twee jonge kinderen van vier en tien jaar oud. Ook zij heeft er extra last van tijdens het avondeten met haar gezin. "Bijvoorbeeld als ze drinken. Dat slikken...als je het hoort vallen. Daar gaan mijn haren van overeind staan." Ook Maria's kinderen eten wel eens chips. "Dan MOET ik ook wat pakken, ook al heb ik geen honger. Als ik tegelijk iets eet, overheerst dat geluid en heb ik er geen last van."

Ze probeert zoveel min mogelijk te laten merken aan de mensen om haar heen. Van de mensen van wie ze houdt kan ze meer geluiden verdragen. "Een vreemde heb ik in gedachten al lang van kant gemaakt, of die auto naar de sloop gebracht." 

Ook last van bewegingen

Ook een bepaalde manier van bewegen kan dezelfde reactie bij Maria uitlokken. "Het gaat vooral om de herhaling. Iemand die met zijn been beweegt, of steeds krabt."

Ze kwam er ooit achter toen ze op Google zocht naar 'ik kan niet tegen het geluid van een appel eten'. "Toen ontdekte ik dat het echt een naam heeft." Inmiddels heeft misofonie meer bekendheid gekregen. Voor Maria nog niet genoeg. "Ik hoop dat er mensen zijn die zich in mijn verhaal kunnen herkennen en weten dat ze hierin niet de enige zijn."

Als er een behandeling of een pilletje tegen misofonie zou zijn, dan zou Maria hier direct gebruik van willen maken. "Het heeft zoveel impact, niet alleen op je eigen leven, maar op je hele gezin. Ik zou er alles voor overhebben om dat te veranderen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore