Les aan de keukentafel

Docenten bezorgd: 'Leerlingen door crisis leiden belangrijker dan lesstof'

27 maart 2020 12:43 Aangepast: 27 maart 2020 12:52
"Sommige ouders vinden het moeilijk pedagogische gesprekken met hun kinderen te voeren", zegt Annette Burgers. Beeld © Eigen foto

Binnen een week ging het hele onderwijs op de schop. Lesgeven gaat ineens digitaal, leraren vloggen, er zijn Skype-spreekuren voor ouders. Nu de technische kant op orde is, maken docenten zich vooral druk om hun leerlingen: hoe gaat het eigenlijk met ze?

Docent Annette Burgers geeft les op het Edith Stein College, een middelbare school in Den Haag. Ze ziet dat docenten grofweg in twee categorieën kunnen worden opgedeeld: collega's die zich volledig richten op toetsen, de te behalen cijfers en overgangsrapporten, en een groep die zich niet zo druk maakt om de lesstof, maar om hoe het met de leerlingen gaat. "Daar zijn we bij ons op school heel alert op."

"Zondagavond kregen we te horen dat de kinderen de volgende dag niet naar school mochten komen. Sommige docenten schoten direct in de oplossingsgerichte modus. Ik vroeg me vooral af: hoe zou dit voor de leerlingen zijn?"

Pedagogische gesprekken

Op het Edith Stein College lopen zo'n duizend leerlingen rond met meer dan zestig nationaliteiten. Burgers geeft het vak persoonsvorming, waar leerlingen leren wie ze zijn en hoe hun keuze in verhouding staat tot de maatschappij.

"Grote gezinnen met zes broers en zussen zijn niet ongebruikelijk. Sommige ouders vinden het moeilijk pedagogische gesprekken met hun kinderen te voeren. De lesstof is zeker belangrijk, maar nog belangrijker is het om de leerlingen nu goed door deze crisis heen te leiden."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

'Wat er ook gebeurt, mijn lessen gaan door', zegt juf Ilanit

Dat ook de leerlingen onzeker zijn, merkte Burgers tijdens een live videogesprek. "De voornaamste vragen waren hoe het met de examens moest gaan, of de mondelinge overhoringen. Het Nederlandse schoolsysteem is vooral gericht op cijfers. Dat merk je bij sommige docenten, maar ook zeker bij de leerlingen zelf."

Stress bij leerlingen

"Als volwassenen kunnen we bijna niet voorstellen hoe heftig die stress bij de leerlingen is. Vorige week was er bijvoorbeeld een meisje dat zich zenuwachtig maakte om haar examen omdat haar ouders in het buitenland zaten, geen Nederland paspoort hadden en niet terug konden. Ik vind het ook onze taak om haar te helpen. Om te vragen of ze iemand heeft om naartoe te gaan en om haar in contact te brengen met Buitenlandse Zaken."

In juni of september hoopt Burgers haar leerlingen weer te zien. "Dan pakken we de boel weer op. Als eerste wil ik weten hoe het nu echt met iedereen gaat."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Alle centrale eindexamens geschrapt vanwege coronavirus

Het leren op afstand zorgt ook voor digitale versnelling in het onderwijs én bij leraren. Drie weken geleden kon Anneke Mevius prima overweg met Word en het programma voor het digibord. Maar daar redt ze het nu niet meer mee.

'Ze kunnen alleen swipen'

Binnen een week heeft ze zichzelf aangeleerd hoe ze filmpjes moet maken en hoe ze die kan uploaden op YouTube. "Voor de coronatijd moest je echt niet bij me aankomen met een camera. Die angst heb ik overboord gegooid".

Het lesgeven dat tot voor kort als de norm gold, bestaat niet meer. Maar die omslag is best pittig. "Ik ben lerares van groep 4. Mijn leerlingen zijn gemiddeld 7 jaar. Die hebben geen mobiele telefoon, eigen inlog of laptop. Sommigen kunnen alleen swipen op een iPad, die hebben geen idee hoe een toetsenbord werkt."

Leerkracht Anneke kan tegenwoordig vloggen. Leerkracht Anneke kan tegenwoordig vloggen.

Daarnaast vindt Mevius het soms lastig goed contact te houden met haar leerlingen. "Ik gaf alle kinderen een hand als ze de klas binnenkwamen. Zo kon ik hun houding zien en wist ik een beetje wat ze bezighield. Sinds een week hebben we Padlet, een interactief prikbord waar kinderen foto's en filmpjes kunnen plaatsen en daarop kunnen reageren. Het is hartstikke leuk, maar niet hetzelfde."

Daarom belt ze nu haar leerlingen. "Zo hoor ik aan de stem van de ouders en de kinderen hoe het met ze gaat. Sommigen komen zo min mogelijk buiten, zien vriendjes en vriendinnetjes niet meer en vinden het spannend wat er nu allemaal gebeurt."

Ritme thuis is anders

"Die hele veilige basis van huis en school valt weg. Het ritme is anders. Kinderen voelen haarfijn aan als er spanning of stress is thuis. Daarom wil ik ervoor waken om iedereen te overbelasten. We hebben een planning meegegeven om een soort dagritme te geven, maar ik verwacht niet dat iedereen op hetzelfde niveau is als de scholen weer beginnen."

"Het verschil in niveau zal nog groter zijn dan voor de coronatijd. Maar dat lossen we wel weer op."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Scholen gaan inventief om met online onderwijs

'Totaal geen structuur in de omgangsvormen'

Lisette Bastiaansen doet promotieonderzoek naar pedagogische dimensies van onderwijs. Samen met onderwijsadviseur Ton Bruining vroeg ze twintig leraren uit alle sectoren van het onderwijs naar hoe ze dat doen: betrokken zijn terwijl ze hun leerlingen niet fysiek zien. "Technisch zijn de eerste hobbels genomen, dat loopt meestal wel goed nu. Veel docenten zijn creatief en doen er alles aan om op de hoogte te zijn wat er met hun leerlingen gebeurt."

Maar daar schuilt ook een gevaar in. Leerlingen benaderen hun docenten via Facebook Messenger, WhatsApp, Instagram. "Er zit totaal geen structuur in de omgangsvormen. Leraren zitten 's avonds laat nog te appen. Daarnaast zijn niet alle leerlingen goed te bereiken. Ze reageren niet op mailtjes of een telefoontje."

Dit herkent ook de PO-raad. Woordvoerder Ad van Veen: "We merken dat met name kwetsbare kinderen en kinderen in de achterstandswijken moeilijker te bereiken zijn. Leren op afstand is voor hen moeilijker te organiseren. Een advies hebben we door alle drukte nog niet. Zomaar aanbellen is in deze tijd toch lastig. We hopen dat het leraren toch lukt zo snel mogelijk met ze in contact te komen."

Scholen opeens gesloten: 'Bizar, maar ook een kans'

De maatregel om de scholen te sluiten vanwege het coronavirus, kwam toch nog plotseling. Leerkrachten moesten zich opeens het hoofd buigen over de vraag: hoe pak ik dat aan?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore