Lastige afweging

'Als je altijd het zekere voor het onzekere neemt, kun je bijna nergens vliegen'

10 januari 2020 17:13 Aangepast: 10 januari 2020 17:24
Een Boeing 747 van KLM in de speciale jubileumuitvoering (archieffoto). Beeld © Getty

Woensdagochtend vloog er nog een KLM-toestel boven Irak, vlak nadat er raketaanvallen hadden plaatsgevonden. Het toestel was al in de lucht toen de aanval begon. Voor een luchtvaartmaatschappij is het in dit soort gebieden vaak een lastige afweging of ze eroverheen kunnen vliegen of niet.

Volgens een woordvoerder van KLM was de vlucht van Koeweit naar Amsterdam al opgestegen voordat de informatie over de bombardementen in het noorden van Irak binnenkwam. Het ging om een vergeldingsactie van Iran voor de dood van de generaal Qassem Soleimani, gericht op Amerikaanse doelen in Irak.

"Er is een inschatting van de situatie gemaakt en op dat moment was de beste beslissing om door te vliegen en daardoor zo snel mogelijk het gebied te kunnen verlaten", zegt de woordvoerder. Kort daarna is na een risico-analyse besloten om alle vluchten boven Iran en Irak te staken. Over de inhoud van die analyse willen ze om veiligheidsredenen geen uitspraken doen. 

Iraanse raketten komen neer op legerbasis VS

Iran heeft meerdere raketten afgevuurd op Amerikaanse luchtmachtbases in het Iraakse Ain al-Asad en Erbil. Op beelden is te zien hoe de raketten neerkomen.

Achteraf gezien hebben ze geen spijt van hun keuze om de vluchten in de regio door te laten gaan.

"Wij staan achter ons besluit. KLM volgt alle ontwikkelingen die mogelijk betrekking hebben op de veiligheid van het luchtruim op de voet en richt de operatie zo in dat de veiligheid van de vluchten is gewaarborgd." Daarbij staan ze direct contact met Nederlandse en andere overheden, benadrukt de woordvoerder. "Veilige en optimale routes kiezen is een vast onderdeel van ons werk."

MH17

Piet Ploeg van Stichting Vliegramp MH17 vindt het onbegrijpelijk dat er nog steeds vliegtuigen boven dit soort conflictgebieden kunnen vliegen. Ploeg verloor drie familieleden bij de MH17-ramp, en zet zich nu in voor andere nabestaanden. Ook de gebeurtenissen in het Midden-Oosten volgt hij nu op de voet.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Informatie inlichtingendienst: vliegtuig Iran waarschijnlijk neergehaald door luchtafweerraket

"Het kan toch niet zo zijn dat je als passagier niet zeker bent dat je niet wordt neergeschoten?", zegt hij. Daarmee verwijst hij naar het Oekraïense vliegtuig dat boven Iran mogelijk is neergeschoten, maar ook het KLM-toestel dat vlak na de Iraanse vergeldingsacties boven Irak vloog. "Er waren spanningen in die regio. En twee uur nadat raketten neerkwamen in Irak vloog er nog een KLM-toestel."

Ploeg noemt het vooral kwalijk dat de regeringen van landen waar conflicten zijn 'bitter weinig' ondernemen om hun luchtruim veilig te houden. "Ik leg de eerste verantwoordelijkheid niet bij de luchtvaartmaatschappijen, maar bij de landen. Die weten wat er speelt."

Convenant

Na MH17 is er een convenant opgericht, waarin formeel is vastgelegd dat de veiligheidsdiensten en luchtvaartmaatschappijen dreigingsinformatie uitwisselen. Dat systeem werkt volgens verschillende deskundigen erg goed. Toch zou informatie nog sneller bij luchtvaartmaatschappijen kunnen zijn als regeringen van landen in conflictgebieden informatie delen.

Ploeg vindt het pijnlijk dat dit nog onvoldoende gebeurt. "Wat moet er nog meer gebeuren voordat regeringen dit serieus nemen? Wij willen als nabestaanden van MH17 niet dat zoiets ooit nog voorkomt."

Nieuw beeld vliegramp Iran: explosie in de lucht zichtbaar

Via onderzoekscollectief Bellingcat dook een video op waarop een explosie in de lucht te zien is. Bellingcat heeft de beelden onderzocht en geconcludeerd dat ze in de buurt van de rampplek zijn gemaakt.

Volgens luchtvaartdeskundige Joris Melkert is het voor luchtvaartmaatschappijen soms een hele lastige afweging of ze nog moeten vliegen over een bepaald gebied. "Als je altijd het zekere voor het onzekere neemt, kun je bijna nergens meer vliegen", zegt hij. "Dan kan het ook niet boven Libië, Egypte, Syrië, Afghanistan en Pakistan."

Melkert benadrukt dat hij niet de exacte afwegingen van KLM kent om woensdagochtend over Irak te vliegen, omdat die grotendeels geheim blijven. Maar hij denkt dat ze naar 'beste weten' hebben gehandeld. Sinds MH17 ziet hij namelijk dat Nederlandse maatschappijen een stuk proactiever zijn geworden in dit soort situaties.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Werd Oekraïens vliegtuig per ongeluk neergehaald? Zes vragen

"Toen er vorig jaar onrust was tussen India en Pakistan heeft KLM vrij snel besloten om niet meer over dat gebied te vliegen", zegt hij. "Hetzelfde geldt voor de onrust in de Straat van Hormuz, daar zijn ze toen proactief op ingegaan. Op dat gebied zie ik wel verbetering."

Veel buitenlandse maatschappijen zijn niet zo voortvarend, want er vliegen nog genoeg maatschappijen over Iran en Irak op dit moment. Mocht je zelf nog moeten vliegen, dan kun je volgens Melkert het beste op Flightradar24 kijken. "Daarmee kun je een aardige indicatie krijgen of de maatschappij waarmee jij wilt boeken dat soort routes wel of niet gebruikt. Als je dan niet lekker zit, stap je niet aan boord van zo'n vlucht."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore