Noodmanoeuvre

Ruimtestation ISS voorkomt op laatste moment botsing met ruimtepuin

04 juli 2020 15:13 Aangepast: 04 juli 2020 16:13
Astronaut Luca Parmitano tijdens een ruimtewandeling bij het ISS, eerder dit jaar. Beeld © NASA

Het internationale ruimtestation ISS heeft gisteravond een noodmanoeuvre uitgevoerd om een stuk ruimtepuin te ontwijken. Dat meldt de Russische ruimtevaartorganisatie Roskosmos.

De manoeuvre werd rond zes uur gisteravond uitgevoerd. Was dat niet gebeurd, dan was het stuk puin rond half negen gisteravond vlak langs of zelfs tegen het station gevlogen.

Volgens satellietexpert Marco Langbroek van de Universiteit Leiden ging het om een stuk van een Russische raket, die in 1987 is gelanceerd. Delen van die raket draaien nog altijd om de aarde.

Langbroek: "Ruimtepuin wordt goed in de gaten gehouden, om botsingen te voorkomen. Dit stuk puin zou zo'n 500 meter van het ISS zijn gekomen, maar in die afstand zit een flinke onzekerheid. Het risico op een botsing was dus relatief groot."

Dat het ISS een stuk puin moet ontwijken, gebeurt eens in de één à twee jaar, zegt Langbroek. Het is bijzonder dat dat nu pas op het laatste moment gebeurde. "Meestal doen ze zo'n manoeuvre wel iets langer van tevoren, dan wordt het ook van tevoren bekend gemaakt. Het is opvallend dat dit keer pas achteraf werd gemeld dat de manoeuvre is uitgevoerd."

8 kilometer per seconde

Bij de manoeuvre werden de raketmotoren van een Russisch bevoorradingsschip ruim anderhalve minuut aangezet. Daardoor werd het ISS zo'n 900 meter hoger geduwd.

"Doordat je de baan van het ISS verandert, doet het ruimtestation ook iets langer over zijn baan," legt Langbroek uit. "Ruimtepuin heeft een snelheid van bijna 8 kilometer per seconde. Als je dus twee seconden later op de plek van de botsing bent, is het puin al 16 kilometer weg."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

SpaceX-raket gekoppeld aan ISS, bemanning aan boord

Ruimtepuin wordt een steeds groter probleem. Bij elke lancering blijven stukken van raketten achter in een baan om de aarde. Ook gaan satellieten soms stuk, waardoor ze onbestuurbaar door de ruimte blijven vliegen. Dan kunnen ze met elkaar in botsing komen.

Kettingbotsing

"Dat kan zelfs een kettingreactie veroorzaken", zegt Langbroek. "Door botsingen ontstaat steeds meer puin, waardoor weer nieuwe botsingen worden veroorzaakt."

In de film Gravity werden door zo'n kettingbotsing in een paar uur tijd zo'n beetje alle satellieten verwoest. In werkelijkheid zou dat proces jaren duren.

Toch is het een gevaarlijk scenario, zegt Langbroek: "Onze moderne maatschappij is heel afhankelijk van satellieten, meer dan veel mensen beseffen. Zeker in Nederland, als logistiek land. Als werkende satellieten door ruimtepuin kapot gaan, kan dat allerlei processen in gevaar brengen."

Op aarde

In theorie kan ruimtepuin zelfs op aarde terecht komen. Langbroek: "Het grootste deel verbrandt in de atmosfeer, maar als stukken groot genoeg zijn, kunnen ze op aarde terecht komen. Er worden wel eens bolvormige tanks van raketmotoren gevonden."

En hoewel de kans heel klein is dat een mens geraakt wordt door ruimtepuin, is het niet onmogelijk. In 1997 kreeg de Amerikaanse Lottie Williams tijdens een wandeling in het park een stukje metaal ter grootte van een frisdrankblikje tegen haar schouder.

Williams had geluk: omdat het stuk puin zo licht was, raakte ze niet gewond. Het bleek om een deel van de brandstoftank van een raket te gaan.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore