5000 mensen bijeen

Was de betoging op de Dam een 'superspread-event'?

02 juni 2020 14:57 Aangepast: 02 juni 2020 16:39
Veel mensen droegen gisteren mondkapjes tijdens de betoging. Beeld © ANP

Hoe gevaarlijk was de betoging op de Dam van gisteravond, coronatechnisch? Die vraag is relevant, nu van alle kanten kritiek komt op de betoging waarbij duizenden mensen op de been waren. Zij konden niet altijd voldoende afstand van elkaar houden. "De kans dat het mis is gegaan, is klein. Maar als het bij zo'n grote mensenmassa fout gaat, heb je de poppen aan het dansen."

Dat zegt epidemioloog Patricia Bruijning van het UMC Utrecht tegen RTL Nieuws. "Het was in de buitenlucht, er stond een bries, en veel mensen droegen mondkapjes. Dat maakt dat het risico op verspreiding kleiner wordt."

Onverstandig

Toch noemt ze het 'onverstandig' dat de betoging gisteren met zoveel mensen plaats heeft kunnen vinden. "Dit soort grote samenscholingen moet je echt nog niet willen. Natuurlijk, als dit twee á drie maanden geleden was gebeurd, waren de risico's veel groter geweest. Maar ook nu hoeft er maar één persoon tussen te staan die bijvoorbeeld nog niet ziek is, maar wel al besmettelijk, en je hebt een groot probleem."

Het samendrommen van demonstranten op de Amsterdamse Dam gisteren is verkeerd gevallen bij een aantal politici, maar ook bij zorgmedewerkers.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kritiek Kamer op Halsema: 'Soms moet je een demonstratie stoppen'

Zij noemen het onbegrijpelijk dat duizenden mensen samenkwamen, en geen anderhalve meter afstand hielden. Ze vinden dat burgemeester Femke Halsema had moeten ingrijpen en de betoging had moeten beëindigen.

Kabinet komt met gezondheidsadvies

De demonstranten die gisteren aanwezig waren bij de te drukke betoging op de Amsterdamse Dam, krijgen vandaag nog te horen wat hun te doen staat. Over de demonstranten zijn grote zorgen. Het kabinet heeft gisteravondmeteen het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en de GGD om raad gevraagd.

Later vandaag komt het ministerie van Volksgezondheid met een advies voor de demonstranten.

'Superspreader'

Het verschilt volgens Bruijning per coronapatiënt hoe besmettelijk hij of zij is. "Sommige mensen verspreiden bij het praten, zingen of scanderen veel meer aerosolen dan anderen. Die noemen we zogeheten 'superspreaders'. Zij besmetten veel anderen in één keer, waardoor het virus makkelijk om zich heen kan grijpen. Dat hebben we bijvoorbeeld gezien in Zuid-Korea, waar een man in een discotheek tientallen anderen besmette, en onlangs ook in een Duitse kerk."

Als zo'n 'superspreader' in een grote mensenmassa zoals die van gisteren staat, kan dat ernstige gevolgen hebben. "Wel is het echt een groot voordeel geweest dat dit buiten was, op een zonnige dag. We weten dat die aerosolen buiten veel beter vervliegen, waardoor de mensen in de buurt van een besmet persoon  een veel lagere concentratie van het virus krijgen dan wanneer je binnen zou staan."

Zonlicht

Ook het feit dat het gisteren zonnig was, is positief, zegt Bruijning. "We hebben aanwijzingen dat UV-licht het coronavirus snel kan uitschakelen. En de zonkracht was gisteren vrij fel."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Is de kans op besmetting binnen net zo groot als buiten?

Hoewel het gebruik van mondkapjes volgens het RIVM niet helpt om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, denkt Bruijning wel dat het gisteren geholpen kan hebben. "Die mondkapjes zorgen ervoor dat je minder virusdeeltjes in de lucht brengt als je praat of roept. Maar dan moet je 'm wel goed ophouden en ook op de juiste manier gebruiken."

'Afstand houden helpt'

Dat beaamt Menno de Jong, viroloog in het UMC Amsterdam. "Hoewel het effect van mondkapjes niet bewezen is, kan het wel iets geholpen hebben. Maar ik heb ook gezien dat mensen stonden te schreeuwen, en dan is de kans groot dat eventuele virusdeeltjes gewoon dwars door een zelfgemaakt mondkapje heen vliegen."

De Jong vindt de kritiek op de omvang van de demonstratie terecht. "We leven niet voor niets al maanden in de anderhalvemeter-samenleving. Er is nog veel onduidelijk over hoe het virus zich verspreidt, maar we weten wel dat de beste manier om overbrenging van het virus te voorkomen, afstand houden is. En dan is het gek dat dit gisteren ineens overboord is gegooid."

'Quarantaine gaat te ver'

Of er gisteren veel mensen besmet zijn geraakt, zullen we volgens De Jong pas over een paar weken weten. "De meeste mensen krijgen na vier of vijf dagen klachten, met uitloop naar twee weken. En pas weer twee weken later zullen mensen die ernstige klachten hebben, in het ziekenhuis worden opgenomen. Dus dat duurt nog even. De hoop is natuurlijk wel dat met het huidige beleid van laagdrempelig testen en contactonderzoek, nieuwe infecties snel worden gevonden en verdere verspreiding wordt uitgedoofd."

Tot die tijd riep onder andere VVD'er Klaas Dijkhoff de mensen die aanwezig waren bij de demonstratie op om twee weken in quarantaine te gaan: 

Is dat een goed idee? "Op papier is het de meest veilige optie, maar ik vind het op dit moment wat ver gaan om 5000 mensen in quarantaine te plaatsen. De kans dat het gisteren misging, is klein. Dus je moet het wel in perspectief plaatsen."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Betogers worstelen met afstand houden: zo gaat het in andere landen

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore