Helft verdwijnt

Klimaatverandering bedreigt zandstranden als een sluipmoordenaar

03 maart 2020 16:42 Aangepast: 04 maart 2020 07:52
Strand van Vlieland (archiefbeeld). Beeld © ANP

Lange strandwandelingen bij zonsondergang of afkoelen tijdens een hittegolf: jaarlijks trekken miljoenen mensen naar het strand. Maar wereldwijd kunnen de helft van de zandstranden binnen een eeuw verdwijnen.

Dit blijkt uit een onderzoek van het Joint Research Centre (JRC) van de Europese Commissie die gisteren is gepubliceerd. "Wij zijn geschrokken van de impact op kusten wereldwijd", zegt Arjen Luijendijk, één van de onderzoekers en werkzaam bij kennisinstituut Deltares.

Compleet verdwijnen

Zandstranden zullen namelijk tientallen tot honderden meters landinwaarts trekken of zelfs compleet verdwijnen als gevolg van de stijgende zeespiegel. Ruim 130.000 kilometer aan zandstrand dreigt te verdwijnen.

Naast dat de natuur een klap krijgt, moet ook de economie het ontgelden. Soms worden stranden enkel aangelegd voor het toerisme, zoals het bekende strand in Barcelona. Luijendijk: "Als deze kusten verdwijnen is dat een enorme economische klap."

Dit kunstmatige strand in het hart van Barcelona, Spanje, trekt jaarlijks miljoenen bezoekers, maar sterke stormen en stijgende zeeën hebben het strand aanzienlijk verkleind. Dit kunstmatige strand in het hart van Barcelona, Spanje, trekt jaarlijks miljoenen bezoekers, maar sterke stormen en stijgende zeeën hebben het strand aanzienlijk verkleind.

"Kusterosie is een sluipmoordenaar", legt Luijendijk uit. "Het is een langzame trend waarbij op lange termijn pas grote gevolgen zichtbaar zijn."  

Onderschatten

De kustexpert geeft aan dat sommige landen de gevolgen van de stijgende zeespiegel onderschatten. "Maar de bewustwording gaat in kleine stappen. Het hele land is in rep en roer als delen van een strand worden weggeslagen door een storm en dat is goed."

Als er niet ingegrepen wordt verdwijnen zandstranden in het oosten van Noord-Amerika, het Amazone-gebied, Zuid- en West-Azië, en het zuidwesten van Europa. In de Verenigde Staten is zelfs al een complete kustplaats opgeslokt door de zee. 

'Hier stond ons huis'

Vorige zomer ging correspondent Erik Mouthaan langs bij David in de Amerikaanse kustplaats North Cove. Davids huis is samen met tientallen andere huizen weggespoeld.

In totaal bestaat eenderde van alle kustlijnen ter wereld uit zandstranden. Deze stranden zijn belangrijk als een natuurlijke buffer voor stormen en hoog water, maar daarnaast zijn ze ook belangrijk voor de economie, recreatie en toerisme.

Zeespiegel

Hoeveel stranden daadwerkelijk zullen verdwijnen, hangt volgens het onderzoek grotendeels af van twee dingen.

Allereerst van de inzet van landen om kusterosie tegen te gaan, door bijvoorbeeld zand op te spuiten zoals we in Nederland doen. En het hangt af van de toekomstige uitstoot van broeikasgassen.

Santa Monica Beach bij Los Angeles is in de loop der jaren veel veranderd door mensen. De toekomst van het strand is onzeker door de stijgende zeespiegel. Santa Monica Beach bij Los Angeles is in de loop der jaren veel veranderd door mensen. De toekomst van het strand is onzeker door de stijgende zeespiegel.

De zeespiegel zal namelijk 80 centimeter stijgen als mensen op dit tempo broeikasgassen blijven uitstoten, schrijft het Intergovernmental Panel on Climate Change. In dat geval komt ruim 130.000 kilometer aan stranden onder water te staan.

Natuurgebieden

Een terugtrekkende kustlijn heeft niet alleen gevolgen voor mensen die aan de kust wonen, ook voor natuurgebieden. In Nederland is dit bijvoorbeeld zichtbaar bij delen van de waddeneilanden die niet onderhouden worden.

Het strand bij Petten wordt hier opgespoten met zand dat wordt aangevoerd met schepen op de Noordzee. Het strand bij Petten wordt hier opgespoten met zand dat wordt aangevoerd met schepen op de Noordzee.

Erosie

"Er wonen nauwelijks mensen in zulke gebieden. Erosie zorgt voor slijtage waardoor zo'n natuurgebied verdwijnt", legt Luijendijk uit. 

Waar sommige landen er schrikbarend slecht voor staan, doet Nederland het juist goed, ziet de kustexpert. "Onze stranden zijn de afgelopen tijd juist breder geworden dankzij het beleid van Rijkswaterstaat."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Stikstofcrisis treft Zeeuwse duinen: geen zand, geen strandhuisjes

Sybren Drijfhout, projectleider zeespiegelstijging bij het KNMI, beaamt dit. Nederland hoeft zich nog geen zorgen te maken, vertelde hij eerder aan RTL Nieuws. 

Droge voeten

We houden onze voeten nog wel even droog. "De kans dat Nederland over honderd jaar onder water staat, is verwaarloosbaar klein."

Hogere zeeën en meer schadelijke stormen zorgen wel voor slijtage aan de duinen, zegt kustexpert Luijendijk. Dit kan gevaarlijk worden. "Het water komt dichterbij en dit zorgt voor afslijting van het strand en de duinen."

Kustexpert Arjen Luijendijk Kustexpert Arjen Luijendijk

Zand

Rijkswaterstaat lost dit op door duinen op te spuiten met zand. Jaarlijks wordt gemiddeld 12 miljoen kubieke meter zand aan duinen aangelegd. Als het dan hard waait of de zee slaat veel zand weg, ligt er nog genoeg om de eventuele volgende stormen tegen te houden.

Maar niet elk land heeft de middelen om erosie tegen te gaan, zegt Luijendijk. En dat zorgt ervoor dat kusten kunnen verdwijnen als er niks gedaan wordt.

"Denk aan 50 procent van de zandstranden in bijvoorbeeld Suriname, of Afrikaanse landen. Die hebben niet dezelfde middelen als Nederland." 

De typische Hawaiiaanse kustlijn, Waikiki Beach, kan de komende 15 tot 20 jaar verdwijnen, volgens een rapport van de Hawaii Climate Commission uit 2017. De typische Hawaiiaanse kustlijn, Waikiki Beach, kan de komende 15 tot 20 jaar verdwijnen, volgens een rapport van de Hawaii Climate Commission uit 2017.
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Nederlanders denken dat we over 100 jaar onder water staan: hoe reëel is dat?

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore