Afpersing

Vierde bombrief in twee dagen tijd: wie heeft dit op zijn geweten?

13 februari 2020 13:44 Aangepast: 13 februari 2020 14:35
Een medewerker van de Explosieven Opruimingsdienst (archieffoto)

De vierde bombrief in één week tijd werd zojuist ontdekt. Nadat vanochtend een brief onschadelijk werd gemaakt in Leusden, ontplofte vanmiddag een brief in Amsterdam. Gisteren werd duidelijk dat de afzender bitcoins eist. Waarom? Wie doet zoiets? En wat moet je als bedrijf doen als je zo'n brief krijgt?

"Ja, dat zijn goede vragen", zegt Maarten IJzermans van Hoffmann Bedrijfsrecherche, het grootste particuliere recherchebureau van Nederland. IJzermans geeft onder meer cursussen hoe bedrijven zich kunnen voorbereiden op een afpersing.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Tijdlijn: hier werden de bombrieven tot nu toe bezorgd

Hij is, net als vele anderen in Nederland, sinds begin dit jaar in de greep van de bombrieven. In Amsterdam, Utrecht, Rotterdam, Maastricht, Kerkrade en Leusden werden ze gevonden. Op nog veel meer plekken vielen waarschuwingsbrieven op de deurmat. En sinds gisteren weten we dat de afzender een concreet doel heeft: hij of zij wil bitcoins van de bedrijven. 

Wie doet zoiets?

Zit er iemand thuis, in het donker, stiekem explosieven te maken? IJzermans speculeert er samen met collega's al langere tijd over wie dit op zijn geweten heeft. "Bij afpersing van bedrijven zie je geregeld dat het gaat om mensen die ruzie hebben met dat bedrijf. Oud-medewerkers bijvoorbeeld. In dit geval is dat anders. Het zijn veel verschillende bedrijven die geen duidelijke link hebben met elkaar."

Zo zag de brief eruit die bij een filiaal van ABN Amro in Amsterdam ontplofte. Zo zag de brief eruit die bij een filiaal van ABN Amro in Amsterdam ontplofte.

Het lijkt er volgens IJzermans dus op dat de dader lukraak bedrijven aanschrijft in de hoop veel geld te verdienen. "Als je veel verschillende bedrijven benadert met de vraag een niet al te groot bedrag te betalen, dan is de kans groter dat dat lukt dan dat je één bedrijf om tien miljoen vraagt."

Geen boze werknemer dus. Maar wel iemand die bommen kan maken...

IJzermans: "Inderdaad, de crimineel legt een extreme druk bij het bedrijf door ook daadwerkelijk explosieven te sturen die afgaan. Dat maakt deze afpersingszaak uniek, maar ook extra lastig. De crimineel laat hiermee namelijk zien dat hij echt ergens toe in staat is. Hij laat zijn tanden zien en pleegt kleine aanslagen."

Nu zijn het inderdaad nog kleine aanslagen, zegt ook Peter R. de Vries. Maar hij denkt dat het goed mogelijk is dat de crimineel steeds een stap verder gaat. "Tot nu toe zijn er geen slachtoffers gevallen, maar er kan wel een opbouw zitten in dit verhaal", zei De Vries in het programma Jinek. "Het kan best zijn dat de dader of daders in hun communicatie zeggen: dit is een voorproefje, nu moeten jullie aan onze eisen gaan voldoen want in de volgende brief zal een zwaardere bom zitten." 

Dat de dader in staat is om explosieven te maken, vertelt volgens IJzermans iets over de crimineel zelf. "Je moet je realiseren dat het maken van zo'n bombrief niet makkelijk is. Natuurlijk kun je veel op internet vinden, maar het is nog niet zo simpel om dan ook daadwerkelijk zo'n complex pakketje te maken die pas afgaat op zijn eindbestemming. Je zou dan bijna gaan denken dat de dader een oud-militair of bommenspecialist is."

Klinkt heel gevaarlijk. Betalen dan maar?

Nee, zegt de politie standaard in afpersingzaken. 'Betaal niet en doe aangifte', klinkt het advies. Ook de Vertrouwenslijn Afpersing, een telefoonnummer waar bedrijven in geval van afpersing naartoe kunnen bellen, schrijft: 'Toon weerbaarheid en ga niet in op de eisen van de afperser: betaal nooit!'

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Motief achter bombrieven Amsterdam en Kerkrade is afpersing, bitcoins geëist

In het algemeen is het inderdaad niet verstandig om te betalen, zegt ook IJzermans. Maar volgens hem is het zeker in dit geval een groot dilemma. "De crimineel vraagt nu niet alleen geld, hij bedreigt ook met explosieven die daadwerkelijk afgaan. Zo'n pakketje maak je open ter hoogte van je borstkas, dichtbij de kwetsbare onderdelen van je lichaam. Dan is het wel een groot dilemma: betaal je in de hoop dat jouw medewerkers veilig zijn, of hou je voet bij stuk?" 

Volgens IJzermans is het een vraagstuk waar de ondernemers die een brief hebben ontvangen, sowieso van wakker liggen.

Als je wil betalen, moet je dat in bitcoins doen. Waarom wil de crimineel dat?

Gisteren liet de politie dus weten dat de afzender van de bombrieven bitcoins eist. Hoeveel hij er wil, wil de politie niet zeggen. Het is niet de eerste keer dat afpersers bitcoins vragen in plaats van een ouderwetse weekendtas vol met briefgeld. 

Dit digitale betaalmiddel wordt veel vaker gebruikt om anonieme betalingen uit te voeren, zegt Daniël Verlaan, techjournalist van RTL Nieuws. "Dat zie je bijvoorbeeld ook bij de gijzeling van computers, zoals pas bij de universiteit in Maastricht. De bestanden die daar werden gegijzeld, kwamen in ruil voor 197.000 euro aan bitcoins pas weer beschikbaar."

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Universiteit Maastricht betaalde 197.000 euro losgeld aan hackers

Maar waarom? "Bitcoin kan relatief gemakkelijk worden witgewassen: er zijn zelfs diensten die je bitcoins omwisselen met die van vele anderen en de geldstromen op die manier anonimiseren. Daardoor is het een geliefde valuta van criminelen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore