Vermoeid en uitgeput

Buikpijn en stress: 1 op de 5 scholieren met ziek gezinslid heeft fysieke problemen

12 februari 2020 00:06 Aangepast: 13 februari 2020 10:04
Marlot Bolk (17) zorgt voor haar vader en oudere broer met autisme. Beeld © Eigen foto

Hoofdpijn, buikpijn, moeilijk in slaap komen, je snel zenuwachtig of geïrriteerd voelen. Eén op de vijf middelbare scholieren heeft een gezinslid dat langdurig ziek is. Deze scholieren hebben vaker last van klachten, blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). "Dat is echt heel ingrijpend."

Stel, je moeder heeft taaislijmziekte en jij vraagt je af of ze elk moment kan stikken. Of je vader heeft diabetes en hij gaat daar niet altijd verantwoordelijk mee om. Misschien ben je bang dat hij weer een hypo krijgt. Je broertje heeft autisme en je bent bezorgd dat hij thuis met zijn hoofd tegen muur aan bonkt als jij net een vriendinnetje over de vloer hebt.

Onderzoek op 6500 scholen

"De gevolgen kunnen groot zijn", vertelt Simone de Roos, wetenschappelijk medewerker van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Ze deed onderzoek bij 6500 middelbare scholieren, waarvan 1200 een gezinslid hebben met een langdurige ziekte, handicap of beperking. Zoals kanker, suikerziekte, hartziekten, depressie, verslaving, autisme of een verstandelijke beperking.

Annabel heeft vaak grote zorgen om gehandicapt zusje.

Hoofdpijn, buikpijn en moeite met concentreren. Ook Annabel (17) weet er alles van. Haar zusje heeft dag en nacht zorg nodig.

Zorgen voor een ouder

Marlot Bolk (17) zorgt voor haar vader en oudere broer met autisme. "Ze hebben vaak boze buien. Als een van de twee dat heeft, moet ik soms voor mezelf zorgen. Dan moet ik bijvoorbeeld zelf mijn eten maken. Als het escaleert als mijn moeder niet thuis is, dan bel ik mensen om te vragen of ze komen helpen. Mijn vader werkt thuis. Soms zit ik op school in de les en hebben mijn vader en broer ruzie. Dan appen ze mij en kan ik me niet meer concentreren."

Marlot voelt altijd spanning in haar lichaam. Ze wordt soms ook uitgelachen door kinderen uit haar klas. "Soms moet ik huilen op school, dan zeggen ze lullige dingen als: 'Stel je niet zo aan, andere kinderen hebben ook problemen en die huilen ook niet'. Gelukkig helpen vriendinnen me. Die gaan met mij de klas uit als het me teveel wordt of ik kan ze appen als het thuis uit de hand loopt. Ik kan altijd bij mijn moeder terecht, maar als mijn vader en broer ruzie hebben, moet mijn moeder op hen letten, en dan sta ik er alleen voor. Soms vlucht ik dan naar mijn vriendinnen."

Meisjes geven vaker aan dat ze een ziek gezinslid hebben dan jongens. Ze hebben ook vaker last van klachten. De Roos: "Meisjes merken waarschijnlijk sneller dan jongens op dat er zorg nodig is en melden het ook eerder. Meisjes richten hun emoties meer naar binnen en piekeren vaker."

Moeilijk in slaap komen

Uit het onderzoek blijkt dat de scholieren met een ziek gezinslid minder tevreden zijn met hun leven, ze hebben vaker last van hun gezondheid en ervaren meer schooldruk. "Dit komt vooral doordat ze meer zorgen hebben en ze minder steun ervaren uit hun omgeving."

De scholieren met een ziek gezinslid thuis hebben ook vaker last van psychosomatische klachten, dit zijn lichamelijke klachten die een psychische oorzaak kunnen hebben. "Denk hierbij aan lastig in slaap komen, daar heeft een kwart van de scholieren met zieke ouder dagelijks last van. Een vijfde heeft last van vermoeidheid en een op de zes voelt zich uitgeput."

Viroen zorgt sinds zijn 16de voor zijn moeder: 'Ik ging eraan onderdoor'

Viroen in een eerder interview over zijn moeder.

De klachten van de scholieren komen niet van de taken of verantwoordelijkheden die ze thuis hebben, zoals schoonmaken of een broertje of zusje helpen met huiswerk. De klachten komen vooral door de zorgsituatie thuis en de emotionele druk die dat met zich meebrengt.

Het SCP: "De focus bij hen zou dus niet alleen moeten liggen op wat jongeren in huis doen, maar vooral op de emotionele belasting die de scholieren ervaren omdat ze samenwonen met hun zieke ouder of broertje."

'Steun helpt het beste'

Wat moet je doen als je iemand uit je omgeving kent die hiermee worstelt? "Steun helpt het beste. Aandacht van de andere ouder, van vrienden, klasgenoten of bijvoorbeeld een leraar die de situatie in de klas bespreekt. Vraag bijvoorbeeld eens hoe het met de jongere gaat, in plaats van hoe het is met het zieke gezinslid. Dat zou al veel helpen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore