'Het schuurt vaker'

Gepiep en gekraak in Rutte III: 'Gevaarlijke cocktail'

06 maart 2020 16:43 Aangepast: 06 maart 2020 18:03
Rutte en Dijkhoff tijdens een congres van de VVD Beeld © ANP

Haalt het kabinet Rutte III de eindstreep? De samenwerking tussen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie piept en kraakt de afgelopen maanden. Hooggeplaatste bronnen klagen tegen RTL Nieuws. Voor het eerst spreken bewindspersonen, die anoniem willen blijven, de vrees uit dat het kabinet de eindstreep niet zal halen.

"Het geschuur in de coalitie neemt toe", zegt een bewindspersoon. "Er wordt gelekt uit de ministerraad en dat verpest de sfeer in het kabinet", zegt een ander.

"Of het meer schuurt dan in het verleden weet ik niet, maar het komt nu naar buiten en dat is altijd een slecht teken", zegt een ingewijde.

Niet meer binnenskamers

Sinds het aantreden van Rutte III, oktober 2017, was er wel eens spanning tussen de vier coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Logisch als vier partijen van een zo verschillend pluimage moeten samenwerken.

Meestal lukt het de partijen om de onvrede binnenskamers te houden, maar daar is de afgelopen weken een einde aan gekomen.

Traag

Voor het eerst leveren de hoofdrolspelers, weliswaar op basis van anonimiteit, kritiek op elkaar. Zo zegt een bewindspersoon over collega Carola Schouten van Landbouw dat ze wel erg traag was met het nemen van besluiten over de bestrijding van stikstof en dat dat tot irritatie in de ministerraad leidde. 

Een ander voegt daaraan toe: "Als je maar eindeloos blijft praten duurt het heel lang. Zij durft niet te doen wat nodig is, een stap zetten, boeren uitkopen. Ze durft geen knopen door te haken, dat is patroon bij haar."  

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Kift in het kabinet

Daarna zorgde het afblazen van de marinierskazerne naar Vlissingen voor kift in het kabinet. Er wordt smalend gesproken over de mislukte poging van staatssecretaris Barbara Visser (Defensie, VVD) om de ministerraad te overtuigen van het afblazen van de verhuizing van de marinierskazerne naar Vlissingen.

Net als kritiek op de onzichtbaarheid van minister Ank Bijleveld (Defensie, CDA) in deze rel. Zij zou haar staatssecretaris hebben laten zwemmen. 

'VVD verpest sfeer met gespin' 

VVD, CDA, D66 waren ook zeer geïrriteerd over de ChristenUnie die dreigde tegen het CETA-verdrag, het handelsverdrag met Canada te stemmen. Een coalitieoverleg over de kwestie verliep niet vlekkeloos. Naar verluidt heeft premier Rutte zeer duidelijk gemaakt dat een tegenstem van de ChristenUnie onacceptabel zou zijn. Uiteindelijk ging de ChristenUnie toch akkoord met het verdrag. 

Al deze incidenten leiden bij een bewindspersoon tot de volgende verzuchting: "De VVD is de sfeer in het kabinet aan het verpesten met hun gespin richting journalisten. En Klaas Dijkhoff en Mark Rutte doen daar niks aan. Dus dat gaat niet zo lekker. Het kabinet zou erover kunnen struikelen. Ook omdat volkomen onduidelijk is wat de VVD denkt te bereiken, wat de partij hiermee denkt te winnen. Dat maakt het onbeheersbaar."

Staatssecretaris Barbara Visser met een Apache gevechtshelikopter van de Nederlandse luchtmacht. Staatssecretaris Barbara Visser met een Apache gevechtshelikopter van de Nederlandse luchtmacht.

Oliedom

Niet alleen in het kabinet schuurt het. Ook tussen de coalitiefracties in de Tweede Kamer knarst en piept het regelmatig. Zo wordt er openlijk geklaagd over de volkshuisvestingsspecialisten. Die verschillen zo van mening dat het niet lukt overeenstemming te bereiken over belangrijke zaken als het bereikbaar maken van koopwoningen voor starters op de woningmarkt. 

Ook het D66-Kamerlid Jan Paternotte zorgt voor irritatie. In de coalitie zorgt de kritiek van Paternotte op het uitblijven afspraken over Air France-KLM voor woede.

Volgens een bron was daar ook in het bewindspersonenoverleg van D66 zelf gemor over. Paternotte 'heeft echt geen idee wat er speelt', aldus een ingewijde. "Zijn kritiek is oliedom", zegt een ander.

D66-Kamerlid Jan Paternotte D66-Kamerlid Jan Paternotte

Gevaarlijke cocktail

De toenemende spanning komt aan de vooravond van de kabinetsbesprekingen over de nieuwe begroting voor volgend jaar. "Dat kan nog spektakel worden", zegt een bewindspersoon. Een andere betrokkene wijst erop dat het 'een spannende tijd wordt'.

"Er moet heel veel en alles kost geld. Dat is een gevaarlijke cocktail. Maar er zijn ook kansen. Als het wel lukt een pakket te maken kan je als kabinet ook weer vooruit en haal je de verkiezingen van maart volgend jaar."

Premier Rutte: 'Sfeer is goed, maar er zijn spanningen'

Dit zegt premier Rutte zelf over de sfeer tijdens zijn wekelijkse persconferentie: "De sfeer is goed. Zijn er spanningen? Ja, er zijn spanningen. Het zijn vier heel verschillende partijen, we zitten een jaar voor de verkiezingen en er liggen nog lastige vraagstukken. Maar wat ik merk is dat we steeds in staat zijn om die lastige vraagstukken, en dat gaat soms gepaard met wat rimpelingen, toch steeds weer op weten te lossen."

Rutte vervolgt: "En tegelijkertijd hebben we de ambitie om op een aantal grote dossiers- zoals migratie en wonen- met dit kabinet nog grote stappen te zetten."

"Ja, u zult de komende maanden nog weleens horen dat er gedoe is. Dat is er altijd. Maar de sfeer is onderling goed. Ook vandaag weer. We praten altijd dingen uit. Ik ben daar niet zo somber over."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

PvdA, SP en GroenLinks gaan samen strijden tegen belastingplannen kabinet

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore