Privacy van patiënten

Rechter buigt zich over beroepsgeheim: mag je waarschuwen voor een kindermisbruiker?

19 december 2019 07:26 Aangepast: 20 december 2019 17:41
Beeld © Archieffoto ANP

Mocht zorgmedewerker Reina van Loo (61) haar dochter waarschuwen voor een oud-cliënt die in haar ogen een kindermisbruiker is? De rechtbank in Zutphen bepaalt vandaag of ze wordt bestraft wegens het schenden van het beroepsgeheim. Hoe ver reikt dat beroepsgeheim en wat mogen medewerkers in de zorg delen met het thuisfront?

"Voor hem moet je opletten", waarschuwde Van Loo toen ze een voormalige cliënt in de straat van haar dochter zag lopen. "Ik wist dat deze meneer veroordeeld is wegens seksueel misbruik met een kind en wilde mijn kleinkinderen beschermen", verdedigt Van Loo haar beslissing.

Informatie niet delen

Met die stap schond ze haar beroepsgeheim, vindt het Openbaar Ministerie (OM). De officier eist een geldboete van 400 euro. Van Loo had als zorgmedewerker van een kliniek voor verstandelijk gehandicapten de informatie over haar voormalige cliënt voor zichzelf moeten houden en niet mogen delen met haar dochter, zo vindt de officier van justitie. 

Voor hoogleraar gezondheidsrecht Johan Legemaate is het een knip en klare kwestie. "Ze had daar met niemand over mogen praten, zeker niet met haar familie." 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Zorgmedewerker aangeklaagd die dochter waarschuwde voor kindermisbruiker

Toch zijn er gevallen denkbaar waarin mensen wel over patiënten mogen vertellen, bijvoorbeeld als uitlaatklep bij het avondeten met familie. "As je zegt: vandaag had ik zo'n lastige patiënt en je beschrijft wat er zo lastig aan was, dan kan dat anoniem. Niemand hoeft achter de identiteit van de patiënt te komen", zegt Legemaate. 

Wat mag je als zorgmedewerker wel vertellen?

  • Met collega's die betrokken zijn bij de behandeling of zorg voor dezelfde patiënt, mogen details worden besproken die herleidbaar zijn naar de desbetreffende persoon. 
  • Buiten het werk mag je vertellen over situaties die je meemaakt of over patiënten, zo lang mensen niet kunnen raden om wie het mogelijk zou kunnen gaan. Bijvoorbeeld: "Er was vandaag een patiënt die agressief werd toen ze haar medicatie kreeg toegediend." 

En wat mag niet:

  • Details over patiënten bespreken met andere mensen die niet betrokken zijn bij de zorg voor die patiënt. Het gaat dan bijvoorbeeld om informatie over het ziektebeeld en namen, adressen en verklaringen van de patiënt. Bijvoorbeeld: "Vandaag kwam jouw buurvrouw Leonie langs voor een soa-test." 

Geen namen noemen

Voor verpleegkundige Lynn is het soms best een worsteling om te bepalen wat wel of niet gedeeld mag worden. Ze werkt in een verslavingskliniek. "Wij noemen cliënten bij hun voornaam, maar buiten de kliniek mag dat natuurlijk niet. Als iemand naar ons belt en vraagt naar een specifiek persoon, mag ik eigenlijk al niet eens zeggen dat die cliënt bij ons is."

Praten over haar werk en cliënten doet ze ook thuis. "Maar ik houd de persoon zelf buiten beeld, noem geen namen. Ik vertel meer over wat ik zelf meemaakte en wat ik daarvan vond. 

Bekende Nederlander

Annemieke werkt in een ziekenhuis en hecht aan het beroepsgeheim. "Je hebt een relatie met de patiënt, in vertrouwen. Je tekent ook voor geheimhouding."

Toch maakt ook zij situaties mee waarin het onduidelijk is waar de grens ligt. "Ik heb me wel eens afgevraagd: kan ik dit aan collega's vertellen? Het ging dan om de dochter van een bekend persoon die ik heb moeten overplaatsen van een psychiatrische kliniek naar een ander zorgcentrum. Je moet dat delen met andere artsen, maar je wil niet dat zoiets buiten bekend wordt." 

Medische dossiers in de opslag van een ziekenhuis Medische dossiers in de opslag van een ziekenhuis

Bij de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland komen regelmatig vragen van mensen uit de zorg binnen over het beroepsgeheim. "Het uitgangspunt is daarbij dat degenen die hulp nodig hebben zich tegenover de zorgprofessional vrij moeten kunnen uiten, met het vertrouwen dat wat zij bespreken geheim blijft", zegt directeur Frank Bluiminck. 

Voor medewerkers in de zorg is niet altijd duidelijk wie inzage mag hebben in een patiëntendossier. "Daarnaast krijgen we vragen over het beroepsgeheim in relatie tot het strafrecht, bijvoorbeeld als er een politieagent bij een zorgmedewerker thuis aan de deur staat", zegt Bluiminck. 

Andere zaken waarin het medisch beroepsgeheim werd geschonden:

  • Het HagaZiekenhuis in Den Haag heeft dit jaar 85 medewerkers een officiële waarschuwing gegeven omdat ze stiekem aan het neuzen waren in het dossier van Samantha de Jong, beter bekend als realityster Barbie. Alleen medewerkers die betrokken zijn de behandeling mogen in het digitale dossier kijken. 
  • In 2013 werd neurochirurg Kees Tulleken berispt door het Medisch Tuchtcollege. Hij had na het ski-ongeluk van prins Friso informatie over zijn gezondheidstoestand doorgegeven aan zijn vrouw, een NRC-journaliste. Zij schreef daar vervolgens een artikel over. 

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore