Herdenking afgelast

Eén jaar na de tramaanslag in Utrecht: 'Ik mis mijn opa nog steeds'

18 maart 2020 07:43 Aangepast: 26 maart 2020 12:01
"Muziek helpt me als ik me verdrietig voel. Ik speel klassiek, Chopin is mijn grootste inspiratie." © Marc Wielaert

Het is een jaar geleden dat Gökmen T. een tram in Utrecht binnenstapte en om zich heen begon te schieten. Vier mensen kwamen om, onder wie de opa van Tim (17). Maar een gezamenlijke herdenking voor nabestaanden en slachtoffers zit er vanwege het coronavirus niet in. 'Daar baal ik van.'

"Ik ben er nog steeds niet aan gewend dat mijn opa er niet meer is", zegt Tim Hoveling. Even is hij stil. Dan zegt hij: "We hadden een sterke band. Als ik belde en zei dat mijn fietsband lek was, stapte hij al in zijn auto en kwam hij mijn band plakken."

'Hij kwam daar nooit'

Precies een jaar geleden, op 18 maart 2019, zit Tim net als nu thuis op de bank. Hij kijkt naar de tv, waar beelden zijn van een tramaanslag in Utrecht. Zijn telefoon gaat. Het is zijn vader, ziet hij op het scherm. Nietsvermoedend neemt hij op. "Mijn vader zei dat mijn opa was neergeschoten."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zoon slachtoffer aanslag Utrecht doet zijn verhaal: 'Waarom juist hij?'

Tim reageert verbaasd. Wat deed zijn opa op het 24 Oktoberplein? Hij woont dan wel in Utrecht, in die buurt komt hij nooit. "Hij wilde blijkbaar een Rabobankrekening stopzetten en dat kon niet telefonisch. Daarom was hij onderweg naar een filiaal bij dat plein om de hoek."

Na elf dagen overleden

Later zou duidelijk worden dat Willem van Hoveling een kogel in zijn schouder en buik had gekregen terwijl hij in zijn auto langs het 24 Oktoberplein reed, waar toevallig net de aanslag plaatsvond. Hij vocht in het ziekenhuis voor zijn leven. Elf dagen na de aanslag overleed hij alsnog aan zijn verwondingen, 74 jaar oud.

"Met mijn oom en opa in Bobbejaanland. We deden altijd veel leuke dingen samen." "Met mijn oom en opa in Bobbejaanland. We deden altijd veel leuke dingen samen."

"Na een jaar vind ik het nog steeds raar om te zeggen dat hij dood is." Tim vond het lange tijd lastig zijn draai weer te vinden, maar niet op school. "Opa zei altijd dat ik me, wat er ook gebeurde, op mijn school en mijn toekomst moest richten." Dat deed hij. Tim zit in zijn examenjaar 5 havo en gaat volgend jaar naar 5 vwo.

Bij oma eten

Het gaat goed met hem, al baalt hij ervan dat de gezamenlijke herdenking vandaag niet doorgaat. "Ik was er graag naartoe gegaan."

Vanmiddag gaat Tim samen met zijn vader naar zijn oma, ondanks het coronavirus. "Mijn oma komt niet meer buiten nu. Wij hebben geen symptomen en gaan toch even bij haar eten en kletsen over opa. We willen er met z'n drieën bij stilstaan, corona of niet." 

Herdenking afgelast

De openbare herdenking van de tramaanslag gaat vanwege het coronavirus niet door. Burgemeester van Utrecht Jan van Zanen: "De aanslag heeft een enorme impact gehad op de slachtoffers, direct betrokkenen maar ook op alle mensen in de stad. Ondanks de situatie waar we nu met elkaar in zitten door de maatregelen rond het coronavirus, is het van belang om nu te herdenken. Omdat we de slachtoffers niet zijn vergeten en niet willen vergeten, maar ook om te laten zien dat we meeleven met de nabestaanden en het incident zelf een plek moeten geven met elkaar."

"We hebben de Domtoren gevraagd om 10.43 de klokken viermaal te luiden, één slag voor elk slachtoffer. Op dat moment ben ik stil om te herdenken. Ik hoop dat vele Utrechters, waar ze ook zijn, hiervoor ook een minuut stilte in acht nemen."

Troost en houvast

Volgens rouwdeskundige Tineke Rodenburg willen mensen juist bij elkaar komen in situaties waar ze het gevoel hebben dat ze de controle kwijtraken. "Of het nu een aanslag is of een pandemie, er hangt je 'iets' boven het hoofd en je weet niet precies wat de impact daarvan is. Dan is het fijn om troost en houvast te zoeken bij anderen."

Het is lastig als dat dan niet kan. Want samenkomen is volgens Rodenburg een belangrijk ritueel. "Het is een stap in het rouwproces. Daarnaast wil je als nabestaande of slachtoffer ook niet dat zoiets groots als een aanslag wordt vergeten. Juist bij zulke ingrijpende gebeurtenissen wil je daar samen bij stilstaan."

Collectief herdenken

Collectief herdenken, zoals vandaag, heeft meerdere functies. "Het biedt slachtoffers en nabestaanden troost dat andere mensen met hun mee rouwen en ook bij de gebeurtenis stilstaan."

Toch kan het gevoel van saamhorigheid volgens Rodenburg snel vervliegen. "Mensen zijn vooral met zichzelf bezig. In deze tijd van dreiging en verlies zou het mooi zijn om ook naar anderen te kijken die hulp nodig hebben. Vandaag gaat het om de mensen die betrokken zijn bij de tramaanslag in Utrecht. Maar als je weer thuis bent, denk dan ook eens aan de buurvrouw drie huizen verderop, die net haar man is verloren. Zij kan wellicht ook jouw steun gebruiken."

Weer verplicht binnen blijven

Ook lerares Sanne Windey denkt vandaag terug aan de aanslag. Helemaal nu ze, net als vorig jaar, weer verplicht binnen zit. Sanne werkte 18 maart 2019 op een middelbare school vlak bij het 24 Oktoberplein in Utrecht. "We gaven les in domeinen en ik zat met 60 leerlingen in één klaslokaal. Veel leerlingen werkten op laptops. Eén voor één kwamen de nieuwsberichten binnen: er was een aanslag, hier om de hoek."

Leerlingen kregen ook appjes van ouders die zich ongerust maakten. Binnen no-time ging de school op slot. "Gökmen T. liep nog ergens rond. De dreiging was groot en we moesten allemaal binnen blijven."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Gökmen T. zet zwijgend punt achter heftige strafzaak tramaanslag Utrecht

'Zorg goed voor elkaar'

De situatie is een jaar later heel anders en toch voelt het volgens Sanne ook weer een beetje hetzelfde. "Het is gek om dezelfde onmacht en onwetendheid weer te ervaren."

Vorig jaar hoefde ze maar één dag binnen te blijven. "Nu weet niemand hoe lang het duurt. Daarom ben ik schema's voor de leerlingen aan het maken en mail ik met ze als ze vragen hebben over bijvoorbeeld het examen. Net als vorig jaar wil ik meegeven: zorg goed voor elkaar. Dat is echt belangrijk in tijden van crisis."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nabestaanden woedend op Gökmen T.: 'Ik stamp op je graf'

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore