Minister in verlegenheid

Onderzoek naar doofpot rond Julio Poch pas net écht van start

05 maart 2020 11:59 Aangepast: 05 maart 2020 12:54
Julio Poch Beeld © RTL Nieuws

Het onderzoek dat minister Grapperhaus beloofde naar misstanden en een doofpot rond de omstreden uitlevering van oud-Transavia-piloot Julio Poch naar Argentinië, blijkt pas in december écht begonnen. Dit blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws en Bureau Buitenland. Kamerleden en Pochs advocaat vinden dat onbegrijpelijk omdat ze nu de waarheid boven tafel willen.

Poch zat acht jaar in een Argentijnse cel op verdenking van betrokkenheid bij dodenvluchten van het militair regime in de jaren zeventig. Hij werd eind 2017 vrijgesproken en wil nu genoegdoening van de staat, onder meer vanwege de verkapte uitlevering via Spanje, zonder een begin van bewijs.

Eén dag per week

Grapperhaus beloofde ruim een jaar geleden een 'maximale inspanning' om te komen tot waarheidsvinding, in het belang van Poch en de samenleving, omdat de overheid onzorgvuldig zou hebben gehandeld en stukken uit dossiers verdwenen waren. 

Vanaf maart vorig jaar heeft een onderzoeker, oud-advocaat-generaal Ad Machielse, slechts één dag per week alleen een 'oriënterende verkenning van het dossier' uitgevoerd. De minister van Justitie en Veiligheid heeft pas half december een officiële onderzoekscommissie ingesteld. Dat is tien maanden na de benoeming van Machielse tot onderzoeker van het Poch-dossier. Grapperhaus deed dit in stilte en zonder de Tweede Kamer erover in te lichten.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Julio Poch vraagt om excuus van de staat: 'Een sorry uit het hart'

'Regel het met Poch'

D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma reageert getergd. Hij vraagt al jaren om opheldering. Sjoerdsma zegt dat het onderzoek was bedoeld om de waarheid boven tafel te krijgen en 'niet om tijd te kopen in een lastig dossier', waarbij de minister steeds antwoorden weigerde omdat een onderzoek liep. "Het wordt hoog tijd dat de minister deze zaak regelt met Poch en de Kamer volledig informeert over wat er is gebeurd."

De advocaat van Poch, Geert-Jan Knoops reageert verbaasd: "De gang van zaken duidt erop dat deze zaak politiek zeer explosief is en dat Machielse dit niet alleen wilde doen. Ik ben zeer benieuwd of de commissie alles boven tafel gaat krijgen."

Cruciale stukken weg

De opschaling van het onderzoek is volgens Justitie een wens van Machielse zelf. Die heeft in september 'aangegeven hoe hij het onderzoek wilde uitvoeren', zegt een woordvoerder.

Onduidelijk is wat Machielse tot dusver in zijn oriënterende onderzoek boven tafel heeft gekregen om de waarheid over de rol van de Nederlandse Staat in de zaak-Poch te achterhalen.

In oktober werd bekend dat een belangrijk politieverslag over de affaire is vernietigd. Minister Grapperhaus heeft beloofd dat hij laat proberen dit stuk digitaal te achterhalen. Ook een cruciaal 'journaal' van een politie-liaison die betrokken was bij een eerste dienstreis is nog steeds niet boven tafel.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nederland zette Argentinië op spoor van aanhouding piloot Poch

Kwestie-Zorreguita

Onderzoeksprogramma Argos onthulde in 2018 dat toenmalig minister van Justitie Ernst Hirsch Ballin persoonlijk opdracht gaf het strafrechtelijk onderzoek naar Poch voort te zetten, hoewel de politie er weinig in zag. Uit de stukken moet ook blijken of en hoe de kwestie-Zorreguita (de vader van koningin Maxima, die betrokken was bij het Argentijnse regime) een rol speelden bij de uitlevering van Poch.

Er zijn aanwijzingen dat Machielse bij de politie nog geen enkel (ontbrekend) document over de zaak-Poch heeft opgevraagd. Politie en Openbaar Ministerie (OM) willen niet zeggen of de commissie al bij de politie heeft aangeklopt. De secretaris van de commissie zegt alleen dat Machielse vorig jaar 'een oriënterende verkenning van het dossier' heeft uitgevoerd.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Onverkwikkelijke nieuwe feiten in de zaak-Julio Poch

Grapperhaus in verlegenheid

Grapperhaus wordt politiek in verlegenheid gebracht door de affaire. Vorige maand bleek dat het Nederlandse OM Argentinië zélf op het spoor zette van een uitlevering van Poch via Spanje, omdat Nederland z’n eigen onderdaan niet mocht uitleveren. Dit staat haaks op wat de staat altijd heeft beweerd, namelijk dat het initiatief uit Buenos Aires kwam en Nederland wel moest meewerken. Na die onthulling zei Grapperhaus dat hij ná afronding van het onderzoek snel om tafel gaat met Julio Poch, mede vanwege zijn hoge leeftijd.

Naast voorzitter Machielse bestaat de commissie inmiddels uit prof. mr. Egbert Myjer, oud-rechter bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. Zij worden bijgestaan door een secretaris en een forensisch deskundige gespecialiseerd in onderzoek naar informatiediefstal, belangenverstrengeling en corruptie bij overheidsinstellingen.

Ambtenaren moeten meewerken

De ministeries van Justitie en Veiligheid en Buitenlandse Zaken, het OM en de politie moeten de commissie toegang geven 'tot alle informatie die de commissie nodig acht'. Ambtenaren van deze ministeries 'zijn verplicht om de commissie de verlangde medewerking te verlenen'. Opvallend is dat het ministerie van Algemene Zaken – dat de contacten met het Koninklijk Huis doet – in dit rijtje ontbreekt.

Eind deze maand moet Grapperhaus zich in de Tweede Kamer in een debat verantwoorden. Dat is nog voor een nieuwe ronde getuigenverhoren met hoofdspelers van politie en OM, die de verdediging van Poch heeft afgedwongen. Met deze procedure willen zijn advocaten een schadeclaim tegen de staat onderbouwen.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Politie en justitie twijfelden over uitlevering ex-piloot Julio Poch

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore