'Namens de Familie'

Wat moet een familie met al die media na een drama? Deze organisatie helpt

11 januari 2020 07:03 Aangepast: 11 januari 2020 11:46
Een nabestaande staat de pers te woord na een bijeenkomst voor MH17-nabestaanden. Beeld © ANP

Het initiatief 'Namens de Familie', waarbij slachtoffers van dramatische gebeurtenissen en hun naasten gratis hulp krijgen van een media-adviseur, is een succes. Dat is de conclusie na een pilot van een half jaar. Niet alleen slachtoffers en hun naasten zijn blij met de hulp. Ook politie, het Openbaar Ministerie en media zien het initiatief zitten, en dus gaat het project door.

"Het allerbelangrijkste is dat we families ontzorgen", zegt Evy Khouw, een van de initiatiefnemers van Namens de Familie. "Of mensen nu wel of geen media-aandacht willen, er is sowieso een plan nodig. Mensen denken snel dat ze ons niet nodig hebben als ze niets willen met de media, maar juist dan heb je ook een plan nodig." 

Hectiek

Want hoe ga je om met journalisten die je bellen, je via social media benaderen of bij de school van je kinderen gaan staan? Wat doe je als er ongevraagd foto's of persoonlijke informatie gepubliceerd worden? "Iemand die iets overkomt, zit toch al in de hectiek, mensen hebben geen idee hoe ze hiermee om moeten gaan", aldus Khouw.

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Deze mensen hoop je nooit te hoeven inschakelen

Welke hulp Namens de Familie een familie precies geeft, hangt af van de wensen en behoeften van de familie zelf. Ongeveer de helft van de families vond het geen probleem als media contact zochten, de andere helft was daar niet blij mee. Dat blijkt uit het evaluatierapport.

De adviseur kan mensen die niets met de media te maken willen hebben, voorzien van advies om journalisten op afstand te houden. Mensen die wel positief tegenover media-aandacht staan, kunnen bijvoorbeeld geholpen worden met het opstellen van een verklaring vanuit de familie. 

Behoefte aan ondersteuning

"De media-adviseur zal in de meeste gevallen niet zelf het woord voeren in de media", zegt Khouw. Vaak is er wel iemand binnen de kring van naasten die die rol op zich wil nemen. "Onze mensen kunnen diegene dan coachen en begeleiden."

Afgelopen half jaar werd 33 keer een media-adviseur ingezet om een familie bij te staan. De eerste drie maanden ging het alleen om vermissingszaken, daarna werd de hulp ook bij andere zaken ingezet. "We merken dat er veel behoefte is aan dit soort ondersteuning, anders hadden we ook niet zo veel zaken gehad afgelopen half jaar", zegt Khouw. 

Hulp in 33 zaken

Namens de Familie heeft in de periode van juni tot eind december 2019 bij 33 zaken ondersteuning geboden. Het betrof 15 vermissingen, 4 verkeersongelukken, één woningbrand met dodelijke afloop, 4 zaken omtrent beeldvorming in de media, 1 zaak waarbij veel media-aandacht voor een rechtbankzitting was, 3 keer moord of doodslag, 2 geweldsdelicten, 2 zedendelicten en 1 keer ging het om oplichting.

Van deze zaken werden er 18 door de politie bij Namens de Familie aangemeld, 14 door Slachtofferhulp Nederland en 1 door het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Het grootste deel van de zaken speelde zich af in Midden- en Oost Nederland en in de regio Rotterdam.

'Ik werd direct platgebeld'

Roek Lips, een van de andere initiatiefnemers van Namens van Familie, kreeg zelf ook onverwacht met veel media-aandacht te maken. Zijn 18-jarige zoon Job verdween in 2011 toen hij in het Spaanse San Sebastián in zee was gaan zwemmen en in de problemen raakte door de sterke stroming. "Ik werd direct van alle kanten platgebeld en op social media barstte het ook meteen los."

Lange tijd werd er, tevergeefs, gezocht naar het lichaam van Job, waardoor de zaak in de aandacht bleef. En niet alleen bij Nederlandse media, ook de Spaanse pers dook er bovenop. "Dan verschijnen er dus berichten in de Spaanse media, die je niet eens kunt lezen."

Machteloos

De druk op families is door online media en social media alleen maar groter geworden, zegt Evy Khouw. "Vooral de snelheid ervan zorgt ervoor dat families een nog machtelozer gevoel hebben dan vroeger." Ook Lips kent dat gevoel: "Er werd op een gegeven moment ongevraagd een foto van Job van internet geplukt. Dat vonden wij vreselijk, want we wisten dat Job die foto zelf nooit uitgekozen zou hebben."

Lips, destijds netmanager van NPO3, kreeg vanuit zijn netwerk hulp van mensen die hem konden adviseren op het gebied van media. "De gemiddelde Nederlander heeft die contacten natuurlijk niet. Ik zag later soortgelijke verhalen in de media, en besefte toen dat mensen hier echt hulp bij nodig hebben." 

Massale media-aandacht wordt vaak als zeer overweldigend ervaren door families. Massale media-aandacht wordt vaak als zeer overweldigend ervaren door families.

Politie beter geholpen 

En niet alleen voor de slachtoffers en naasten is die begeleiding fijn, ook de politie heeft er baat bij. "Bij de opsporing, bijvoorbeeld bij een vermissing, hebben wij de familie ook nodig", zegt Ad Sanders van de politie Midden-Nederland. "Omdat zij ons informatie kunnen geven over degene die vermist wordt. Als de familie hulp krijgt met de media, is zo'n familie net wat beter in balans. Ze kunnen ons dan beter helpen."

Ook kan de politie met de media-adviseur overleggen over eventuele verklaringen vanuit de politie of de familie, zegt Sanders: "Soms is het in het kader van de opsporing goed als de familie bepaalde informatie niet of juist wel deelt met de media, daar kun je dan over praten." 

Onafhankelijk

Namens de Familie opereert onder de vleugels van Slachtofferhulp Nederland en werkt nauw samen met de politie, het Openbaar Ministerie en, bijvoorbeeld bij vermissingen in het buitenland, met het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Maar de organisatie is wel onafhankelijk. "Als mensen bijvoorbeeld zouden vinden dat de politie niet genoeg doet in hun zaak, dan kunnen ze dat gewoon zeggen", zegt Sanders. 

"Wij hebben gemerkt dat ook journalisten het fijn vinden om een aanspreekpunt te hebben", zegt Khouw: "Dan hoeven ze niet zelf de familie te bellen, maar kunnen hun vragen voorleggen aan iemand die snapt hoe de media werken."

De organisatie van Khouw heeft inmiddels 12 media-adviseurs ter beschikking. Die komen alleen in actie na een verwijzing van bijvoorbeeld de politie of Slachtofferhulp. Slachtoffers en hun naasten kunnen zich niet zelf aanmelden. Het kan om allerlei soorten zaken gaan. "Denk bijvoorbeeld aan slachtoffers en familieleden van vermissingen, geweldsdelicten, zedendelicten of rampen", zegt Khouw. "Er moet sprake zijn van veel media-aandacht en groot persoonlijk leed." 

Eigen ervaring een voordeel

Roek Lips stond zelf ook een aantal families bij als adviseur en merkte dat zijn eigen ervaring daarbij een voordeel was. "Je herkent elkaar in de paniek en het verdriet. En natuurlijk rakelt het je eigen verdriet op, maar je weet van tevoren dat je met soortgelijke verhalen te maken gaat krijgen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore