'Controle of macht'

Vrouwelijke zedendelinquenten bestaan, maar opereren vaak anders dan mannen

07 juli 2020 09:21 Aangepast: 07 juli 2020 11:46
Rechtbank in Rotterdam, foto ter illustratie Beeld © ANP

Bij seksueel misbruik denken we vaak aan een oudere man met een jong meisje, maar dat beeld klopt lang niet altijd. Vrouwelijke daders bestaan wel degelijk, maar ze gedragen zich vaak anders dan mannen. "Het lijkt bij vrouwen minder vaak om lust of seksuele bevrediging te gaan, eerder over een gevoel van controle of macht."

In Den Haag staat vandaag een 49-jarige vrouw voor de rechter die wordt verdacht van jarenlang seksueel misbruik van een tiener. De jongen zou nog maar 13 zijn geweest toen het begon. 

5 procent

Dit soort zaken zijn zeldzaam, als je kijkt naar de officiële cijfers. "Bij de zedenzaken die bij de politie en de rechter terechtkomen, is bij vijf procent een vrouw betrokken", zegt criminoloog Miriam Wijkman van de VU. Zij deed het eerste grootschalige onderzoek naar vrouwelijke zedendelinquenten in Nederland.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Meer dan 30.000 verdachten in beeld in Duitse kindermisbruikzaak

Niet alleen zijn vrouwen een stuk minder vaak dader, ook hun manier van doen is anders. Vrouwen zijn veel vaker medeplichtige dan initiatiefnemer.

Wijkman kwam er in haar onderzoek achter dat twee derde van de vrouwen een of meerdere mannelijke medeplegers heeft. Mannen handelen juist meestal alleen.

Bekende daders

Hier zijn bekende voorbeelden van te noemen, zoals Michelle Martin, de vrouw van Marc Dutroux en meer recent Ghislaine Maxwell. Die laatste wordt ervan verdacht jarenlang minderjarige meisjes te hebben geronseld voor Jeffrey Epstein.

Ook in Nederland speelt er dit jaar een zaak waarbij een vrouw elf jaar lang haar twee dochters en een vriendinnetje van hen liet misbruiken door haar vriend. Ze verklaarde doodsbang te zijn voor haar man en volledig in zijn macht te zijn.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Buren hadden geen idee dat Ghislaine Maxwell zich op landgoed bevond

Wijkman legt uit dat er mogelijk meer vrouwelijke daders zijn, dan de cijfers laten zien. De reden is dat het voor slachtoffers vaak erg lastig is om aangifte te doen bij de politie, omdat ze zich ervoor schamen. "Voor mannelijke slachtoffers van vrouwen is het helemaal lastig", zegt Wijkman. "Die vragen zich vaak af of ze het niet zelf gewild hebben. Zeker als het in hun puberteit is gebeurd."

Voor de rechter: dit gebeurt er tijdens een strafzaak

Cassatie, seponeren, requisitoir, deze termen komen vaak voorbij als een strafzaak in het nieuws is, maar wat betekenen ze nou precies? In deze video leggen we uit hoe het strafrecht in Nederland werkt.

Een ander belangrijk verschil met mannen is dat seksuele lust vaak niet of nauwelijks een rol speelt. Vrouwen kunnen wel iemand verkrachten met bijvoorbeeld hun handen of voorwerpen, zegt Wijkman, maar dat gebeurt niet heel vaak.

"Vrouwen geven veel minder vaak dan mannen aan dat ze het doen omdat ze het leuk vinden", zegt Wijkman. "Soms weten ze niet waarom ze het doen, en soms doen ze het onder druk van een man. Een andere reden kan zijn dat ze zelf een keer controle willen uitoefenen."

Soorten daders

Natuurlijk zijn niet alle daders hetzelfde. In haar onderzoek wist Wijkman vier verschillende types van vrouwelijke daders te onderscheiden (zie kader voor meer info). Zo zijn er moeders die een oogje dichtknijpen bij het misbruik door haar man, jonge vrouwen die 'experimenteren' met kinderen, vrouwen met psychische problemen die samen met anderen misbruik plegen, maar ook echt zelfstandig opererende verkrachters.

Allemaal heel verschillende categorieën, maar ze hebben allemaal gemeen dat ze niet passen in het beeld dat er vaak is bij misbruik van kinderen. "Het standaardverhaal wat we horen en lezen is een oudere man met een jonger meisje. Op het moment dat het verhaal daarvan afwijkt, vinden we het lastig."

Toch denkt Wijkman dat er door de aandacht voor seksueel geweld van de afgelopen jaren meer ruimte is gekomen voor slachtoffers van vrouwen om hun verhaal te doen. "Ik hoop dat er door #metoo ook voor deze groep meer begrip is gekomen."

Vier types daders

     1. De jonge aanranders

Vrouwen van tussen de 18 en 24 jaar die zelfstandig opereren en geen persoonlijkheidsstoornissen hebben. Vaak misbruiken zij kinderen in oppassituaties en zit het gedrag in de sfeer van betasting en/of orale seks. Het gaat vaak om een jong mannelijk slachtoffer dat een familielid is van de dader. De dader maakt gebruik van fysiek geweld.

     2. De verkrachter

Dit prototype valt op door de ernst van het delict. Het gaat bij deze groep vaak om delicten als gemeenschap en binnendringen, vaak bij oudere slachtoffers die niet tot hun familie behoren. Daders zijn vaak in hun jeugd seksueel misbruikt door iemand buiten hun familie.

     3. Psychisch belaste medeplegers

Deze groep wordt gekenmerkt door psychologische en/of psychiatrische stoornissen. De vrouwen zijn gemiddeld tussen de 30 en 35, en plegen de delicten met één of meerdere anderen. Soms zijn ze zelf misbruikt in hun jeugd, maar dat hoeft niet.

     4. Passieve moeders

Deze groep zit vaak in de hoogste leeftijdscategorie (ouder dan 41 jaar). Dit zijn vrouwen die toekijken bij misbruik of de gelegenheid geven tot misbruik. Ze spelen volgens hun verklaringen geen actieve rol bij het misbruik. De slachtoffers zijn vaak hun kinderen of stiefkinderen.

Bron: Zoiets doet een vrouw niet door Miriam Wijkman, Catrien Bijleveld en Elisa Hoving.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore