'Zo kil'

David overleefde drie concentratiekampen, en toen lag daar die hoge belastingaanslag

22 februari 2020 09:03 Aangepast: 22 februari 2020 20:22
David Simons met zijn gezin in 1945. Beeld © Eigen foto

David Simons werd gedwongen zijn huis af te staan aan een NSB'er en hij belandde in drie concentratiekampen. Daar wist hij levend uit te komen. Maar bij terugkomst in zijn eigen woning was er van inlevingsvermogen bij de gemeente Den Haag geen sprake. Er lag een hoge belastingaanslag op hem te wachten.

Of hij over de jaren 1943, 1944 en 1945 nog maar even belasting over de woning wilde betalen. De jaren dat hij er niet eens had kunnen wonen. "De rekening, die was zo ontzettend kil", zegt zijn schoondochter Marita Simons-Deen.

Littekens voelbaar

Het verhaal over de allesbehalve hartelijke ontvangst van de Joodse David Simons wordt verteld in de expositie 'De oorlog die bleef'. Te zien in het Nationaal Archief in Den Haag. Hoewel Nederland dit jaar 75 jaar geleden werd bevrijd, waren de littekens bij velen nog lange tijd voelbaar, zegt Martine Bartels van het Nationaal Archief. "Voor hen was de oorlog nog lang niet voorbij." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Yanivs familie werd vermoord in Auschwitz: 'We mogen deze gruwelen nooit vergeten'

Zoals dus voor David Simons. Lange tijd wist Marita Simons-Deen het fijne niet van de geschiedenis van haar geliefde schoonvader die in 1998 overleed. Maar de laatste jaren komen steeds meer feiten boven water. Drie jaar geleden sloeg ze steil achterover toen ze hoorde hoe David na de oorlog door de gemeente werd ontvangen. "Ik voelde een enorme boosheid opkomen." 

Afgepakt

David had een bijzonder succesvolle carrière, zowel voor als na de oorlog. Hij werd bijzonder hoogleraar staats- en administratierecht en regeringscommissaris. Maar als Joodse man werd er tijdens de oorlog steeds meer van hem afgepakt.

Hij werd meerdere keren ontslagen en in 1942 werd hij gesommeerd om zijn herenhuis in de Van Oldenbarneveldlaan in Den Haag af te staan aan een NSB'er. "Hijzelf werd gevangen genomen met zijn gezin in kampen in Barneveld, Westerbork en Theresienstadt." 

Marita Simons-Deen Marita Simons-Deen

David en zijn gezin overleefden de oorlog. En toen hij in 1945 terugkwam, kon hij weer in zijn woning terecht. De NSB'er had er enkele maanden gewoond en moest toen weg omdat bewoners uit het gebied werden geëvacueerd. Het huis kwam leeg te staan, vrijwel alles was weggeroofd. Daar kwam na de oorlog ook een forse rekening bovenop: David moest nog achterstallige erfpacht betalen. Bijna 500 gulden per jaar over 1943, 1944 en 1945.

Verhit debat

David vond de hoogte van het bedrag waarschijnlijk niet eens het ergste. Het ging hem veel meer om het principe. Hij ging in beroep en er volgde een verhit debat in de gemeenteraad. Slechts een paar raadsleden namen het voor David op. De meesten vonden dat regels, regels zijn en dat achterstallige erfpacht simpelweg betaald moest worden, ook al woonde hij er toen niet omdat hij gevangen zat. 

Van enige empathie was geen sprake. Een raadslid zei letterlijk: "Als ik in de schoenen zou staan van de heer Simons, zou ik hebben gezegd: 'Ik ben ontzettend dankbaar dat ik het er levend afgebracht heb, hier zijn de 500 gulden'." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Lilit (24) wil blijven praten over Kristallnacht: 'Nog elke dag Jodenhaat'

David verloor de stemming en de rechtszaak die hij daarna aanspande. Hij moest betalen. Hoeveel pijn het totale gebrek aan inlevingsvermogen David heeft gedaan, kan Simons-Deen niet zeggen. "Hij was een nuchtere man die hierover niet sprak. Maar hij zal ongetwijfeld het gevoel hebben gehad dat hem onrecht werd aangedaan. Dat kan haast niet anders." 

Rode oren

Drie jaar geleden hoorde Simons-Deen voor het eerst over de zaak nadat historicus Robin te Slaa het Joods onroerend goed in kaart had gebracht. "Ik zat het onderzoek met rode oren te lezen", zegt ze nu. Den Haag bood ruimhartig excuses aan en besloot 2,6 miljoen euro te reserveren voor collectief rechtsherstel, ook bestemd voor andere gezinnen die waren getroffen door de kille naheffing.

David Simons aan het begin van de oorlog. David Simons aan het begin van de oorlog.

Lang niet alle zaken konden bewezen worden omdat veel materiaal was vernietigd. Maar omdat David bezwaar had gemaakt, was zijn zaak nog wel in de archieven te vinden. In 2018 kreeg Simons-Deen daarom een vergoeding uitgekeerd voor de proceskosten die David kwijt was. "Na verrekening naar de huidige tijd was dat 13.600 euro." 

Besteden

Simons-Deen, die net als haar eigen ouders ook in concentratiekampen heeft gezeten, wist waar ze dat geld aan zou besteden. In de erfenis van haar schoonmoeder kwam ze een doosje tegen met de handgeschreven tekst en muziek van een kleine satirische opera die in de oorlog in Westerbork eenmalig werd opgevoerd. Mede door haar donatie, kon het twee jaar geleden opnieuw worden gespeeld. 

De cirkel was daarmee rond voor Simons-Deen. Het was een emotioneel moment, vertelt ze. "Dit was nodig, dit moest ik doen. Het voelde goed zo."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore