Twee problemen

Commissie: huidig rekensysteem stikstof niet geschikt voor vergunningen

15 juni 2020 13:21 Aangepast: 15 juni 2020 13:22
Vee vaker de wei insturen is een van de stikstofmaatregelen die de boeren wilden. Beeld © ANP

Aan het Aerius-systeem, het model dat door de overheid wordt gebruikt om stikstofberekeningen uit te voeren, moet gesleuteld worden. In zijn huidige vorm is het niet geschikt om er vergunningen op te baseren.

Dat is het oordeel van een commissie van wetenschappers die daar onder leiding van econometrist Leen Hordijk onderzoek naar heeft gedaan.

Twee problemen

Met het Aerius-systeem van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kan de uitstoot van ammoniak en stikstofoxiden én de neerslag van die stikstofverbindingen op beschermde natuurgebieden worden berekend. De uitkomst van dat soort berekeningen bepaalt bijvoorbeeld of een boer zijn stal mag uitbreiden en of Rijkswaterstaat een snelweg mag verbreden.

Hordijk heeft twee problemen met het huidige gebruik van het systeem. Het grootste probleem is dat de stikstofberekeningen waar de overheid vergunningaanvragers om vraagt dusdanig gedetailleerd moeten zijn, dat ze eigenlijk niet op een betrouwbare manier zijn te produceren.

Gevaarlijk voor mens én natuur: alles wat je moet weten over stikstof

Het legt duizenden projecten stil, en boeren en bouwbedrijven raken ervan in de stress: stikstof. ... En wat is stikstof nou eigenlijk precies? Presentator Daphne Lammers dook de chemieboeken in en legt het je allemaal uit.

Niet betrouwbaar genoeg

In Aerius moet nu voor iedere zeshoek van een hectare groot de stikstofneerslag worden uitgerekend. Op zo’n klein niveau is de uitkomst niet betrouwbaar genoeg. "Deze onbalans is wel te verbeteren zodat Aerius beter toepasbaar is voor het verlenen van vergunningen", zegt Hordijk. De commissie adviseert over te stappen op berekeningen voor grotere gebieden. Dat kan op korte termijn.

Een tweede punt is dat voor de uitstoot vanaf wegen een ander onderliggend model wordt gebruikt dan voor alle andere activiteiten, van landbouw tot industrie. Wanneer een weg wordt aangelegd, worden alleen de stikstofoxiden die binnen 5 kilometer van die weg neerdalen meegeteld. Die kunstmatige grens geldt alleen voor verkeersberekeningen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Commissie: stikstofmaatregelen kabinet gaan niet ver genoeg, corona heeft niets opgelost

Niet verdedigbaar

Dat is 'niet verdedigbaar', vindt de commissie, omdat stikstofverbindingen veel verder door de wind worden meegevoerd. Dat geldt voor zowel stikstofoxiden (NH3), die onder meer in uitlaatgassen zitten, als voor ammoniak (NH3), dat opstijgt uit dierlijke mest.

Hordijk maakt dit duidelijk met cijfers: "Op 20 kilometer van de bron is grofweg slechts 30 procent van de uitgestoten ammoniak neergeslagen. Voor stikstofoxiden is dit zo’n 10 procent."

Miniatuurvoorbeeld
Lees meer

Onderzoek: stikstofmetingen van het RIVM in orde

Meer meetpunten

Minister Carola Schouten (Landbouw) stelde de commissie-Hordijk in na felle kritiek op de stikstofberekeningen van boeren en politici. De kritiek spitst zich toe op het Aerius-systeem. Het algehele oordeel over de stikstofmetingen en -berekeningen is wel positief: die zijn van voldoende wetenschappelijke kwaliteit.

In een eerder rapport pleitte Hordijk wel voor verdere verbeteringen. Zo moeten meer meetpunten worden opgesteld en raden de deskundigen aan ook satellietmetingen te gaan gebruiken.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore