Zondaginterview

Marokkaan, homo en ongelukkig: 'Ik bad tot Allah: maak een hetero van me'

02 augustus 2020 08:01 Aangepast: 02 augustus 2020 10:27
Het was voor de Marokkaanse Nassiri 'een strijd' om uit de kast te komen. Beeld © Hester Baks

Deze week is de gay pride, waarop er wordt gevierd dat je kunt zijn wie je bent en mag houden van wie je wilt. De 30-jarige Saïd kon dat niet. En nu is hij dood. Zijn vriend Nassiri vertelt over hoe het is om Marokkaans en homo te zijn. "Nadat ik voor het eerst met een jongen zoende, voelde ik me zó vies."

Nassiri (45) staat in de keuken van zijn appartement in Amstelveen. Hij is niet het type dat zeurt, dat snel zijn kop laat hangen, maar: hij is moe. Heel erg moe.

Hij heeft twee burn-outs achter de kiezen. Maar dit, wat hij nu voelt, is een nieuw soort vermoeidheid. Het zit dieper. Het is rouw. Het is woede. Het is verdriet. Gemis. Oud zeer. Het is, zo zal hij het later in het gesprek verwoorden, 'alles bij elkaar'.

Tientallen gemiste oproepen

Het is 17 mei als Nassiri wakker wordt en zijn telefoon aan zet. Tientallen gemiste oproepjes van een vriendin, allemaal paniek-appjes. 'Weet jij waar Saïd is?' Nee, dat wist Nassiri niet. Ze zijn vrienden, zien elkaar met uitgaan, Nassiri belde Saïd vaak om even te checken hoe het ging. "Hij voelde als mijn jongere broertje."

"Saïd worstelde zijn hele leven." "Saïd worstelde zijn hele leven."

Maar nu kreeg Nassiri Saïd niet te pakken. Diezelfde dag horen vrienden wat ze niet willen horen – en ook niet willen geloven. Saïd is dood aangetroffen in zijn appartement in Amsterdam. Wat er is gebeurd, is niet helemaal duidelijk. Op verzoek van de familie is er geen autopsie gepleegd.

Vermoedelijk is Saïd overleden aan de gevolgen van epilepsie. Daar kampt hij mee sinds zijn zestiende, na flink klappen op zijn hoofd, omdat-ie homo was.

"Saïds leven was bij vlagen mooi", vertelt Nassiri.

Hij is gaan zitten op zijn hoge, houten Marokkaanse bank in de keuken met daarop donkerrode kussens, versierd met gouden stiksels. Hij wijst naar de andere kant van het appartement. Een donkergrijze hoekbank. ''Ik zeg altijd tegen mijn vriend Ferdinand: we hebben een Nederlandse hoek en een Marokkaanse hoek. Precies zoals ik ben, eigenlijk."

Terug naar Saïd. Die mooie, 30-jarige jongeman. "Een aandachtstrekker, die graag in de spotlights stond. Hij had een zware stem, was bijna 2 meter lang en had een aanstekelijke lach. Echt, als hij begon te lachen, lachte je automatisch mee. Ook als je niet wist waar hij om lachte."  

Gelukkig, maar vaak ook niet

"Hij was gelukkig als hij met vrienden was, als we aan het feesten waren of als we goede gesprekken voerden." Maar het was ook vaak zwaar. Saïd was gay, maar óók Marokkaans, afkomstig uit een grote moslimfamilie. "Hij heeft zo lang geworsteld, is door sommige mensen zo vaak verguisd om wie hij was. En ik weet hoe het is. Daarom was ik altijd zo begaan met hem."

Nassiri en zijn grote liefde Ferdinand. Ze zijn 4,5 jaar samen. Nassiri en zijn grote liefde Ferdinand. Ze zijn 4,5 jaar samen.

Zelf is Nassiri ook gay en Marokkaans. Hij groeide op in een groot gezin met zes kinderen in het Zuid-Hollandse Gorinchem. Zijn ouders scheidden toen Nassiri 10 was, vanaf dat moment raakte zijn vader steeds vaker uit beeld en ontpopte zijn moeder zich 'tot een leeuwin'. "Ze vocht echt voor ons."

Veel geld was er niet. Het gezin kreeg kleding van mensen uit de wijk en van andere familieleden. Eten kregen ze via de kerk. "Ik herinner me een bijzonder verjaardagscadeau", glimlacht Nassiri. "Thuis was er geen geld voor, maar mijn juf wist hoe pittig het daar was. Ze zei na de les: 'Blijf je even zitten?'"

Hij kreeg een boek, van de Kameleon. "Zoiets vergeet je nooit meer."

Onrust in de onderbuik

Wat hij ook nooit meer vergeet: dat gevoel dat hij vroeger had. Niet de vinger op te leggen, maar het was een soort onrust, in zijn onderbuik. En hij had ook het idee dat hij er niet over kon praten. Dat gevoel werd sterker toen hij ineens zag hoe knap zijn tekenleraar was. "Echt zo'n puberale liefde", glimlacht hij. "Waar je niets mee doet."

Het enige verschil was: zoiets 'hoorde' hij toch voor een vrouw te voelen? ''Ja, toch?''

Nassiri en zijn hondje Boy. Nassiri en zijn hondje Boy.

"Vanuit mijn Marokkaanse cultuur leerde ik: op een gegeven moment ga je trouwen. Met een vrouw. Mijn moeder had denk ik wel door dat ik anders was. Ik denk dat alle moeders dat voelen van hun kinderen.''

''Ik hoorde best vaak dat homoseksualiteit niet kon. Dat was onrein, onnatuurlijk. Dat mocht niet van God."

Woelen en woelen

Met dat idee groeide Nassiri op. Maar ja, dat gevoel hè, in die onderbuik. Dat bleef daar maar woelen en woelen. "Ik weet nog, mijn eerste zoen. Die was in Gorinchem. In de ijssalon, in een achterafkamertje, met een leuke jongen. Ik was zó bang om betrapt te worden en dan alles te verliezen. Mijn vrienden, mijn familie."

"Ik was ook bang voor wat God ervan zou vinden. Ik voelde een angst die ik nog nooit eerder had gevoeld. Die zoen was fijn en tegelijkertijd vreselijk. Ik ben in paniek naar huis gegaan, vol schaamte ook, en heb uitgebreid gedoucht."

''Gek'', zegt hij nu. ''Dat je je vies kan voelen door de liefde.''

Nassiri deed mee aan het project 'I am love'. Nassiri deed mee aan het project 'I am love'.

Hij hield het voor zich. Heel lang. Hij heeft zelfs gebeden, tot Allah, tot wie hem maar horen wilde. 'Maak een hetero van me'. 

Hij heeft ook een paar keer geprobeerd om verliefd te worden op Marokkaanse vrouwen – misschien dat dat werkte. Eén keertje kwam hij zelfs bij een 'leuke, knappe, mooie dame' thuis. "Ik dacht: als ik het kan, dan bij haar."

Een fiasco

Het werd een fiasco, dat eerste afspraakje. "Zaten we tegenover elkaar, bij haar thuis aan tafel. Aan de thee. En ik wist níét wat ik moest zeggen, of doen. Wat ik wel wist: als ik met haar zou trouwen, zou ik haar en mezelf erg ongelukkig maken."

Inmiddels woonde hij als jonge twintiger op zichzelf, in een appartementje in Gorinchem. Hij ging steeds vaker uit. In Amsterdam, Rotterdam, waar hij door een Marokkaanse vriend (ook gay, en ook nog in de kast) mee naartoe werd genomen. "Ik nam geen vriendjes mee naar mijn huis. Dat heeft heel lang onveilig, eng en confronterend gevoeld."

"Saïds dood heeft zó veel teweeg gebracht." "Saïds dood heeft zó veel teweeg gebracht."

Niet dat hij zich vrijer voelde in de kroeg. Hij ziet zichzelf nog staan. Rug tegen de muur – letterlijk maar ook figuurlijk. Gevangen tussen twee werelden. "Ik voelde me vanwege mijn geaardheid niet thuis in de Marokkaanse gemeenschap, maar vanwege mijn schaamte en het taboe waar ik mee ben opgegroeid, was ik ook niet op mijn plek in de gay community."

Dieptepunt

Het liefst zou hij een paar van die knappe mannen op de dansvloer hebben gezoend. Maar het duurde nog jaren voordat hij dat zou durven. Ongelukkige jaren, welteverstaan, met op zijn 35ste 'het diepste dieptepunt'. "Ik was zo depressief en ongelukkig dat ik niet meer wilde leven. Ik was zo moe van de schaamte en het dubbelleven dat ik leidde. Ik kon mezelf niet meer in de spiegel aankijken."

Hij besloot met zijn 'laatste krachten' zijn zus op te zoeken, in haar woonplaats in België. Hakkelend en stamelend kwam hij binnen.

"Ben je ziek?", vroeg zijn zus geschrokken.

"Misschien", had hij geantwoord.

De eerste Marokkaanse boot op de Pride, in 2014. De eerste Marokkaanse boot op de Pride, in 2014.

En toen kwam het verhaal. Waarop zijn zus antwoordde: "Is dat alles?" Nassiri lacht. "Ja, dat had ik niet verwacht. Maar zij is wel vrijgevochten. Mijn jongste zusje, broer en schoonzus weten het ook, maar aan de rest heb ik het niet durven vertellen. Ook mijn moeder niet."

Er is altijd hoop

Het wordt even stil aan de keukentafel. Nassiri is een moederskindje. Nog steeds. Maar hij heeft zijn moeder al negen jaar niet gezien. "Mijn familie, op mijn zus na, heeft het contact verbroken toen ze via-via hoorden van mijn geaardheid. Maar mijn deur blijft altijd open."

Of hij hoopt dat ze dit lezen? Nassiri knikt. ''Ja. Tuurlijk. Weet je: er is altijd hoop."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Saïd heeft heel hard gevochten voor heel weinig geluk'

Net zoals zijn vriend Saïd altijd hoop had op meer acceptatie van gays in de Marokkaanse gemeenschap. "Hij was een strijder, kon niet tegen onrecht. Als hij zag dat iemand werd benadeeld om hoe hij was, op straat ofzo, dan sprong hij ertussen. Saïd was iemand die zich, na zijn coming out, uitsprak."

Helemaal mezelf

Ze leerden elkaar in 2014 kennen, via het uitgaansleven en via social media, toen Nassiri al lang en breed uit de kast was. "Het ging goed met me. Ik had zelfs meegevaren met de eerste Marokkaanse boot tijdens de gay pride, dat jaar. Dat was een emotioneel moment. Ik weet nog dat ik die boot af liep en dacht: nu kan ik mezelf echt recht in de spiegel aankijken. Nu ben ik trouw aan mezelf."

Saïd hield van aandacht. Van de spotlights. Saïd hield van aandacht. Van de spotlights.

Saïd was nog een stukje eerder in dat proces. Hij had goed contact met zijn moeder en zus, dat koesterde hij, maar hij had het lastig. "Ik zeg altijd: je hebt eerst een coming in, als homoseksueel. Je moet erachter zien te komen wie je bent, en accepteren dat je op mannen valt. En dan volgt de coming out. Of niet. Dat moeten mensen zelf bepalen. Eigen tempo. Eigen moment. Eigen manier." 

Bij de woorden 'tempo', 'moment' en 'manier' slaat hij zachtjes met vlakke hand op de keukentafel.

"Ik had Saïd ook zo'n grote liefde gegund, zoals ik heb." "Ik had Saïd ook zo'n grote liefde gegund, zoals ik heb."

Nassiri zegt dat soort dingen ook altijd tegen de jongeren die hij spreekt vanuit Pink Marrakech, waar hij als directeur veel jongeren spreekt en begeleidt die vanuit hun cultuur of geloof moeite hebben met uit de kast komen.

Onbesproken taboe

"Saïd en ik zijn van generaties waarbij homoseksualiteit niet besproken werd. Gewoon níét. Maar gelukkig zie ik steeds meer verandering. Mondjesmaat. Laatst kwam er een gesluierde moslimmoeder, van een jaartje of 50, 60, met haar homozoon naar een van onze evenementen. Dat raakte me."

Want het is zo belangrijk om erover te praten, om mensen te laten inzien dat het geloof en de liefde elkaar niet in de weg hoeven te staan. "Ik geloof en bid nog steeds gelovig, ga vaak naar Marokko en ben tegelijkertijd gay. Ik ben mezelf en dat voelt als een bevrijding."

"Ik ging er tien jaar geleden bijna aan onderdoor, net als Saïd. Hij heeft eigenlijk veel te kort geleefd om helemaal gelukkig te zijn."

"Saïds leven begon nog maar net." "Saïds leven begon nog maar net."

Hoe vaak Nassiri hem wel niet opzocht. Vooral toen hij tijdelijk in een kliniek zat, vanwege psychische problemen. "Soms werd het hem te veel, die strijd. Dat vond ik pittig om te zien, ik herkende veel."

Geen hap door de keel

Nassiri had Saïd zo gegund wat hij nu heeft. Een huis, een fijne relatie – Nassiri leerde zijn vriend Ferdinand kennen via internet. "De eerste keer dat we afspraken, zouden we uiteten gaan. Na het voorgerecht hadden we al afgerekend. We waren zó verliefd, dat we geen hap meer door onze keel kregen." 

Geweld in de LHBT-gemeenschap

  • 7 op de 10 LHBT'ers krijgt te maken met fysiek of verbaal geweld, zegt Philip Tijsma van belangenorganisatie COC. 
  • Elk jaar doen 1500 tot 2000 mensen melding of aangifte bij de politie van discriminatie of discriminerend geweld. Dat is volgens Tijsma het topje van de ijsberg. Slechts 15 procent zou aangifte doen als hen iets overkomt. 
  • 60 procent past het gedrag aan naar aanleiding van fysiek of verbaal geweld. Dan gaat het vooral om geen openbaar fysiek contact.

Nassiri lacht. "Ook Saïd was onder de indruk van Ferdinand. Hij zei altijd: 'Wat een knappe vent heb jij toch!'"

Dan, weer serieus: "Ik ben nog niet begonnen met rouwen, denk ik. Wanneer 'begin' je met zoiets? Ik moet gaan stilstaan dat hij er niet meer is en dat hij niet meer terugkomt. Ik moet mezelf ook de hele tijd verbeteren als ik in de tegenwoordige tijd over hem praat. Saïd ís, zeg ik dan, in plaats van wás."

Niet te verkroppen

"Ik kan het ook niet verkroppen dat Saïd tot zijn dood toe zo heeft geworsteld. En dat het leven nooit eens makkelijk voor hem was. Dat vind ik misschien nog wel het verdrietigste, dat hij zulke ongelukkige tijden heeft gekend."

Misschien is het ook daarom dat Saïds naam zo vaak is genoemd. Door mensen in de gay community, maar ook daarbuiten. Er werd over hem geschreven in kranten, op sociale media, er werd over hem gesproken op tv, er kwam een documentaire.

De vergeet-me-nietjes op Nassiri's vensterbank. De vergeet-me-nietjes op Nassiri's vensterbank.

"Dat vind ik hoopgevend. Zijn dood bracht hoop. En dat blijft hij doen." Nassiri wijst naar een kastje in zijn keuken. Er staat een plantenpotje op. "Vergeetmenietjes", zegt Nassiri. "Die hebben we aan iedereen meegegeven na Saïds herdenking."

Vergeet me niet

In de tijd dat Saïd niet meer op aarde is, zijn de groene stengeltjes de aarde uit gekropen. De lucht in geschoten. Er zullen snel bloemetjes uitkomen. Niet alleen bij Nassiri, maar bij al die bezoekers die Saïd een laatste eer kwamen bewijzen.

"Het verdriet was groot, maar zijn afscheid en de liefde ook. Het is bizar wat die jongen allemaal heeft losgemaakt. Als hij nu toch naar beneden zou kijken. Hij zou zo hard lachen."

Hard. Bulderend. En vooral: aanstekelijk.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore