Heftige reacties

Voor wie is plek op ic bij tweede coronagolf? Vijf vragen aan een medisch ethicus

18 juni 2020 18:45 Aangepast: 18 juni 2020 18:46
Verpleegsters op de intensivecareafdeling van het Albert Schweitzer Ziekenhuis in Dordrecht. Beeld © Robin Utrecht

Wie krijgt voorrang als de intensivecareafdelingen vol liggen bij een tweede coronagolf? Er zijn veel heftige reacties binnengekomen op het nieuwe draaiboek van artsenorganisaties KNMG en de Federatie Medisch Specialisten. We hebben de vijf belangrijkste vragen van onze kijkers voorgelegd aan medisch ethicus Annelien Bredenoord van het UMC Utrecht.

1. Krijgen jongeren echt voorrang? 

Veel kijkers maken zich zorgen of ze nog wel de juiste zorg krijgen. Het merendeel van de mensen snapt niet dat leeftijd een belangrijk criterium is.

"Jongere generaties hebben nog een langer leven voor zich, terwijl ouderen al meer levensjaren hebben genoten. Als je echt moet kiezen, dan kan het ethisch verdedigbaar zijn om iedereen evenveel gelijke mogelijkheden voor een lang leven te geven, in plaats van mensen die al langer hebben geleefd verdere levensverlenging", zegt Bredenoord. "Dus ja, dan gaan jongeren voor."

Bredenoord benadrukt dat dit scenario zich alleen voordoet in het allerzwartste scenario. "Waarbij er veel meer zieke mensen aanspraak maken op een ic-bed. De eerste morele verplichting is om te zorgen dat deze situatie zich niet voordoet door goed beleid en tijdig opschalen van ic-bedden."

Nieuw draaiboek tweede coronagolf

Artsen hebben dinsdag een draaiboek gepubliceerd waarin staat wie voorrang krijgt als de ic's overvol raken bij een tweede uitbraak van het coronavirus. 

Het is niet zo dat bij een tweede golf meteen wordt overgegaan op de selectie zoals die beschreven staat in het draaiboek. Eerst wordt er nog medisch geselecteerd en worden patiënten opnieuw beoordeeld.

Pas als de druk op de ic's zó groot wordt dat niet langer op basis van medische overwegingen een onderscheid gemaakt kan worden tussen wie wel en wie geen ic-bed nodig heeft, gaan artsen over op het draaiboek en komt er selectie op basis van niet-medische overwegingen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Artsen komen met nieuw draaiboek: voor wie is plek op de ic bij tweede coronagolf?

2. Er wordt geselecteerd op gewonnen levensjaren. Wat betekent dit?

Het aantal levensjaren dat gewonnen wordt na een succesvolle behandeling voor een jongere, is veel groter dan voor een oudere. Daarbij speelt ook nog dat de tijd die een oudere op de ic verblijft, vermoedelijk veel langer is. Ook het herstel zal veel langer duren.

"Een 80-jarige patiënt heeft minder kansen op een goed en langdurig herstel dan een jongere patiënt. Kortom, voordat de behandeling wordt gestart, kijkt men waar de grootste winst zit in gewonnen levensjaren. De keuze om de jongere het ic-bed te geven, is goed verdedigbaar. Al zal het altijd blijven knellen."

3. Moeten ouderen solidair zijn met jongeren? 

Een van onze lezers zegt op Facebook dat ouderen meer betaald hebben voor de gezondheidszorg en óók zorgpremie betalen. Ze dreigt daarmee te stoppen. 

"Ik begrijp dat dit gevoelig ligt", zegt Bredenoord. "En dat dit echt een zwart scenario is."

"Het leven van ouderen is niet minder waard dan dat van jongeren. Maar laten we een gedachte-experiment doen. Je zit achter een sluier en je weet niet wie je zelf bent: jong, oud, man, vrouw en ga zo maar door. Zou je dan niet, als je met de rug tegen de muur een beslissing moet nemen, niet voorrang geven aan jonge mensen die nog een leven voor zich hebben? Overigens heb ik veel voorbeelden gezien van ouderen die zeggen 'ik hoef niet naar de ic, geef mijn plek maar aan een jongere'."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Voorbereid op tweede golf: 'Laat verpleegkundige vaker meedraaien op ic'

4. Waarom wordt er niet gekeken of mensen zelf schuld hebben aan het feit dat ze ziek worden? 

Veel mensen merken op dat jongeren die coronafeestjes houden geen recht hebben op een plek. Net als mensen die bijvoorbeeld meedoen aan demonstraties en daarbij geen anderhalve meter afstand hebben gehouden.

"Dat is het eigenschuldcriterium", zegt Bredenoord. "Dit criterium speelt in de Nederlandse gezondheidszorg geen rol. We zetten mensen die minder gezond leven ook niet op de tweede plaats. Je zou patiënten dan voordat ze worden opgenomen vragenlijsten over hun gedrag moeten voorleggen. Dat is niet uitvoerbaar en niet te controleren. zeker niet in de hectiek van een pandemie.  We bieden mensen zorg zonder aanzien des persoons."

5. Wanen doktoren zich soms God?  

Het draaiboek is nog niet definitief, maar al wel openbaar. Een goede zaak, vindt Bredenoord. "Zodat erover gediscussieerd kan worden."

"Als je geen keuzes maakt, verlies je misschien veel meer levensjaren en loert het gevaar van willekeur. Solidariteit is een rik begrip en gaat van jong naar oud, maar ook van oud naar jong en van gezond naar ziek, maar ook van ziek naar gezond. Daar moet je een eerlijke balans in vinden."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore