Etiquette

Do's en don'ts voor staatsbezoek aan Indonesië: 'Geen aai over de bol'

09 maart 2020 11:13 Aangepast: 10 maart 2020 11:17
Koning Willem-Alexander en koningin Máxima bij aankomst in Indonesië. Beeld © ANP

Koning Willem-Alexander en koningin Máxima beginnen morgen aan hun staatsbezoek in Indonesië. Een compleet andere wereld met andere omgangsvormen. En dan gaat ook nog het coronavirus rond. Etiquettedeskundige Jan Jaap van Weering legt uit hoe het 'heurt' in Indonesië.

Hij weet als geen ander hoe belangrijk het is om op de hoogte te zijn van wat de etiquette is. Zeker in een land als Indonesië waar het soms nauw luistert. Van Weering heeft er zelf gewoond. "Je wil niet met 1-0 achterstaan omdat je een fout maakt." 

Moslimpopulatie

Indonesië telt de grootste moslimpopulatie van de wereld: meer dan 80 procent van de inwoners is moslim. Daarmee is het land nauwelijks te vergelijken met India waar de koning en koningin vorig jaar op staatsbezoek waren. In India wonen juist veel hindoes. Er zijn verschillen, maar ook de nodige overeenkomsten. "Het is verstandig om ook in Indonesië de kat uit de boom te kijken en te zien wat de ander doet."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Excuses aan Indonesië: ze komen er ook dit staatsbezoek waarschijnlijk niet

Bij de ontmoeting bijvoorbeeld. Probeer niet zo assertief te zijn als in Nederland en meteen je hand uit te steken, legt Van Weering uit. "Dat initiatief zou van de ander moeten komen. Kijk wat de gastheer of gastvrouw doet. Een hand kan zeker, maar is niet bij iedereen zo vanzelfsprekend in een moslimland. Je kan ook je hand op je hart leggen en een lichte buiging maken uit respect of de 'waai'-begroeting door de twee handpalmen tegen elkaar te plaatsen en deze voor je neus houden." Gezien het coronavirus is dat volgens Van Weering ook een goede optie.

Onderaan de vliegtuigtrap gaf Willem-Alexander een Sundanese-groet in plaats van een hand:

De onreine linkerhand

En als je dan toch een hand wil geven, let dan goed op dat je dit niet met je linkerhand doet. Net als in India wordt dit ook in Indonesië als onreine hand gezien. Je veegt er immers je billen mee af op de wc. Eten met je linkerhand wordt daarom ook niet aangeraden. "Dat wordt niet in dank afgenomen."

Punten kan het koningspaar absoluut scoren met hun kleding. Mark Rutte had dat vorig jaar al door: hij verscheen in een traditioneel batik bloesje naast president Joko Widodo. Voor Nederlandse begrippen lijkt het informeel, maar dat is het niet. "Zo'n bloesje is in Indonesië een volwaardige vervanger voor een net pak, het wordt enorm gewaardeerd. Let wel op dat er geen goud of zilver in zit, dat is voor een feest. Ook korte mouwen zijn niet de bedoeling." 

Premier Mark Rutte in een batik bloesje, naast de Indonesische president Joko Widodo. Premier Mark Rutte in een batik bloesje, naast de Indonesische president Joko Widodo.

Máxima zou in dat geval in kebaya kunnen gaan, een traditionele bloes-rok combinatie met een kleurrijk motief. Van Weering: "Dat zou haar werkelijk prachtig staan. Daar ben ik van overtuigd." 

Geduld en geduld

De grootste uitdaging tijdens het bezoek is misschien wel het opbrengen van geduld. Dat kan best ingewikkeld zijn. "Een Indonesiër zegt nooit nee, want dat betekent gezichtsverlies. Daarmee kan een 'ja' in het echt wel een 'nee' betekenen. Dan moet je geduld hebben om erachter te komen hoe het echt zit." 

Eerste staatsbezoek sinds 1995

De laatste keer dat het Koninklijk Huis een staatsbezoek aan Indonesië bracht, was in 1995. Koningin Beatrix ging samen met prins Claus en kroonprins Willem-Alexander op bezoek bij president Soeharto. Er werden tien dagen voor uitgetrokken.

Het staatsbezoek van Willem-Alexander en Máxima duurt met vier dagen een stuk korter. Er is aandacht oor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de Indonesische onafhankelijkheidsoorlog. 

Maar het koningspaar zal ook projecten bezoeken voor natuurbehoud en met het bedrijfsleven spreken. 

Geduld wordt ook gevraagd tijdens het diner. Waar Nederlanders stilte vaak willen vullen met een nietszeggende opmerking of clichés, wordt dat in Indonesië als onbeleefd gezien. Tijdens het eten praat je niet veel, is het devies. "Anders respecteer je het eten niet."

En als je praat, praat dan niet tegen de tweede of derde man. Dat kan dan weer als minachting worden opgevat voor de leider.

Uit den boze

Ook adviseert hij het koningspaar niet met de handen in de zij te staan. Dat wordt geassocieerd met het kolonialisme. Wijzen is onbeleefd. En een kind een aai over de bol geven is ook uit den boze, omdat je dan de ziel roert.

Als je de omgangsvormen goed in acht neemt, zie je volgens Van Weering een prachtig land. "En als je een paar belangrijke woorden Indonesisch spreekt, word je nog warmer welkom geheten." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zó ziet het programma van het staatsbezoek aan Indonesië eruit

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore