Sterrennacht en Nachtwacht

Nederlandse exoplaneten vernoemd naar beroemde schilderijen

17 december 2019 14:27 Aangepast: 17 december 2019 17:56
Artistieke impressie van planeet Nachtwacht rond moederster Sterrennacht. Beeld © Livia Pietrow/NOVA

Vanaf vandaag zijn er een ster en een planeet die door het leven gaan als de beroemde schilderijen van Van Gogh en Rembrandt: Sterrennacht en Nachtwacht. De combinatie werd door een jury verkozen boven Moederpluis en Nijntje.

De namencompetitie werd georganiseerd door de Internationale Astronomische Unie (IAU), het officiële orgaan voor de naamgeving van hemellichamen. Ze deden dat vanwege het honderdjarige bestaan van de organisatie.

In totaal kregen 112 landen een ster en zogeheten exoplaneet toegewezen voor een vernoeming. "Met de uitverkiezing van namen willen we mensen bewust maken dat er andere planeten zijn", zegt Ewine van Dishoeck, voorzitter van het IAU.

Moederpluis en Nijntje

In Nederland werden meer dan 6000 naamsuggesties ingestuurd voor 'onze' planeet en ster. Daarvan werden er vijf geselecteerd: Brandaris - Vuurduin, Cruquius - Leeghwater, Exomna - Hurstrga, Nachtwacht - Sterrennacht en Nijntje - Moederpluis.

De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn. De Nachtwacht van Rembrandt van Rijn.

Die laatste combinatie was veruit het populairst bij de 13.5000 stemmers, maar werd uiteindelijk door een jury afgewezen. De reden? De combinatie voldeed niet aan de regels van de IAU, omdat er sprake is van een actief intellectueel eigendomsrecht.

'Nijntje te commercieel'

"In andere woorden: het was iets te commercieel", legt Marieke Baan van het IAU uit. Ze was voor de nationale competitie juryvoorzitter. "Als we Donald Duck hadden voorgesteld, was dat ook afgekeurd."

Wat is een exoplaneet?

"Een exoplaneet is een planeet die draait om een andere ster dan onze zon", legt voorzitter van de IAU Ewine van Dishoek uit. "Die ster is niet bijzonder, maar wel relatief helder."

In totaal zijn er 4000 exoplaneten ontdekt, waarvan er vandaag 100 vernoemd zijn. Nederland mocht een naam geven aan de ster HAT-P-6 en de bijbehorende exoplaneet HAT-P-6b.

Dat werden dus Sterrennacht voor de ster en Nachtwacht voor de exoplaneet. Sterrennacht is een geelwitte dwergster die op 905 lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Andromeda staat. De planeet Nachtwacht is een zogeheten 'hete Jupiter'.

Bijna elk land heeft een naam gekozen met iets kenmerkends voor dat land. Zo koos Burkina Faso voor de namen van twee rivieren en koos Nieuw-Zeeland voor de namen van een plant en dier in Maori, de taal van de oorspronkelijke inwoners van het land. 

Bekijken met telescoop

"Met de competitie willen we iedereen bewust maken van onze plaats in het heelal", zegt Van Dishoeck. "We zijn namelijk allemaal wereldburgers onder dezelfde prachtige sterrenhemel."

Benieuwd naar onze nieuwe Sterrenwacht en Nachtwacht? De ster van het stel is met een kleine telescoop vanaf de aarde te zien. "Daarvoor moet je op zoek naar het sterrenbeeld Andromeda, daar ligt het in", legt Van Dishoeck uit. "Als je bij het sterrenbeeld Cassiopeia bij de W naar onderen gaat, vind je 'm." Voor de planeet moet je het doen met de artistieke impressie bovenaan dit artikel: die is namelijk niet te zien.

Sterrennacht van Vincent Van Gogh. Sterrennacht van Vincent Van Gogh.
Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Astronomen bevestigen bestaan waterplaneet

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore

`