Sigaret in de ban

Mensen dwingen steeds vaker rookverbod af op openbare plekken

14 december 2019 06:07 Aangepast: 14 december 2019 20:13
Beeld © ANP

Steeds meer gemeenten maken openbare plekken als sportverenigingen, pleinen en gezondheidscentra helemaal rookvrij. En het initiatief komt voor een groot deel van de inwoners zelf. "Niemand heeft meer een sigaret opgestoken in de speeltuin."

Op dit moment voeren meer dan 100 gemeenten een actief rookvrij beleid. Dat aantal groeit snel, stelt de Alliantie Nederland Rookvrij (ANR), een initiatief van onder meer de Hartstichting, KWF Kankerbestrijding en het Longfonds. Maar dat is nog niet genoeg, stelt de alliantie. De ANR wil dat volgend jaar zeker 250 gemeenten zich intensiever inzetten om plekken rookvrij te maken.

Bewoners in actie

Veel van de rookverboden worden ingesteld nadat inwoners zelf in actie kwamen. Zo gebeurde dat in een wijk in Groningen nadat buurtbewoner Bert Jobbing zich had ingezet voor een rookvrije speelplaats. "We zijn nu drie maanden verder en nog niemand heeft een sigaret opgestoken in de speeltuin." En Piet van Kersbergen zorgde dat de hockeyclub van zijn kleinkinderen in Bodegraven rookvrij werd. "Dat ging heel soepel."

Deze kinderen maakten speeltuin rookvrij: 'Het was gewoon vies'

Ze vonden het maar niets dat mensen rookten bij hun speeltuin en dat daar smerige sigarettenpeuken op de grond lagen.

En dat gebeurde ook in Amstelveen. Het begon daar met een brief van de Amstelveense huisarts Ilona Statius Muller. Ze kwam zelf met haar eigen kinderen vaak op het plein in het stadshart omdat daar de ingang van de bibliotheek is. "Die ingang is een beschutte plek waar alle rokers staan. Maar elke keer als ik bij de bieb daar naar binnen wilde, moest ik door een haag van rook."

Verkeerde voorbeeld

Het stoorde haar meer en meer. "Als huisarts vind ik dit niet goed, maar als moeder ook niet. We geven onze kinderen het verkeerde voorbeeld. Ik dacht: dit moet stoppen. Dus schreef ik een brief aan de wethouder met de vraag of het plein rookvrij kon worden."

De gemeente gaf niet meteen thuis. Wethouder Herbert Raat: "Ze was heel overtuigend, maar we hebben lang nagedacht wat we ermee moesten doen. Eén van de vragen waarmee we zaten was: moeten we dan ook boetes uitschrijven als een rookverbod wordt overtreden?" 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Aantal rookvrije sportclubs in één jaar ruim verdubbeld

Die discussie verliep moeizaam. Dus besloot de wethouder de knoop zelf door te hakken: een rookverbod op het plein, maar geen boetes als het wordt overtreden. Raat: "We zien wel hoe het gaat lopen, dachten we." Er werden borden neergezet waardoor het plein de eerste rookvrije plek in de open lucht van Amstelveen werd. Het werd gevierd als een feestelijk moment.

Balletje rollen

Die beslissing is meer dan positief uitgepakt. Vrijwel iedereen houdt zich aan het verbod. Daarna ging het balletje rollen: steeds meer inwoners volgden en vroegen de gemeenten of ook andere plekken rookvrij konden worden. In Amstelveen zijn nu tientallen plekken waar de sigaret niet meer mag worden opgestoken, zoals de begraafplaats, sportclubs, de kinderboerderij, het afvalbrengstation en veel meer. 

De wethouder deed zelf ook een duit in het zakje. Na de opening van het rookvrije plein zag hij meerdere mensen met hun sigaretje bij de ingang van het gemeentehuis. Hier wil ik het ook niet, dacht hij toen. En hij maakte zich met succes hard om de ingang rookvrij te krijgen. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Kwart van kinderboerderijen is nu rookvrij: 'Het kost gewoon tijd'

De wethouder heeft nu een duidelijk doel voor ogen: niet meer roken in de openbare ruimte. "Dat moeten we doen voor de gezondheid van onze kinderen", zegt Raat. "We worden nu heel veel benaderd door burgers. Iedereen staat erachter, merken we." Als inwoners nu een nieuwe plek rookvrij willen maken, hoeven ze alleen maar een mail te sturen. "Dan gaan wij ernaar kijken", zegt de wethouder.

Ruime meerderheid

Volgens de Alliantie Nederland Rookvrij (ANR) krijgen gemeenten als Amstelveen, Groningen en Bodegraven de steun van een ruime meerderheid van de Nederlanders. 61 procent vindt dat gemeenten zich moeten inzetten om het roken actief te ontmoedigen, stelt de ANR. "Mensen raken ervan overtuigd dat kinderen moeten opgroeien zonder rokende mensen om zich heen", zegt Floris Italianer van de Hartstichting. 

Miniatuurvoorbeeld
Lees ook:

Utrechtse wijk Oog in Al wil eerste rookvrije wijk worden

'De samenleving zegt: wij willen rookvrij worden'

Steeds meer Nederlanders hebben behoefte aan rookvrije plekken, blijkt uit onderzoek.

Ondersteunende wetgeving kan soms nodig zijn om een rookvrije zone te handhaven, bijvoorbeeld bij tramhaltes. Maar het is niet per se noodzaak. "Het begint met draagvlak. Een bord of een stoeptegel kan al heel goed werken. Inwoners spreken elkaar dan aan als er toch wordt gerookt. Dat blijkt vaak voldoende." 

Veel te doen

Toch heeft de ANR nog veel te doen. "Veel meer gemeenten kunnen hier nog werk van maken. Ze kunnen eigenlijk niet meer achterblijven", zegt Italianer. "Ook zij moeten in actie komen. Het gaat tenslotte om de gezondheid en de toekomst van de kinderen."

Altijd weten wat er speelt?
Download de gratis RTL Nieuws-app en blijf op de hoogte.

Playstore Appstore