Grotere kans

Hoge zonkracht vandaag, dus smeer je goed in

25 juni 2020 06:31 Aangepast: 25 juni 2020 09:24
Zonnende vrouwen bij Hoek van Holland. Beeld © ANP

Het is ontzettend heet in Nederland. De zon doet goed zijn best en schijnt met een gemiddelde kracht van 7. Smeren dus, want anders verbrand je binnen een kwartier. En dat wil je niet, want dan heb je een vergrote kans op huidkanker.

Eerst even over de zon, zijn kracht en UV-straling. Want hoe zit dat? Martijn Dorrestein, meteoroloog bij Buienradar, legt het uit. "De zonkracht is een waarde tussen 1 en 10, die wordt gebruikt om de kracht van de zon in te delen. Het geeft eigenlijk weer hoeveel UV-straling de aarde bereikt."

Hiervoor gelden drie factoren.

Factor 1: de stand van de zon

"In de winter staat de zon verder weg, en schijnt dan schuin op ons land. De kracht van de zon is altijd gelijk, maar wordt dus in de winter over een groter oppervlak verdeeld. Per vierkante meter is er dan minder zonkracht."

"In de zomer staat de zon recht boven ons, hierdoor legt diezelfde zonnestraal een kortere weg af. Dezelfde bundel zonlicht komt op een kleiner oppervlak en is dan dus krachtiger."

De stand van de zon. Links in de zomer, rechts in de winter. De stand van de zon. Links in de zomer, rechts in de winter.

Factor 2: stofjes in de lucht

"Stofjes, zoals bijvoorbeeld roetdeeltjes, breken of weerkaatsen de zonnestraal op weg naar de aarde en beinvloeden zo de UV-kracht." Tijdens de coronacrisis zagen we dat er minder deeltjes in de lucht zaten, door het uitblijven van transport en vliegverkeer. "Dit zorgde gelijk ook voor een hogere zonkracht, omdat er minder zonlicht gereflecteerd werd."

Factor 3: bewolking

"Wolken kunnen de zon tegen houden. Als er geen bewolking is, kan de zon recht naar beneden schijnen en is de zonkracht dus hoger."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Door corona schijnt de zon feller, en dat is zeker niet alleen maar goed nieuws

De zonkracht in Nederland is maximaal 8 op de schaal van 10, zegt Dorrestein. "Dit komt maar een paar keer per jaar voor, maar de laatste jaren steeds vaker." Vandaag en morgen is er in het zuiden van ons land zonkracht 8.

Dat betekent dat je al binnen een kwartier kan verbranden. "Stel je gaat straks op vakantie naar Zuid-Frankrijk, dan heb je al snel te maken met zonkracht 10. Dan verbrand je binnen 10 minuten."

Even in de zon zitten op het terras, of zwemmen met mooi weer in de volle zon, komt niet zonder risico. Want zulke blootstelling aan de UV-straling van de zon, is één van de grootste veroorzakers van huidkanker.

Stijgende cijfers

De Nederlandse Kankerregistratie (NKR) meldde eerder dat in 2019 bijna 73.000 mensen in Nederland de diagnose huidkanker kregen. Dat is meer dan de helft van alle kankergevallen. De NKR stelde vast dat 1 op de 5 mensen in Nederland huidkanker krijgt. Maar we gaan inmiddels richting de 1 op de 4.

Het aantal diagnoses van huidkanker is tijdens de coronacrisis wekenlang gehalveerd, blijkt uit de cijfers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL). Dat zou komen omdat mensen niet naar de huisarts gaan vanwege het coronavirus. Inmiddels stijgen de cijfers weer. 

Er zijn drie vormen van huidkanker die het meest voorkomen

  1. Basaalcelcarcinoom. Deze vorm van huidkanker is het minst kwaadaardig, maar komt wel het meest voor. Vorig jaar kregen 48.000 mensen deze vorm. Het groeit langzaam en zaait bijna nooit uit. Bijna 100 procent van de patiënten geneest. 
  2. Plaveiselcelcarcinoom. Deze vorm van huidkanker komt vooral voor op plaatsen die vaak in de zon komen, zoals het gezicht of de bovenkant van de handen. Vorig jaar kregen bijna 15.000 mensen deze vorm van kanker. De kans dat patiënten na vijf jaar nog leven is 94 procent en de kans na tien jaar is 87 procent. Deze vorm kan uitzaaien als het niet op tijd wordt behandeld. 
  3. Melanoom. Dit is de meest kwaadaardige vorm van huidkanker. Vorig jaar werd bij 7127 mensen in Nederland een melanoom gevonden. De kans dat patiënten na vijf jaar nog leven is 92 procent en de kans na tien jaar is 86 procent. Soms treden al vroeg in de ontwikkeling van een melanoom uitzaaiingen op. Een melanoom komt voor de puberteit eigenlijk nooit voor, maar daarna kan het op elke leeftijd ontstaan. 

Bron: KWF Kankerbestrijding

Maar hoe werkt het nou, huidkanker krijgen als je verbrandt bij een middag zonnen? Eline Kramer, woordvoerder van de Nederlandse Vereniging voor Dermatologie en Venereologie (NVDV), legt uit dat UV-straling van de zon en de zonnebank DNA in huidcellen kunnen beschadigen.

Permanent beschadigd

"De huid herstelt zich als het verbrand is geweest, maar het DNA in die cel is na het verbranden permanent beschadigd. Deze schade zie je eigenlijk niet met het blote oog, maar het kan op termijn leiden tot huidkanker."

Daarbij geldt: hoe vaker je verbrandt, des te meer schade komt in het DNA van je huidcellen en hoe groter het risico is op huidkanker op een latere leeftijd.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zonnebank onder vuur: 'Belachelijk om te denken dat bruin worden gezond is'

"Maar hierbij staat één keer verbranden, niet gelijk aan het krijgen van huidkanker. En je kan die beschadigingen ook krijgen als je niet verbrandt", benadrukt Kramer. "Verbranden is de grootste veroorzaker van huidkanker, maar niet de enige." Je huidtype en erfelijke aanleg spelen ook een rol."

Leontine worstelt al 30 jaar met huidkanker

Als twintiger ontdekt Leontine een rood vlekje op haar lichaam. De huisarts vertelt dat het eczeem is, maar zij vertrouwt het niet. Na verschillende huisartsen en een biopt blijken haar vermoedens te kloppen.

Wat kan je tegen het verbranden doen? Smeren, smeren, smeren en het liefst elke twee uur opnieuw. "Vanuit de NVDV adviseren we om te smeren met minimaal factor 30", zegt Kramer. "Het is daarnaast ook belangrijk dat je je een halfuur voordat je de zon in gaat insmeert. Dan krijgt het de kans om in te trekken zodat de filters in de zonnebrandcrème hun werk kunnen doen."

Bedekkende kleding en schaduw

En verder? Bedekkende kleding. "Denk dan niet alleen aan een shirt, maar ook aan een hoedje of een zonnebril voor je ogen." Als laatste adviseert de Kramer om op het heetst van de dag uit de zon te blijven. "Tussen 12.00 uur en 15.00 uur is de zonkracht het hoogst, dan is het verstandig als je de schaduw van je parasol opzoekt."

Zo werkt zonnecrème

Bij zonnig weer is het eigenlijk voor iedereen absolute noodzaak, insmeren met zonnecrème. Dit is waarom dat zo is, hoe je zonnecrème moet gebruiken en hoe het je beschermt.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore