Nederland

Toch open ondanks corona: musea gaan voorlopig virtueel verder

28 maart 2020 15:17 Aangepast: 28 maart 2020 19:23
Groninger Museum. Beeld © Erik en Petra Hesmerg

Op allerlei creatieve manieren proberen musea hun bezoekers alsnog van een dagelijkse dosis kunst te voorzien. Dat doen ze met virtuele tours, thuisopdrachten, online kijkjes in de collectie en live tours op Instagram. Het publiek reageert enthousiast. "Mensen willen niet de hele dag met corona bezig zijn."

Toen op vrijdag 13 maart het bericht kwam dat musea vanwege de corona-uitbraak voorlopig moesten sluiten, was dat het startsignaal voor interne brainstormsessies. Want hoe kun je alsnog je publiek bereiken, nu bezoekers het museumgebouw niet meer binnen kunnen?

Die vraag werd ook gesteld bij het Groninger Museum en het Amsterdamse Stedelijk, die beide voor de dag erna een grote opening gepland hadden staan.

"We zagen dat er vanuit onze bezoekers ook meteen behoefte aan was", vertelt woordvoerder Justin Hahury van Stedelijk. "Mensen hadden de tentoonstelling The Future is Now al in hun agenda staan en keken er naar uit, dus we kregen meteen vraag hoe ze dan alsnog daar iets van konden zien."

Het opnemen van de live tour met museumdirecteur Rein Wolfs. Het opnemen van de live tour met museumdirecteur Rein Wolfs.

Omdat de situatie zo plots veranderde, was er geen tijd voor urenlange vergaderingen en weken voorbereiding. "Het was de schouders eronder en meteen in actie komen", zegt Hahury. Het resultaat is Stay at Home Stedelijk, een speciale sectie op de site van het museum.

Bezoekers kunnen zo korte documentaires terugkijken over vorige tentoonstellingen, maar bijvoorbeeld ook over de restauratie van een groot werk van bekend kunstenaar Keith Haring. Ook zijn er podcasts, workshops voor jongeren en audiotours te vinden.

Het museum in via live tours

Maar wat de volgers van Stedelijk vooral lijkt aan te spreken zijn de live tours door het museum die via Instagram te zien zijn en achteraf terug te kijken op Youtube.

Elke vrijdagmiddag om 14.00 uur worden mensen live meegenomen door het museum. De eerste keer werd dat gedaan door museumdirecteur Rein Wolfs, de tweede sessie was met een curator door de splinternieuwe tentoonstelling die niemand nog had kunnen zien.

Interactie met bezoekers tijdens Live Tour. Interactie met bezoekers tijdens Live Tour.

Rondzingen

De online live tours zijn een succes. Toen directeur Wolfs zijn rondje door het gebouw maakte, keken er liefst 13.500 mensen mee. "Het leuke is dat de kijkers op Instagram ook echt met ons in gesprek gingen en zelfs met verzoekjes kwamen van kunstwerken die ze graag wilden zien", vertelt Hahury.

Een bijkomend voordeel van het enthousiasme op social media is dat het nieuws snel spreidt. "We bereiken meer mensen dan alleen onze bezoekers, omdat het gaat rondzingen. Dat is alleen maar mooi meegenomen."

Stedelijk, dat op Instagram 174.000 volgers heeft, zag ook positieve reacties uit het buitenland komen. Huhary merkt dat er naast al het coronanieuws ook behoefte is aan ontspanning en inspiratie. "En daar kan kunst een goede bijdrage aan leveren."

Groningse aanpak

Ook het Groninger Museum merkt dat mensen 'blij worden' van de online interactie met het museum. Zij hebben gekozen voor een totaal andere aanpak: in plaats van een kijkje in de zalen, worden de mensen nu thuis aan het werk gezet met wekelijks een nieuwe opdracht.

Een winnende inzending voor de opdracht stilleven. Een winnende inzending voor de opdracht stilleven.

Naar aanleiding van de tentoonstelling over 75 jaar bevrijding, was de eerste opdracht om zelf een bevrijdingsrok te ontwerpen. Op stof of papier werd er flink geknutseld en de foto's die mensen instuurden zijn te zien op de site van het museum, onderaan de opdrachtpagina.

De tweede opdracht: maak een stilleven, zoals gastcurator John Veldkamp dat ook deed voor de tentoonstelling Pronkjewails. Opdracht heeft de veelbelovende titel: Wat zullen de buren zeggen?

Iets teruggeven

De betrokkenheid van bezoekers is altijd al belangrijk voor het museum vertelt Karina Smrkovsky, hoofd communicatie: "We willen als museum dat mensen praten over wat ze zien, dat ze gestimuleerd worden. Daarom zijn onze rondleidingen ook interactief en hebben we een atelier in het gebouw, waar mensen zelf aan de slag kunnen gaan."

Nu het gebouw dicht is, wordt die interactie op een andere manier bereikt. Het museum wil meer dan alleen kunst aanbieden en daar niks op terug krijgen. "Het is juist leuk als mensen er iets mee doen en dat ook weer teruggeven aan ons", zegt Smrkovsky.

Het Groninger Museum heeft een grote Rolling Stones tentoonstelling gepland. Het Groninger Museum heeft een grote Rolling Stones tentoonstelling gepland.

The Rolling Stones

Het Groninger Museum kijkt nog wel naar wat er verder mogelijk is. "De thuisopdrachten waren het snelste realiseerbaar. We denken ook na over online rondleidingen en mediatours, maar dat willen we dan wel echt goed doen en dat heeft wat meer voeten in aarde. Maar als we voor langere tijd dicht moeten, gaan we zeker meer online content aanbieden."

Ondertussen gaat het werk aan de geplande tentoonstellingen gewoon door. In oktober staat een grote tentoonsteling over The Rolling Stones op het programma. "We gaan er vanuit dat dat gewoon door gaat", zegt Smrkovsky. "Wel moeten we met de marketing- en communicatiecampagnes wat gaan schuiven."

Onzekerheid

Naast al het andere regelwerk dat nu gedaan moet worden. "We hebben nu de tentoonstelling Mondo Mendini met veel bruikleen van andere musea. Stukken die uit Italië en andere landen komen." De tentoonstelling zou eigenlijk tot 5 mei duren, maar kan nu niet gezien worden. Is het verlengen van tentoonstellingen überhaupt mogelijk? Vraag bij zoiets is dan ook: 'Hoe regelen we dat met al die geleende werken die weer terug moeten straks?'

'Behoefte iets te laten zien'

Er is nog heel veel onzeker. Wat het Nederlands beleid na 6 april gaat worden, maar ook wat er in het buitenland gebeurt, want daar wordt veel mee samengewerkt. Daarom is het belangrijk om nu in ieder geval online goed zichtbaar te zijn.

"Het is zo gek, je bent ineens stil, terwijl je anders veel bezoek hebt en iets voor mensen kan betekenen", zegt Smrkovsky.

Er gaan ook ideeën rond om met lokale culturele partners als Noord Nederlands Theater en het Noord Nederlands Orkest samen te gaan werken. "Wat kunnen we bieden? Wat kunnen we daarin samen doen? Iedereen wordt geprikkeld om daar nu creatief over na te denken. We hebben allemaal de behoefte om toch iets te laten zien."

Virtuele tour door de Vaticaane musea. Virtuele tour door de Vaticaane musea.

Wat is er nog meer te zien online?

Naast Stedelijk en Groninger Museum hebben ook vele andere culturele instellingen kunst online gezet. Veel is te vinden via Google Arts & Culture.

Hieronder een greep uit het aanbod:

  • Bewonder De Nachtwacht, Het Melkmeisje en vele andere meesterwerken via Rijksmuseum Thuis.
  • In Bekijk het Mauritshuis met je oren laten artiesten Spinvis, Merol en Harrie Jekkers zich inspireren door een werk uit de collectie.
  • Bekijk iedere maandag een dansvoorstelling via een livestream op de Facebookpagina van Scapino Ballet. Ook later nog terug te kijken.
  • Naturalis heeft haar topstukken online gezet.
  • Via Thuismuseum.nl kun je 'Kijken, kijken, niet lopen' in musea als Joods Historisch Museum en Hermitage Amsterdam.

Ook kun je met één druk op de knop ook vanuit het buitenland veel moois zien:

  • Geen ellenlange rijen, maar de Sixtijnse Kapel helemaal voor jezelf: de Vaticaanse musea bieden virtuele tours aan.
  • Het platform BroadwayHD geeft - tegen betaling - toegang tot meer dan 300 Broadway voorstellingen, waaronder klassiekers als Wicked, Romeo and Juliet en Les Miserables.
  • Neem een kijkje in het New Yorkse Guggenheim Museum.
  • Wandel met een virtuele tour door het Louvre.

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore